Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/1050 K.2026/706

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Müvekkili teşekkülün kamu tüzel kişisi olduğunu, asıl işinin Elektrik Üretimi dışında işleri Kamu İhale Mevzuatı uyarınca dışarıdan temin ettiğini, Afşin- Elbistan A termik santrali işletme Müdürlüğü'nün ihtiyacı 200 kişilik 1 yıl süreli santral bakım onarım işinin hizmet alımı yoluyla yapılması için davalı ile müvekkili teşekkül arasında 31/03/2011 tarihinden itibaren yürürlükte olmak kaydıyla sözleşme imzalandığını sözleşmeden sonra davalı firmalarla hizmet alım sözleşmeleri yapıldığını,

davalının kendi işçilerinin alacaklarını ödemeyerek yasa ve sözleşmeye aykırı davrandığını ve dava konusu edilen işçi alacaklarının müvekkili teşekkülü tarafından ödendiğini, müvekkili teşekkül tarafından dava dışı işçiye yapılan ödemeden davalı şirketin sorumlu olduğunu, müvekkili teşekkül tarafından davalı şirketlerin işçileri dava dışı ... için 35.056,79 TL, ... için 19.600,35 TL, ... için 19.753,47 TL, ... için 17.689,27 TL, ... için 16.424,24 TL, ... için 40.291,46 TL , ... için 16.422,18 TL, ... için 19.819,20 TL, ... için 17.554,18 TL,

... için 38.680,07 TL olmak üzere toplam 241.290,81 TL ödeme yapıldığını öne sürerek müvekkili teşekkül tarafından yapılan 241.290,81 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, her türlü yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılara usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.

Davalı ... Organizasyon İşletme Danışmanlık Temizlik Yemek Medikal İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi vekili özetle: Müvekkili şirket ile davacı taraf arasında hizmet alım sözleşmesi akdedildiğini, davacı şirketin Afşin Elbistan A Termek Santrali İşletme Müdürlüğünün ihtiyacı olan 200 kişilik 1 yıl süreli santral bakım onarım işini üstlendiğini, müvekkilinin sözleşme gereği üzerine düşen tüm yükümlülüğünü yerine getirdiğini,

11/09/2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı iş kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması ile dava konusunu oluşturan kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum veya kuruluşu tarafından ödeneceği hükme bağlandığını savunarak, haksız ve dayanaksız davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince "...somut uyuşmazlıkta davacı ile davalılar arasında asıl işveren- alt işveren ilişkisi mevcut olup, 4857 sayılı Kanunun 2/6. maddesine göre, davacı asıl işverenin davalı alt işverenlerin dava dışı işçisi ... , ... , ...,...'a karşı, o işyeri ile ilgili İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu tutulduğu, yani kanun kapsamında, asıl ve alt işverenlerin dış ilişki itibariyle işçiye karşı müteselsil sorumlu oldukları, söz konusu düzenlemenin işçi alacağını güvence altına alma amacı taşıdığı,

asıl ve alt işverenler arasındaki ilişkide ise, Borçlar Kanunun ve sözleşmeler hukukunun esas alınacağı, buna göre somut olayda, davacı EÜAŞ'ın her bir davalı şirket ile ayrı ayrı hizmet alım sözleşmesi imzaladığı görülmüş olup, tarafların, sorumlulukların belirlenmesinde kanuna açıkça aykırı olmadıkça öncelikle sözleşme hükümleri, sözleşme eki teknik şartname ve ihale dokümanları nazara alınacaktır.

Sözleşme eki genel şartname uyarınca, yüklenicinin istihdam ettiği işçinin muhatabı ve sorumlusunun yüklenici olmasına, yüklenicinin işçilerine ödemesi gereken kıdem tazminatı, izin ücreti gibi ödemelerdeki aksamalarda her türlü yasal sorumluluğun yükleniciye ait olmasına göre davacının asıl işveren olarak yaptığı ödemeden, işçinin davalı şirketlerde çalıştığı döneme isabet eden kısmı ile sınırlı olmak üzere davalıların sorumlu oldukları kanaatine varılmış, ve fakat, feshe bağlı hak olan ihbar tazminatından son alt işveren sorumlu olacağından davacı tarafından ödenen ihbar tazminatının son alt işveren ...

Orman İşleri...Ltd. Şti.'den rücuen talep edilebileceği anlaşılmakla karar vermeye elverişli bilirkişi 08/07/2020 tarihli ek raporu doğrultusunda, her bir davalının hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere davanın kısmen kabulüne..." karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: İcra dosyalarına ödedikleri dava konusu alacaklarının eksik hesaplandığını, bu sebeple kararın davanın reddedilen kısmı açısından incelenip kaldırılması gerektiğini, dosyaya kazandırılan bilirkişi raporunun oldukça yetersiz ve eksik olduğunu, 08.07.2020 tarihli ek raporda bilirkişi sözleşmelere ulaşmadığından bahisle davalılardan ...

Peyzaj Tarım temizlik İnşaat Yemek Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi firmasının sorumluluğunu hiç hesaplamadığını, halbuki rapora itirazlarında tüm sözleşmelerin klasör olarak bir kere daha sunulduğunu ve eksik kısım için tekrar bilirkişiye gönderilmesinin istendiğini, söz konusu sözleşmelerin dosyada bulunmadığını, bilirkişi raporlarının eksik hesaplamalarına karşı yaptıkları itirazlarının dikkate alınmadığını, ayrıca reddedilen kısım yönünden ... firması lehine takdir edilen vekalet ücreti ile teşekküllerinin ... firmasından alacakları vekalet ücreti miktarının aynı olduğunu,

kabul ve reddedilen miktarlar yönünden bu hususunda hukuka aykırı olduğunu belirterek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Mahkemece, 08/07/2020 tarihli ek raporu doğrultusunda, her bir davalının hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kök raporda 11/9/2014 tarihinden önceki sözleşme dönemlerinde davalıların kendi dönemleriyle tam sorumlu bulunduğu, 11/9/2014 tarihinden sonra imzalanan sözleşmelerde (... Orman İşleri Dan. Tem. Yem. Med. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.) 7166 sayılı Kanunla İş Kanunun 112. nci maddesine eklenen fıkra gereğince kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmediğinden alt işverenlere rücu edilemeyeceği, diğer alacaklar yönünden kendi dönemiyle sorumlu bulunduğu görüşü mütala edilmiştir.

Davacı yanca sözleşmeler klasör halinde dava dosyasına sunulmuş olmasına rağmen 08.07.2020 tarihli bilirkişi raporunda dosyada bulunan üç sözleşme esas alınarak hesaplama yapılmıştır.

Mahkemece, davacı yanca sunulan sözleşmeler incelenmeden düzenlenen bilirkişi raporuna dayalı olarak davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda isabet bulunmamıştır.

Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan ilkeler ve dosya kapsamında ki tüm deliller birlikte değerlendirilerek ek rapor alınarak raporun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece, yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.

Dava dosyası kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; tarafların iddia ve savunmalarının esaslı unsurlarını oluşturan ve eldeki davanın niteliği itibariyle mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak tüm esaslı delillerin toplanmamış ve mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6 maddesinde öngörülen şartlar gerçekleştiğinden (sair istinaf nedenleri bu aşamada incelenmeksizin) davacının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip