Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/1776 K.2026/895

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352 madde uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Müvekkili ile davalılar arasında hizmet alım sözleşmeleri imzalandığını, dava dışı işçilerin çalışmalarının sona ermesi üzerine brüt 32.724,96 TL’den 248,38 TL damga vergisi kesilerek vergi dairesine ödenmek suretiyle geriye kalan net 32.476,58 TL tutarında kıdem tazminatının 12.06.2017 tarihinde talep sahibine ödendiğini, iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu olmaları nedeniyle bütün ortakların davalı olarak gösterildiğini,

davalı firmaların imzalamış oldukları tüm sözleşmelerin içeriğini ve işveren olarak yanında hizmet akdi ile çalıştırdığı işçilerin yasalardan doğan haklarını ve bu haklarından işveren olarak sorumlu olduklarını bilip kabul ettiklerini öne sürerek fazlaya ilişkin her türlü hak ve alacakları saklı kalmak kaydı ile 30.826,03 TL’nin ödeme tarihi olan 12.06.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte sorumlulukları oranında davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Hizmet Limited Şirketi vekili özetle: Davanın reddini savunmuştur. Diğer davalılar usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

İlk derece mahkemesince "......Somut olayda; davacı kurumun, “Malzemeli Temizlik, Aşçılık, Evrak Dağıtım ve Ziyaretçi Yönlendirme” işlerini dava dışı ...’ın çalıştığı döneme ilişkin olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında çeşitli firmalara yaptırdığı; çalışmalarının emeklilik nedeniyle sona ermesi üzerine kıdem tazminatının ödenmesi için davacı kuruma başvurduğu ve davacı kurumun son bordro üzerinden brüt 32.724,96 TL’den 248,38 TL damga vergisi kesilerek vergi dairesine ödenmek suretiyle geriye kalan net 32.476,58 TL tutarında kıdem tazminatının 12.06.2017 tarihinde talep sahibine ödendiği, dava dışı işçinin en son çalıştığı ...

Hizmet Ltd. Şti. tarafından davacı kuruma 1.898,93 TL tutarında ödeme yapıldığı anlaşılmakla, her bir alt işveren dönemine karşılık gelen kıdem tazminatı hesaplanmış ve her bir alt işveren yönünden alt işverenlerin sorumlu olduğu miktarlar belirlenmiş,

ancak davalı ... (...) Yapı İnşaat Plastik Temizlik Otomotiv Maden Petrol Ürünleri Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 03.06.2002 tarihli Temizlik Hizmetleri Sözleşmesinin 25-c maddesi gereğince alt işveren şirket olan ... (...) şirketinin işçilik ücretlerinden sorumlu olduğu belirtilmekle bu şirketin tüm alacaktan ancak diğer alt işverenlerin işçilik alacaklarından sorumlu olduğuna ilişkin Hizmet alım sözleşmesinde hüküm bulunmamakla yarı yarıya sorumluluklarının bulunduğu ve dava dışı işçilerin tabi olduğu hizmet alım sözleşmesinde çalışılan dönemlere ilişkin yapılan hesaplamada bilirkişinin 28.05.2020 tarihli raporunda yapılan

hesaplamaya itibar edilerek; davacının Davalı ... Hizmet Organizasyon Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti 'den 1.085,05 TL, davalı ... (...) Sağlık Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'den 83,61 TL Davalı ... Temizlik Taşımacılık Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'den 83.61TL, davalı ... Temizlik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'den 167,22 TL, davalı ... Taahhüt İnşaat Nakliyat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'den 83,61 TL, davalı ...

Sosyal Hizmetler Sanayi ve ticaret Ltd. Şti ve ... Temizlik İnşaat A.Ş'den 1.017,25 TL, davalı ... Hizmet Temizlik İnşaat Gıda Ticaret ve Taahhüt Ltd. Şti ve ... Temizlik İnşaat A.Ş'den 1.017,25 TL, davalı ... Bilişim Temizlik Medikal Oto Yemek Hizmetleri Danışmanlık İç ve Dış Ticaret Ltd.

