Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/1124 K.2026/749

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: DHMİ’nin tüzel kişiliğe sahip bir kamu iktisadî kuruluşu olduğunu, Diyarbakır Havalimanı'nın temizlik hizmetlerinin davalılara ihale edildiğini ve bu dönem içinde kalan süre içerisinde bu davalılar bünyesinde çalışmış dava dışı ... adlı işçinin kıdem, ihbar tazminatı ve sair işçilik alacakları talepleri hakkında verilen karar nedeniyle, Diyarbakır 2. İcra Müdürlüğü dosyasına 44.256,07 TL ödendiğini, davalı ile imzalanan muhtelif tarihli sözleşme eklerinde yer alan teknik şartnamelerin ilgili maddelerinde ödemelerden dolayı yükleniciyi sorumlu kılan bir düzenleme bulunduğunu,

bu sebeple sorumluluğun kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürerek, şimdilik 44.256,07 TL'nin, ödenme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, her bir davalının sorumlu olduğu tutarın belirlenerek tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... Temizlik...Ltd. Şti. ve ... Sağlık...Ltd.

Şti vekili özetle: Davacı ile aralarında yapılan sözleşmelerde işçi alacaklarından kimin sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığını, bu konudaki yargısal içtihatların da istikrar kazanmadığını, ancak bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı ile ilgili düzenlemeyi içeren yasa değişikliği ile bu sorunun çözülmüş olduğunu, bu düzenlemeye göre kıdem tazminatının asıl işveren tarafından ödenmesinin gerektiği hususunun kesinleştiğini, buna bağlı olarak diğer işçilik alacaklarının da asıl işverene ait olacağını,

davacının haklı olması halinde bile tazminatları geç ödemesinden doğan fer'ilerden dolayı davalı şirketlerin sorumlu tutulamayacağını, yalnız işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu tutulmaları gerekeceğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... İnşaat...Ltd.Şti. ve ... İnşaat...Ltd.Şti. vekili özetle: Davanın 1 yıllık zamanaşımına uğradığını, kanunda kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ödenmesi gerekeceğinin düzenlendiğini, devreden ve devralan işveren arasında devirden itibaren 2 senelik müşterek sorumluluğun bulunduğunu, taraflar arasında yapılmış olan iş akdi tarihinden itibaren 2 yıldan fazla bir süre geçtiğinden davalı şirketler açısından sorumluluğun bulunmadığını, dava dilekçesinde tüm taşeron firmaların belirtilmediğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 08.11.2019 tarihli dilekçesi ile davalı ... Tem. İnş. ve Paz. San ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davadan feragat ettiklerini belirtmiştir.

İlk derece mahkemesince "...Davacı ile davalı şirketler arasında farklı tarihlerde hizmet alım sözleşmeleri imzalandığı, iş bu sözleşmeler kapsamında, davalı şirketlerde işçi olarak çalışmakta olan dava dışı ... adlı işçinin kıdem ve ihbar tazminatı ve sair işçilik alacakları talepleri hakkında Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin.

27.02.2014 tarih, 2011/1246 E., 2014/61 K. sayılı kararına istinaden başlattığı Diyarbakır 2. İcra Md.lüğü'nün 2014/3733 (2016/12597) Esas sayılı dosyasına davacı tarafından 44.256,07.-TL ödendiği, eldeki davanın tarafları arasında akdedilen hizmet alım sözleşmelerin eki niteliğindeki İdari Şartnamenin 54.2 maddesinde belirtilen ''...Yüklenici tarafından istihdam edilen işçilere ilişkin herhangi bir sorumluluk DHMİ'ye yüklenemez'' maddesi gereğince, davaya konu dönemlerde davalı şirketler bünyesinde çalışan işçiye ödenen işçilik alacakları nedeni ile tazminat tutarını davalılardan rücuen tahsilini talep hakkı olduğu,

mahkememizce yaptırılan ve dosya kapsamına ve denetime uygun olmakla hükmün tesisinde esas alınan bilirkişi raporu içeriğine göre, dava dışı işçiye ödenen tazminat nedeni ile her bir davalının işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olmak üzere sorumlu oldukları anlaşılmış olmakla, davanın kabulüne, davacı vekilince 08/11/2019 tarihli dilekçesi ile davalı ... Tem. İnş. ve Paz. San ve Tic. Ltd.

Şti hakkında davadan feragat edilmiş olmakla, bu davalı yönünden Feragat nedeni ile davanın reddine..." karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Sözleşmede yer almasa dahi şartnamedeki işçilik alacaklarındaki sorumluluk ile ilgili yüklenicinin yükümlü olduğunun belirtilmesinin yeterli olduğu, bu bakımdan sözleşme dönemine isabet eden kısım için davalı ......Ltd. Şti. ve ... Sağ...Ltd. Şti.'nin %50 oranında değil tamamen sorumlu olduğunun kabulü gerektiği, sözleşmede görüleceği üzere, ... Müşavirlik..Ltd. Şti.&... İlaçlama...Ltd.

Şti. iş ortaklığının yüklenici sıfatına haiz olduğu, bilirkişi raporunda bu ortaklığın davalı gösterilmediği belirtilmiş olup, kararda ... İlaçlama...Ltd. Şti.'nin payı ayrı tutularak hükme dahil edildiği, iş ortaklığı olmaları nedeniyle hesaplanan kısmın ... Müşavirlik...Ltd. Şti.'den tahsil edilmesine bir engel olmadığı nedenleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının davalılardan rücuen tahsili taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Öte yandan; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerinin 22.1. maddesinde, "Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." düzenlemesi bulunmaktadır. Genel Şartnamenin altıncı bölümünde "çalışanların özlük hakları" başlıklı 38. maddesinde ücret ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmelerin 22.1. maddesi uyarınca öncelikle uygulanması gereken "ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri" kapsamında, 4857 sayılı İş Kanununun 120. maddesindeki "25.8.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır." hükmü uyarınca uygulanması gereken 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesinde, kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü işçiyi çalıştıran işverene yükletilmiş, işçiye kıdem tazminatı ödenmesinin koşulları düzenlenmiştir.

Somut olayda, Yargıtay 23. Hukuk ve 6. Hukuk Dairelerinin yukarıda belirtilen kararları doğrultusunda, dava dışı işçinin davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davalı ... Tem. Ve ... Sağlık yönünden dava dışı işçinin kendileri yanında çalıştığı dönem için belirlenen kıdem tazminat tutarının yarısından sorumlu olduğunun kabulü doğru olmamıştır. Bu davalılar yönünden kıdem tazminatının tam sorumluluk esasına göre belirlenen tazminat bedeli üzerinden davanın kısmen kabulüne karar vermek üzere HMK 353/1.b.2. madde uyarınca kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip