Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/1586 K.2025/1557

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirket adına .... tarafından düzenlenen çek defteri bulunduğunu, 100345174 nolu çek defterine ait 1053326, 1053327, 1053328, 1053329, 1053330,1053331, 1053332, 1053333, 1053334, 1053335 çek yapraklarının müvekkili şirketin muhasebe kayıtları ve çek defteri sayımları sırasında kaybolduğunu, çeklerin nerede ve kimlerin elinde olduğuna dair herhangi bir bilgiye ulaşılamadığını, çeklerin kötü niyetli kişilerce kullanılarak haksız tahsilat yapılması ihtimalinin bulunduğunu, müvekkilinin zayi üzerine durumu .... ...

Şubesine gerekli bildirimi yaparak bankayı zayi olasılığından haberdar ettiğini ileri sürerek .... ... Şubesine ait 1053326, 1053327, 1053328, 1053329, 1053330, 1053331, 1053332, 1053333, 1053334, 1053335 numaralı çek yapraklarının zayii olduğunun tespiti ile çeklerin ödemeden men edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dava konusu boş çek yapraklarının bulunduğu çek koçanının kaybedildiğinden bahisle ihtiyati tedbir talep edilmiş ise de; 6102 sayılı TTK hükümlerinde çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı gibi yasal unsurları taşımayan boş çek yapraklarının da çek niteliğinde bir kambiyo senedi vasfının bulunmadığı, talepte bulunan keşideci tarafından muhatabın tedbiren ödemeden men edilmesi imkanının da kalmadığı (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22.H.D. Başkanlığı’nın 28/02/2019 tarih, 2018/3054E., 2019/308K. ve 04/03/2021 tarih, 2021/146E.,2021/326K. sayılı ilamları) gerekçesiyle yasal koşulları oluşmayan istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili,TTK’nun 757.818.md.birlikte değerlendirilmediğini, ödemeden men kararının geçici koruma niteliğinde olduğunu, boş çek yapraklarının kambiyo senedi niteliği kazanma potansiyeli olduğunun dikkate alınmadığını, yaklaşık ispat ilkesi ile ticari defterlerin delil niteliği gözetilmediğini, şirketin Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı kayıtları, söz konusu çek numaralarının herhangi bir ticari işleme konu edilmediğini ve dolaşıma sokulmadığını gösterdiğini, ticari defterler, TTK m.82 ve m.83 uyarınca tacir lehine delil niteliğinde olduğunu, bu nedenle, davacı şirketin düzenli tutulmuş muhasebe kayıtları,

çeklerin kullanılmadığına ve zayi olduğuna dair yaklaşık ispat gücüne sahip olduğunu, mahkeme, bu kayıtları dikkate almadan tam ispat arayarak hatalı değerlendirme yaptığını, istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına,6102 sayılı TTK’nın 757,778 ve 818.maddeleri uyarınca, gerekli ilanlar yapılarak .... tarafından verilen 100345174, 1053326, 1053327, 1053328, 1053329, 1053330, 1053331, 1053332, 1053333, 1053334, 1053335 numaralı çek yapraklarının zayii nedeniyle ödemeden menine karar verilmesini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; TTK'nın 757 ve devamı maddeleri gereğince dava konusu çek yapraklarının zayiinden kaynaklanmakta olup, davacının zayi nedeniyle iptalini talep ettiği çek yapraklarında keşideci sıfatını taşıması nedeni ile dava açma hakkı bulunup bulunmadığı ve zayi edildiği belirtilen çek yapraklarının kıymetli evrak vasfına sahip olmadığından iptalinin talep edip edemeyeceği hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler re'sen göz önünde tutularak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757.ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisinin hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Diğer yandan davaya konu çekler boş çek yaprakları olup, TTK’nun 780. maddesi uyarınca kambiyo senedi vasfını haiz olmadığı kıymetli evrak vasfını taşımadığı anlaşılmaktadır.

Zayi nedeniyle iptal davalarında amacın, keşidecinin mükerrer ödeme yapmasını önlemek ve kaybedilen kambiyo senedi yerine mahkemece verilecek iptal kararını keşideciye/muhataba ibraz etmek olduğu gözetildiğinde, keşidecinin kendisine ibraz edilmek üzere iptal kararı istemesi bu yolun kanunda öngörülen konuluş amacı ile bağdaşmaz.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."