Şti'den 126,81 TL, davalı ... (...-...) Kurumsal Hizmetler İnşaat Taahhüt Ticaret A.Ş'den 1.833,85 TL, davalı ... (...) Yapı İnşaat Plastik Temizlik Otomotiv Maden Petrol Ürünleri Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş'den 2.031,50 TL, davalı ... Telekomünikasyon Bilişim Temizlik Medikal Yemek Sosyal Hizmetler ve İnşaat Ticaret Sanayi Ltd.

Şti'den 2.543,13 TL olarak hesaplandığı, her ne kadar aşağıdaki hüküm fıkrasında bilirkişi raporunun hesap kısmında gösterildiği ancak sehven hüküm fıkrasının ilgili kısmı, satır sonuna gelmekle ve baskı sırasında hata sonucu yazılamadığı belirlenemediği; bu durumun gerekçeli kararın hüküm fıkrasında düzeltilemeyeceği ancak tavzihen veya tashihen düzeltilmesi gerekmekle HMK. m 304 gereğince re'sen davalı ... Temizlik Taşımacılık Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti'den 83.61TL olduğu, bu durumda hükmün 4. bendinin ''Davalı ... Temizlik Taşımacılık Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti'den 83.61TL dava tarihi olan 26/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödenmesine,'' olarak düzeltilmesine ve iş bu kararın arka sayfasına şerh düşülmesine karar verilebileceği ve gerekçeli kararın iş bu gerekçe bölümünde de belirtilmiş; alt işverenlere yönelik daha önce açılan dava olmadığı veya davacı ödeme tarihi sonrası davalı şirketlere ihtarname tebliğine ilişkin dosyada delil bulunmadığı anlaşılmakla alacağa dava tarihi olan 26/03/2018 tarihinden itibaren avans faizi birlikte tahsiline, davacı vekili 25/11/2019 tarihli duruşmadaki imzalı beyanında;

davalı ... şirketi yönünden davadan feragat ettiğini bildirmiş olmakla; ... Tem. Ltd. Şti yönünden açılan davanın feragat nedeniyle reddine....." karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: İlk derece mahkemesince kurulan hükümde hizmet alım sözleşmelerinde yapılan ödemelerden yüklenicinin sorumlu olacağına dair hükmün bulunmadığı düşüncesinin doğru olmadığı, yüklenicilerin sözleşme ve eki şartnameler uyarınca sorumlu oldukları, SGK'dan başka bir işçinin de çalışma süresinin geldiği, bu işçinin de hesaba hatılıp fazla çalışma süresinin hesaplandığı, ... ... Ltd.Şti.'nde çalıştığı sürenin 365 gün olmadığı, 240 gün olarak hesaplanması gerektiği, bu şirketin son işveren olup tüm sözleşme süresinin esas alındığı, bu işçinin sözleşme süresi öncesinde yani 365 gün dolmadan emekli olduğu davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği nedenleriyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Somut olayda, Yargıtay 23. Hukuk ve 6. Hukuk Dairelerinin yukarıda belirtilen kararları doğrultusunda, dava dışı işçinin davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşmede yapılan ödemelerden yüklenicinin sorumlu olacağına dair açık bir hüküm bulunmasa dahi, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davalı ......Ltd.Şti.hariç diğer davalılar yönünden dava dışı işçinin kendileri yanında çalıştığı dönem için belirlenen kıdem tazminat tutarının yarısından sorumlu olduğunun kabulü doğru olmamıştır. Bu davalılar yönünden kıdem tazminatının tam sorumluluk esasına göre belirlenen tazminat bedeli üzerinden davalılardan .....Ltd.Şti.nin sorumlu olduğu miktar da mahsup edildikten sonra geriye kalan davacının rücu edebileceği alacak hesaplanarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, HMK 353/1.b.2. madde uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip