Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1586 K.2025/2039

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Keşidecisi .... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi muhatabı ... Bankası A.Ş. ...Şubesi olan, 31.01.2025 Keşide tarihli, .... çek numaralı 228.134,00-TL bedelli çekin ...Tekstili San. ve Tic. Ltd. Şti. lehine keşide edildiğini, işbu çekin sonrasında .... Tekstil San. Ve Tic.

A.Ş. tarafından ciro edildiğini, bu firmadan da taraflarınca ciro edilerek yetkili hamil durumuna gelindiğini, ancak müvekkilinin tüm araştırma ve aramalarına rağmen çeki bulamadığını, dava konusu çekin evrak sirkülasyonu arasında kaybolmuş olduğu düşünülmekte olduğunu, işbu çeklerin kötüniyetli 3. kişilerin eline geçmesi durumunda müvekkilinin mağdur olacağını, bu nedenle, dava konusu çeklerin zıyaı ve iptali için tedbir talepli dava açmak zorunluluğu hasıl olduğunu beyan ederek keşidecisi ....

Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, muhatabı ...Bankası A.Ş. .... Şubesi, 31.01.2025 Keşide tarihli, .... çek numaralı, 228.134,00-TL bedelli yetkili hamili olduğu çekin ibrazının ve ödenmesinin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilerek ödemeden men kaydı konulması ile ilgili bankalara müzekkere yazılmasına, çeklerin zayi olması nedeniyle iptali ve çek yerine geçecek vesikanın taraflarına verilmesi ile çekin iptaline karar verilmesi dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; " Bu düzenlemeler uyarınca, çek iptalini ancak lehdar veya yetkili hamil açabilecektir. Uyuşmazlık .... Bankası A.Ş. ... Şubesi olan, 31.01.2025 Keşide tarihli, .... çek numaralı 228.134,00-TL bedelli çekin keşidecisi .... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan çekin incelenmesinde; çekin ... Tekstili San. ve Tic. Ltd. Şti. lehine düzenlendiği, ilk cironu lehtar ... Tekstili San. ve Tic. Ltd. Şti.

Tarafından atıldığı, kendisini ciro yapılmayan ... Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından davacı ... Lojistik Ticaret Limited şirketi adına çekin ciro edildiği, burada .... Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından davacıya adına yapılan cironun geçerliliğine bakmak gerektiği, lehtar ve ilk ciranta olan ... Tekstili San. ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından söz konusu çekin ....

Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. 'ne ciro edildiğine dair bir kaydın çek üzerinde yer olmadığı, anılan lehtar ve ilk ciranta tarafından beyaz ciro da yapılmadığı, ilk cirantadan sonra ciro silsilesinin kopuk olduğu, davacı adına yapılan cironun lehine ciro yapan şirketin cirosunun geçerli olmaması nedeniyle geçersiz olduğu ve iş bu nedenle davacının yetkili hamil olmadığı, davacının dava dilekçesi ekinde eklemiş olduğu belgelerin çekin dava dışı ....

Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.ne usulüne uygun şekilde ciro edildiğine delalet olmadığı, çekin incelenmesinde davacı lehine yapılan ciro işleminden önce ciro silsilesinin kopmuş olması nedeniyle ve işbu davayı ancak lehtarın ve yetkili hamilin açabileceğinden hareketle; davacının yetkili hamil ve lehtar olmadığı dikkate alınarak davanın reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Davacı şirketin, keşidecisi .... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., muhatabı .... Bankası .... Şubesi olan, 31.01.2025 keşide tarihli, 0340684 numaralı, 228.134,00 TL bedelli çekin kaybolması sebebiyle zayi nedeniyle iptalini talep ettiğini, davaya konu çekin, ... Tekstili Ltd. Şti. lehine keşide edildiğini, ...

Tekstil A.Ş. tarafından davacı şirkete ciro edildiğini, İlk derece mahkemesinin, davacının yetkili hamil olmadığı, ciro silsilesinin koptuğu ve dolayısıyla çek iptali istemekte hukuki yararının bulunmadığı değerlendirmelerinde bulunarak davayı reddettiğini, ancak bu gerekçenin hukuka açıkça aykırı olduğunu, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....

Esas ve ...Karar sayılı dosyasında verilen yasaya ve usule aykırı karara karşı istinaf kanun yoluna başvuru zorunluluğunun hasıl olduğunu, TTK m. 790 uyarınca, bir çeki elinde bulunduran kişinin, ciro silsilesi kendisine kadar kesintisiz ulaşmasa dahi, eğer kendi hakkı silsileden anlaşılıyorsa yetkili hamil sayıldığını, TTK m. 651-652 uyarınca, çekin zıyaı halinde iptal davası açma hakkı yetkili hamilin olduğunu, davacının, çekin son hamili olarak bu hakkı haiz olduğunu, TTK m. 790'a göre, "çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, yetkili hamil sayılır.".

Davacının, çeki elinde bulunduran son hamil olduğunu ve beyaz ciro ile iktisap ettiğini, her ne kadar mahkemenin, dava konusu çek üzerinde lehtar .... Tekstili San. ve Tic. Ltd. Şti.’den Uspar Tekstil San. ve Tic.

A.Ş.’ye yapılmış herhangi bir ciro kaydının bulunmadığını belirterek davacı tarafın yetkili hamil sıfatına haiz olmadığını kabul etmişse de; bu değerlendirmenin eksik ve hatalı olduğunu, somut olayda, çek fotokopisi, çek giriş bordrosu, çekin özelliklerine dair tüm bilgilerin sunulduğunu;

bankanın da çekin henüz ibraz edilmediğinin bildirdiğini, bu durumda davacının çekin zayi olduğunu ispatladığının kabul edilmesi gerektiğini beyan ederek tüm bu sebepler doğrultusunda, dava konusu çeklerin zıyaı ve iptali için davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken Yerel Mahkeme tarafından verilen davanın reddi kararı yasaya ve usule aykırı olup, kaldırılması gerektiğini beyan ederek öncelikle istinaf kanun yoluna başvurularının kabulüne, ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı kararının istinaf yoluyla kaldırılmasına, davacının yetkili hamil sıfatının tanınarak çekin iptaline ve tedbir kararının devamına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava, çek iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Çek, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi içeren, sebepten soyut bir ödeme vasıtasıdır. TTK 'nun 788. Maddesine göre çek, ciro ve zilliyetliğin geçirilmesi ile devredilebilir. Aynı yasanın 790. Maddesine göre cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

TTK 'nun 818/1-e maddesi gereğince çekler hakkında da uygulanması gereken 687/1 maddesine göre" Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biri ile kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez ; meğerki hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." Yasa maddelerinden de anlaşılacağı üzere, çeki sağlam bir ciro silsilesi ile temellük eden kişiye karşı ancak kötü niyetli olduğu iddia ve ispat edildiği takdirde yasal yollara başvurulabilecek ve yasanın verdiği haklar kullanılabilecektir.

6102 sayılı TTK'nun 790. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi getirilmiştir.

Yapılan açıklamalara göre; çek lehtarının çeki beyaz ciro ile iktisap ettiğinin ciro silsilesinin kopuk olduğuna ilişkin mahkeme değerlendirmesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; davacı tarafından sunulmuş olan delillerin toplanması ve değerlendirilmesi ile hasıl olacak sonuca göre işin esası hakkında bir karar verilmesinden ibarettir.

Mahkemece bu hususlar gözardı edilerek eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup istinaf kanun yolu başvurusu açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile ilk derece mahkemesi kararını kaldırılmasına ve dosyanın yukarıda belirtilen şekilde inceleme yapılıp sonucuna göre yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.