Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/1599 K.2026/722

Davalı ... Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. madde uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Müvekkili kurumun 08/06/1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak kurulmuş tüzel kişiliğe sahip bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğunu ... Genel Müdürlüğünün hizmet binası ile işletmekte olduğu liman/meydanlardaki teknik destek hizmetlerini piyasaya yaptırabildiklerini, bu çerçevede Antalya Hava Limanının teknik işletim destek hizmetlerinin. 01.06.2005-31.12.2005 tarihleri arasında ...

Ticaret Taahhüt ve Pazarlama Limited Şirketi, 01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında ... Mühendislik Elektrik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Medikal Temizlik Elektrik Basın Nakliyecilik Tekstil Ticaret Limited Şirketi iş ortaklığı, 01.01.2007-31.12.2007 tarihleri arasında ... Proje Müşavirlik Taahhüt Ticaret Limited Şirketi, 01.01.2008-31.03.2008 tarihleri arasında ... inşaat Elektrik Limited Şirketi, 01.04.2008-31.05.2008 tarihleri arasında ...

Proje Müşavirlik Taahhüt Ticaret Limited Şirketi, 01.06.2008-31.12.2016 tarihleri arasında ...

Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, tarafından yürütüldüğünü, Dava dışı işçi ...’un davalı şirket bünyesinde Danışma Görevlisi olarak Antalya Havalimanında çalışmakta iken iş akdinin yenilenmediğini ve dava dışı işçi ...’un Kıdem Tazminatı isteminde bulunması neticesinde müvekkil kurumun dava dışı İşçiye, 23.02.2017 tarihinde 42.070,67 TL ödeme yaptığını, yükleniciler ile imzaladıkları sözleşme,

teknik ve özel şartnamelerin muhtelif maddelerinde Yükleniciler tarafından istihdam edilen işçilerin İş Kanunu, SSK Mevzuatı, diğer kanun ve mevzuatlarda belirtilen tüm hak ve alacaktan yüklenici tarafından karşılanır şeklinde düzenlemeler ile, konuya ilişkin taleplerini destekleyecek Yargıtay Genel Kumlunun 2004/11-254 E.2004/295 K. bulunduğunu belirtmiş, davanın kabulü ile fazlaya ilişkin haklan saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 42.070,67 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, her türlü yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...

Mühendislik Elektrik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili özetle: Üst işveren ile aralarında imzalanmış olan hizmet alım sözleşmesi ve ekleri teknik, idari şartnamelerde sadece işçiye ödenecek fiyat farkları, ücret, yol, yemek, giyecek ücretlerinin belirlendiğini, genel şartnamede işçi haklarıyla ilgili herhangi bir düzenleme bulunmadığını, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlerden kendi dönemlerdeki kısımla sınırlı olmak üzere sorumlu olduklarını, Rücu davalarında ÎK.nu hükümlerinin değil KÎK.

BK. ve TTK. nu hükümlerinin uygulanması gerektiğini, Sözleşme ve eklerinde yer almayan, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili, UBGT gibi işçilik haklarından alt işverenin üst işverene karşı sorumluluğu bulunmadığını, Devlete güven ilkesi gereği, sözleşmede yer almayan bir hizmet bedelinin alt işverene ödetileceğinin düşünülmemesi gerektiğini, Bir kısım Yargıtay karalarında sözleşmede yer almayan işçilik alacaklarından alt işverenin kendi dönemiyle sınırlı olmak kaydıyla, üst işveren ile yan yarıya sorumlu olduğu vurgulanmış olsa da,

Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde yer almayan işçilik alacaklanndan Tek başına üst işverenin sorumlu olmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağını düşündüklerini ve bu sebeple davanın öncelikle zaman aşımı nedeniyle, zamanaşımı itirazının kabul görmemesi halinde esastan reddine, yargılama giderlerinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Proje Müşavirlik Taahhüt Ticaret Limited Şirketi vekili özetle: 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. Maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatının kamu kurumu tarafından ödenmesi gerektiğini, Tazminat alacağı olarak acılan dava konusu alacak nedeniyle müvekkili alt işverenin sorumluluğu bulunmadığını, davanın kendilerine ihbar edilmeyerek iddia ve savunma haklanın sınırlandığını bu nedenle rücu talep hakkının bulunmadığını, faiz talebinin haksız ve usulsüz olduğunu, Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde esas alınmayan bir kısım işçilik alacağının taşeron şirketlere yüklendiğini,

