Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2023/1106 K.2025/83

Taraflar arasında yargılaması yapılan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirketin 2005 yılından bu yana faaliyetlerinin bulunduğunu, bir çok ihale aldığını, değişik şirketlerin de alt yüklenicisi olarak faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirket ile ... inşaatın mekanik işleri ve imalatı için taşeronluk sözleşmesi yaptıklarını, müvekkilinin işe başladığını, işin bitmesine yakın tarafların GES hususunda ayrılığa düştüklerini, buna karşılık bir çok kez ihtarname çekildiğini, neticede sözleşmenin feshedildiğini, müvekkilinin taşeronluk sözleşmesinden doğan alacakların tahsili amacıyla mahkemeye başvurduğunu, mahkemece müvekkili şirketin 482.887,18 TL alacaklı olduğuna hükmedildiğini,

mahkeme kararının taraflara tebliğ edilmesinden sonra teminat olarak ...

İnşaata verilen 400.000,00 TL çekin bankaya ibraz edildiğini, müvekkili tarafından en son 2015 yılında ... bankasının çekinin kullanıldığını, çekin keşide tarihi kısmının farklı el ile atıldığını, çeki bankaya ibraz eden ... ile müvekkilinin hiç bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, açılan davanın haksız olduğunu davalıların teminat fonksiyonunu kaybeden bu çeki iade etmek yerine davalı ...'a vererek bankaya ibraz etmelerinin kötü niyetli haksız ve basiretli tacirlik sıfatından da uzak olduğunu, bu nedenle çekin istirdatını ve müvekkili tarafından verilen çekin bilinmeyen kişi veya kişilerce bankaya ibraz edildiğini,

bu çekin takibe konulması tehlikesi ile karşı karşıya olduğunu, bu nedenle ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Çevre İnşaat Mühendislik Müşavirlik Turizm Beton Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ... İnşaat Beton San.ve Tic.Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde özetle;Yetkili mahkeme; genel hükümler saklı kalmak kaydı ile davalının yerleşim yeri mahkemesi veya takibe başlandıktan sonra menfi tespit davası açılmışsa takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesi olduğunu, Müvekkil şirketlerin ikametgah adresleri Ankara olup yetkili mahkeme Ankara mahkemesi olduğunu, zira, dava dilekçesinden anlaşıldığı kadarı ile henüz bir icra takibi bulunmadığını, yetkisizlik kararı verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çek metninde davacının iddia ettiği gibi teminat olduğunu gösteren bir ibarenin mevcut olmadığını, çekin üzerinde yer almayan ama var olduğu iddia edilen teminat vasfının 3.kişi konumunda olan hamil müvekkili etkilemeyeceğini, davacı ...'in bu def'ileri yalnızca diğer davacı ... Müh.İnş.

Tic.Ltd.Şti. ne karşı ileri sürebileceğini, çünkü, senedin teminat amacıyla verildiği def’i bir “kişisel defi” olduğunu, ispat külfetinin davacı üzerinde olduğunu, kambiyo senedinin teminat amaçlı verildiğinin kabul edilebilmesi için, neyin teminatı olarak verildiğinin ya da bononun önündeki veya arkasındaki yazılar veya ayrı bir belge (İİK'nun 169/a maddesinde öngörülen) ile kanıtlanması gerektiğini, ispat külfetinin davacı-borçlu üzerinde olduğunu, ispatta ancak yazılı delillerle mümkün olduğunu, davacının da bu konuda yazılı bir delil sunamadığını,

davacıların çekteki imzaya itiraz etmedikleri veya sahtelik iddiasında bulunmadıklarının ortada olduğunu, çek, unsurlarının tam ve geçerli bir çek olduğunu, bu durumda müvekkil açısından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, sonuç olarak teminat senedi alacak - verecek olan tacirlerin senedin üzerine senedin hangi ilişkiye dayanılarak verildiğini ve şartlarını açık bir şekilde yazması gerektiğini, sözleşme söz konusu ise sözleşmenin üzerine senedin vasıf ve unsurlarının yazılması gerektiğini, sözleşme söz konusu değilse bile ek bir sözleşme ile bunun belgelenmesi gerektiğini, aksi takdirde ,

hamile karşı bunların ileri sürülemeyeceğini, basiretli bir tacir gibi hareket zorunluluğu esas olduğunu, davacıların kötü niyetli olduğunu, davacının koşulları oluşmayan haksız ve mesnetsiz davasının reddine, davacıların %20 tazminata mahkum edilmesine , yazılı bir belge sunulamadığından mevcut delil durumuna göre ...

2.icra dairesi 2021/1619 e.s. icra dosyası icra dosyasında verilen durdurma kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; taraflar arasında imzalanan taşeronluk sözleşmesi kapsamında davacının davalılara herhangi bir borcunun bulunmadığı, aksine alacağının bulunduğu, dava konusu ... Bankası A.Ş. 'nin ...

Şubesi'ne ait 08/03/2021 keşide tarihli, 400.000,00 TL bedelli ve 2210358 seri numaralı çekin hemen hemen sözleşme bedelinin %30 'una tekabül ettiği (1.350.000,00 *%30= 405.000,00 TL), bu nedenle bu çekin sözleşme kapsamında verilmiş olan teminat çeki kabul edilmesinin gerektiği, çekin davalılar kayıtlarında alacak olarak da yer almadığı, taraflar arasında davalılar defterlerine yansıyan başkaca bir ticari ilişki ve borç alacağın bulunmadığı,

yine ...'un davalılar sigortalı çalışanı olduğu ve savcılık ifadesinde çeki satmış oldğu hurda kalıp malzemesi karşılığı davalılardan aldığını beyan etmesine rağmen , bu iddiayı ispata elverişli delil ibraz edilemediği, bu itibarla ...'un iyiniyetli hamil olarak kabul edilmesinin mümkün olmayacağı, açıklanan bu nedenlerle dava konusu çekin teminat çeki olduğu ve davacının davalılardan alacağı olmakla çekin teminat fonksiyonunun sona erdiği ve bedelsiz kaldığı belirtilerek davacının davacının davasının kabulü ile davacının ...

Bankası A.Ş. 'nin ... Şubesi'ne ait 08/03/2021 keşide tarihli, 400.000,00 TL bedelli ve 2210358 seri numaralı çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespiti ile söz konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kök ve ek raporda çekin teminat çeki olmadığının ortaya konulduğunu, davacının iddiasını ispatlayamadığını, müvekkilin iyi niyetli 3. Kişi konumunda olduğunu, müvekkilin sözleşmeye ve bahsedilen ATM dosyasına taraf olmadığını, ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, müvekkil hakkındaki savcılık soruşturmasında KYOK verildiğini, çek üzerinde teminat bilgisi olmadığını, davacının basiretli bir tacir olarak hareket etmesi gerektiğini, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin emsal kararında teminat iddiasının ispatı için yazılı delil arandığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar ... İnşaat Beton Anonim Şirketi ve ... İnş. Beton San. Ve Tic. Ltd.

Şti vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, çek metninde taşeron sözleşmesine atıf bulunmadığını, çek üzerinde müvekkil şirketlerin cirosunun bulunmadığını, varsayım ve tahminler üzerine hüküm kurulduğunu, sözleşme bedelinin %30'unun 405.000,00 TL olduğunu, kararın gerekçesinin yetersiz olduğunu, davacıların basiretli tacir gibi davranması gerektiğin,i teminat iddiasının yazılı ispatının gerektiğini, bilirkişilerce dava konusu çekin müvekkillerle ilgisi olmadığının tespit edildiğini, çekin tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olmadığını,

cevaba cevap dilekçesinin süresinde verilmediğini, kabul etmediklerini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla, örneğin teminat olarak verildiği iddiasının menfi tespit davasında davacı tarafça (HMK’nın 200. maddesi gözetilerek) ispatlanması gerekmektedir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2022/681 Esas - 2023/106 Karar).

20/05/2013 tarihli eser sözleşmesi davacılardan ... Mühendislik İnşaat Ve Malzemeleri Makine Sağlık Bilgisayar Doğalgaz Ve Ürünleri İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret LTD. ŞTİ. İle davalı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı arasında imzalanmış olup sözleşmenin 10. maddesinde 405.000,00 TL'ye denk gelen iş bedelinin % 30 tutarındaki teminat çekinin davacı şirket tarafından davalı şirketlerin oluşturduğu işverenlere vereceği düzenlenmiştir.

Dava konusu çek ise, 400.000 tutarlı olarak davacı şirket yetkilisi diğer davacı ... tarafından davacı şirket lehine düzenlenmiş, lehtar davacı şirket tarafından ise davalı ...'a ciro edilmiştir. Çek üzerinde, teminat amacıyla düzenlendiğine dair bir ibare de bulunmadığı gibi sözleşme kapsamında düzenlendiği de kanıtlanamamıştır. Buna göre dava konusu çekin teminat amacıyla davacı ... tarafından keşide edildiği ve diğer davacı şirket tarafından ciro edildiği yasal delillerle ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekillerinin ayrı ayrı istinaf başvurularının kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmasına; davanın reddine, ret sebepleri ayrı olduğundan davalı ... ve davalı şirketler yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesine, ret gerekçesine göre takibin kötüniyetli başlatıldığı tespit edilemediğinden davalıların kötüniyet tazminatı tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Katip · ✍e-imzalıdır