4735 sayılı yasanın 4. maddesindeki “sözleşmelerde ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez” kuralının ihlal edildiğini Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde yer almayan taleplerin reddi gerektiğini, Yargıtay kararlarına göre asıl işveren ve son alt işverenin kıdem, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinin tamamından sorumlu olduğu,

devreden alt işveren açısmdan kıdem tazminatı sorumluluğunun işçiyi çalıştırdıkları dönemle ve devir tarihindeki ücreti üzerinden ayrı ayrı hesaplanarak talep edilmesi gerektiğini tüm davalıların müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunduğunu bu nedenler ile davanın reddine yargılama giderleri ve Avukatlık ücretlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

İnşaat Elektrik Anonim Şirketi vekili özetle: Davacı ... tarafından ihale edilen Antalya Havalimam teknik işletim hizmetleri işini 01.01.2008-31.03.2008 tarihleri arasında üstlendiklerini, 11/09/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanunun 8. maddesi ile 4857 sayılı Kanunun 112.maddesine eklenen fıkralar uyarınca 1475 sayılı İş Kanununun 14. Maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesi gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından,

yine 4734 sayılı kanunun 62. Maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum ve kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir hükümleri bulunduğunu, 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. Maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatının kamu kurumu tarafından ödenmesi gerektiğini alt işverene yöneltilen rücu talebinin kıdem tazminatı yönünden dayanağı bulunmadığını, 4857 sayılı İş Kanununun 6 maddesine göre,

İş yeri veya işyerinin belirli bir bölümü hukuki bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlan ile devralana geçtiğini, devreden işverenin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlı olduğunu bu nedenle müvekkili şirketin sorumluluğunun iki yıllık süre dolduğundan sona erdiğini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca ihale dokümanın da belirtilen şartlara aykırı sözleşme düzenlenemeyeceğinin belirtilmesine rağmen bu kuralın ihlal edildiğini,

Davacı ... ‘nin işçilerin kıdem tazminatı taleplerinden asıl işveren olması nedeniyle tek başına sorumlu olduğunu, Dava dışı işçinin müvekkil şirkette sadece 3 ay çalıştığını, davacının işçisi kabul edilmesi gerektiğini aksi halde dahi kıdem tazminatı sorumluluğunun davalıların işçiyi çalıştırdıkları dönemle ve ücret ile sınırlı olmak üzerinden ayrı ayrı hesaplanarak talep edilmesi gerektiğini, bu nedenler ile davanın öncelikle husumetten reddine, zamanaşımından reddine, esastan reddine, kararın aksi yönde tecelli etmesi halinde her bir davalının sorumluluklarının ayrı ayrı tespit edilmesini,

yargılama harç ve giderlerin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi vekili özetle: Davacının talebinin net olmadığını, zaman aşımı bulunduğunu, usulüne uygun açılmış bir dava olmadığını, davanın öncelikle bu nedenle reddinin gerektiğini, davacının davasını yetkili mahkemede açmadığını, müvekkili şirketin merkezinin Dalaman olduğunu ve Ortaca Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğunu, davacı asıl işveren olarak işçilerin tüm alacaklarından sorumlu olduğunu, işçilerin en başından bu yana DHMİ'nin çalışanı olduğunu,

tüm emir ve talimatların asıl işverenin yetkili amirleri tarafından verildiğini, müvekkil şirketin hiçbir zaman bağımsız olarak hizmet alım işini yürütmediğini, işçilerin muvazaalı bir şekilde çalıştırıldığını, bu sebeple asıl işveren olan davacının müvekkil şirketten talepte bulunmasının mümkün olmadığını, dava dışı işçinin 2005 yılından 2016 yılma kadar 5 farklı firmada çalışmasına rağmen dava konusu işçiler ve davacının değişmediğini, müvekkil şirketin diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumluluğu yoluna gidilemeyeceğini, her bir davalının sorumluluğunun bilirkişi marifetiyle tespit edileceğini,

asıl ve davacı işverenin iş eksiltmesine gitmesi nedeniyle dava dışı işçinin işe alınmadığını, hizmet alım işinin 31.12.2016 tarihinde sona erdiğini bu nedenle çıkışının yapıldığını, 11/09/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanunun 8.maddesi ile 4857 sayılı Kanunun 112. maddesine eklenen fıkralar uyarınca 1475 sayılı İş Kanununun 14. Maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesi gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından,

yine 4734 sayılı kanunun 62. Maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum ve kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir hükümleri bulunduğunu, 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatının kamu kurumu tarafından ödenmesi gerektiğini, 4734 sayılı Kanunun ek 8. maddesinin birinci fıkrasmın(a) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili açılacak bütçe tertibinden,

(b) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın ödenir, denildiğini, Tavşanlı İş Mahkemesinin 2016/75 E. 201782 Kararında kıdem tazminatından asıl işverenden tahsil edilmesi gerektiğini, diğer alacaklardan son işveren ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarına dair karan bulunduğunu, Antalya 6. İş Mahkemesinin 2014/568 E. 2015/481 Kararı, Karacabey 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2015/168 E. 08.10.2016 tarihli bilirkişi raporunda,

Antalya 5. İş Mahkemesinin 2016/609 E. 22.06.2017 tarihli bilirkişi raporunda asıl işverenin muvazaalı eleman çalıştırdığının açık ve net ispatı olduğunu, öte yandan faiz oranını kabul edilemeyeceğini belirterek, Dava dışı işçinin firmalarda çalışması muvazaalı olduğundan husumet yönünden reddini, aksi kanaatte esas yönünden davanın reddini ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Ticaret Taahhüt Pazarlama Limited Şirketi ve ... Medikal Temizlik Elektrik Basın Nakliyecilik Tekstil Ticaret Limited Şirketi adına usulüne uygun meşruhatlı davetiye tebliğ edilmiş olmasına rağmen cevap dilekçesi sunmayarak HMK'nın 128. maddesinde belirtildiği üzere dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkar etmiş sayılmışlardır.

İlk derece mahkemesince "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirket ile davalı şirketler arasında imzalanan sözleşme ve eki teknik şartnamelerde işcilerin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının ödenmesinden yüklenicinin sorumlu olacağına ilişkin hükümlerin bulunduğu , davacı şirket tarafından dava dışı işçi ...’a ödenen kıdem tazminatı bedelinin 42.070,67 TL olduğu ve bu bedelin 42.070,00 TL.lik kısmından tüm alt işverenlerin işciyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak üst işverene karşı bilirkişi raporunda hesaplandığı şekilde sorumlu olduğu anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne ..." karar verilmiştir.

Davalı ...

Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle: İlk derece mahkemesinin davanın kısmen kabulü ile toplam 31.176.00.TL alacağın ödeme tarihi 23.02.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkilinden tahsiline karar verdiğini, verilen kararı kabul etmediklerini, ilk derece mahkemesi kararının bilirkişi ... tarafından hazırlanan 27.01.2021 tarihli ek hesap bilirkişi raporuna dayandırdığını,

bilirkişinin müvekkili aleyhine toplam 31.176.00.TL kurum rücu borcu hesapladığını, bilirkişi raporunun Anayasa Mahkemesi’nin 19.09.2019 tarih ve 2019/42 E. 2019/ 73 K. sayılı iptal kararı üzerine hazırlandığını, anılan iptal kararı ile 4857 Sayılı İş Kanunu 112. maddesinin 6. fıkrası hükmünün iptal edildiğini, hizmet alım sözleşmesinde müvekkili şirkete rücu edilebileceğine ilişkin aksi yönde hüküm bulunmadığından müvekkilinin dava konusu alacaktan sorumlu tutulamayacağını, müvekkilinin gerek 7.264 TL gerek diğer dönemler için hesaplanan alacaklardan sorumlu olmadığını, müvekkiline böyle bir rücu davası açılmasının doğru olmadığını,

müvekkilinin bu davada taraf sıfatının bulunmadığını, müvekkiline husumet tevcih edilemeyeceğini, öncelikle sıfat yokluğundan dolayı müvekkili hakkında açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Hizmet Alımları Tip Sözleşmesi ve eki teknik şartnamelerde müvekkilinin sorumlu olacağına ilişkin en ufak bir ifade ya da ibare olmadığından müvekkilinin davalı olma, yani pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, iddia olunan kıdem tazminatı alacağının tamamından davacı kurumun sorumlu olduğunu, davacının yükleniciye vermediği bir parayı alt yüklenicilerin ödemesinin doğru olmadığını,

davacının yaklaşık maliyet hesap cetveline kıdem tazminatı tutarını dahil etmediğini, kıdem tazminatının ihale maliyeti içinde olmadığını belirterek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili taleplidir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair istinaf nedenleri yerinde görülmüştür:

Mahkemece hükme esas alınan 09.10.2019 tarihli kök bilirkişi raporunda 01.01.2015 – 31.12.2016 tarihleri arasındaki 2 yıllık dönem için genel şartname, teknik şartname ve hizmet alım sözleşmesinin ilgili hükümlerinde kıdem tazminatı hariç tutulduğundan anılan döneme ilişkin kıdem tazminatı ödemesinin davalıya rücu edilemeyeceği, buna göre mahkemesince davalının 01.01.2015 – 31.12.2016 dönemine denk gelen 7.264 TL kıdem tazminatından sorumlu olmadığı gözetilerek bakiye 23.912 TL 'nin tahsiline karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm tesisi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK 353/1-b.2. Madde uyarınca İlk derece Mahkemesi kararını kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip