Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2376 K.2024/1707

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında süre gelen bir ticari ilişki olduğunu, müvekkilinin davalıdan ticari ve split klima satın aldığını, siparişlerini verdiği malların bedeli tutarında çekleri malların tesliminden önce davalıya teslim ettiğini, ticari kayıtlardan bu durumun anlaşılacağını, davalının teslim ettiği malların bedeli olarak teslim edilen çek bedellerinin karşılıksız çıkması durumunda müvekkiline haber verdiğini, karşılıksız çeki iade ederek bunun yerine yeni bir çek ya da nakit ödeme şeklinde çözüm bulunduğunu,

davalının karşılıksız çıktığını belirttiği iki adet çek için müvekkilince iki adet çeki iade etmesi istendiğini, çeklerin bedeli toplamında yeni bir çekin davalıya verildiğini, davalının alacağını tahsil ettiğini, müvekkilinin davalıya ödenmemiş borcunun olmadığını, davalının iade edeceğini belirttiği iki çekten sadece bir tanesini iade ettiğini, diğer çeki hukuka aykırı olarak keşideciye teslim ettiğini, müvekkilinin çek bedelleri karşılığı çek teslim ettikten sonra cari hesap kayıtlarında alacaklı gözüktüğü keşidecilere/cirantalara karşı yasal işlem başlatabilmek için bu iki çekin iadesini tekrardan istediğini,

63.450,00-TL'lik çekin iade edildiği halde, diğer çekin iade edilmediğini, daha sonra bu çekin davalı tarafından ...Şti.'ye teslim edildiğini öğrendiklerini, sonunda Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalı tarafın itiraz ettiğini beyan ederek; itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, zaman aşımı ve görev itirazında bulunduklarını, dava dilekçesinde itirazın iptali değil, itirazın kaldırılmasının talep edildiğini, görevli mahkemenin icra mahkemesi olduğunu, icra takibi nedeniyle borçları olmadığından itiraz ettiklerini, takip konusu alacağın dayanağının cari hesap ilişkisi olarak gösterildiğini, ispat yükünün davacıda olduğunu beyan ederek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "..Tüm dosya kapsamı, bilirkişi raporlarına göre, taraflar arasında ticari/hukuki ilişkinin mevcut olduğu, davalı tarafça çekin davacıya iade edildiğine dair yazılı bir evrak sunulması gerektiği, böyle bir ispatın dosyada mevcut olmadığı, davalı defterlerinde bahsedilen çek kaydının olması karşısında ilgili çekin davalıya verildiği husususun ihtilaf dışı kaldığı, bu yöndeki ispat yükünün davalıya geçtiği, davalı defterinde ise; ilgili çekin davacıya iade kaydının olduğu ancak bu kaydın davacı defterinde olmadığı, ticari defterlerin delil olma vasfı dikkate alınarak,

davalı defterindeki bu kaydın davalı lehine delil olması için aynı yönde kaydın davacı defterinde de kayıtlı olması gerektiği, davacı defterinde böyle bir kaydın olmadığı, çekin iade hususunun davalı tarafça ispat edilemediği, defter dayanağı başkaca bir belgenin de dosyaya sunulamadığı, her iki bilirkişi raporunda da davalının davacıya borçlu olduğunun tespit edildiği, davacının defter kayıtları ile davalı defter kayıtlarının 107.565,47-TL üzerinden birbirini doğruladığı, fazlaya ilişkin alacak talebi konusunda ise davacının iddiasını ispat edemediği, takip gereği davalının davacıya 107.565,47-TL borçlu olduğunun anlaşıldığı,

TBK m. 117 gereği; muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşeceğinden dosyada takip öncesi davalının temerrüde düştüğüne dair bir bilgi ve belge olmadığından takipte istenen faiz isteminin ise yerinde olmadığı kanaatiyle.

Davanın kısmen kabulü ile, davalının Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen İptali ile takibin 107.565,47-TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir.... alacağın likit olduğu, davacı lehine inkar tazminatı şartlarının mevcut olduğu anlaşılmakla; davacının inkar tazminatı talebinin kabulüne" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekilince sunulan ... tarihli istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin gerekçesinde ''davalı tarafça çekin davacıya iade edildiğine dair yazılı bir evrak sunulması gerektiğini, böyle bir ispatın dosyada mevcut olmadığını, davalı defterlerinde bahsedilen çek kaydının olması karşısında ilgili çekin davalıya verildiği hususunun ihtilaf dışı kaldığını, bu yöndeki ispat yükünün davalıya geçtiği'' nedenine dayanmakla müvekkili aleyhine hüküm kurma cihetine gidildiğini, yerel mahkemenin ispat yükünün yer değiştirdiğinin kabulünün mümkün olmadığını,

dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında gerek müvekkil şirketin ticari defterlerinde gerekse davalı şirket ticari defterlerinde yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde, her iki tarafın ticari defterindeki farklılığın açık ve net olduğunu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda 25/12/2018 tarihli yevmiye kaydına göre 100.000,00-TL bedelli çekin davacı tarafa iade edildiğinin tespit olunduğunu, dava konusu çekin müvekkil tarafından iade edildiğinin ticari defter kayıtları ile de sabit hale gelmiş iken 'teslim edildiğine dair yazılı evrak sunulması gerektiğinin ispat yükünün kendilerine yüklenmesinin hukuka aykırı olduğunu,

bir an için davacının iddiaları kabul görülse dahi müvekkilinin karşılıksız çeki iade etmek gibi bir zorunluluğu olmadığı gibi direkt keşideciye başvurmasında da hukuki bir engel bulunmadığını, müvekkilinin, mevzuattan kaynaklı yasal haklarını kullandığını, bunun sınırlandırılmasının mümkün olmadığını, hukuk sınırları içerisinde kalmak kaydıyla müvekkilinin yasal haklarını dilediği şekilde kullanabileceğini, ayrıca müvekkili şirketten edinilen bilgiye göre dava dışı ....'den dava konusu yapılan alacak tahsil edildiğini ve aralarında anlaşmaya varıldığını,

bu halde müvekkili şirketten ikinci kez aynı alacağı tahsil edebilme imkanı ortaya çıktığından öncelikle dava dışı keşideci ....'nin ticari defterlerinin de incelenmesini talep ettiklerini beyan ederek yerel mahkeme hükmünün kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilince sunulan ... tarihli ek istinaf dilekçesinde; yerel mahkemenin gerekçesinde ''..kanuni şartların mevcut olduğu, alacağın likit olduğu, davacı lehne inkar tazmnatı şartlarının mevcut olduğu anlaşılmakla..'' denilerek müvekkili aleyhine icra inkar tazminatına ilişkin hüküm kurma cihetine gidildiğini, ancak yerel mahkemenin işbu kararının kabulünün mümkün olmadığını, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda ... tarihli yevmiye kaydına göre 100.000,00-TL bedelli çekin davacı tarafa iade edildiğinin tespit olunduğunu,

davacı tarafın her ne kadar .... olan ...100.000,00-TL bedelli çekin iade edilmediğini iddia etmiş olsa da müvekkili şirketin usulüne uygun şekilde tutulan ticari defter kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde söz konusu çekin ... tarihinde iade edildiğinin tespit edildiğini, davacı tarafın iddialarının mesnetsiz kaldığını, davacı tarafın ticari defterlerinde söz konusu çek ile ilgili bir kaydın bulunmamasının davacı tarafın kötüniyetle hareket ettiğini gösterdiğini, müvekkili şirketin ticari defterlerinde yapılan inceleme neticesinde hiç bir kabul anlamına gelmemekle beraber 7.565,42-TL davacı tarafa borçlu olduğu tespit edilmişse de;

davacı tarafın ticari defterlerinde yapılan inceleme neticesinde müvekkili şirketin davacı tarafa 113.007,76-TL borçlu olduğu kanaatine varıldığını, iki ticari defterde ki bu fahiş farklılığın dahi alacağın likit olmadığını gösterdiğini, herhangi bir kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının dahi dava konusu ettiği miktar ile hüküm kurulan miktar arasında ki farklılık gözetildiğinde alacağın likit olduğundan bahsetmenin imkansız olduğunu, davanın konusunun miktar belirli değil iken ve ticari defterler arasında da çelişki bulunduğu dikkate alındığında ve hakkın varlığı sabit değil iken alacağın likit olduğundan bahsetmek mümkün olmadığını,

bu nedenlerle yerel mahkeme hükmünün tehir-i icra talepli olarak kendilerine istinaf edilmiş olup, icra inkar tazminatı yönünden ek beyanları sunma zorunluluğunun hasıl olduğunu, istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme hükmünün kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, İtirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulü ile, davalının Antalya 2. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 107.565,47-TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının inkar tazminatı talebinin kabulü ile, 21.513,09-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı yanca.

Taraflar arasında süre gelen bir ticari ilişki olduğunu, davacının siparişlerini verdiği malların bedeli tutarında çekleri malların tesliminden önce davalıya teslim ettiğini, davalının teslim ettiği malların bedeli olarak teslim edilen çek bedellerinin karşılıksız çıkması durumunda davacıya haber verdiğini, karşılıksız çeki iade ederek bunun yerine yeni bir çek ya da nakit ödeme yapıldığını, davalının karşılıksız çıktığını belirttiği iki adet çeki iade etmesinin istendiğini, çeklerin bedeli toplamında yeni bir çekin davalıya verildiğini, davalının alacağını tahsil ettiğini, davacının, davalıya ödenmemiş borcunun olmadığını,

davalının iade edeceğini belirttiği iki çekten sadece bir tanesini iade ettiğini, diğer çeki hukuka aykırı olarak keşideciye teslim ettiğini, davacı yanın çek bedelleri karşılığı çek teslim ettikten sonra cari hesap kayıtlarında alacaklı gözüktüğünden cari hesaptaki alacak miktarı yönünden davalı aleyhine takibe başlanıldığı, davalı yanın itirazı üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı yan; davacı iddialarını kabul etmediğini, yeni verilen çekin başka bir ticari ilişki ile ilgili olup, ispat yükünün davacıda olduğundan çekin aynı ticari ilişki içerisinde iptal edilmesi gerektiğini senede karşı senetle ispat kuralı gereğince ispatlaması gerektiğini savunarak davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta.

İlk derece mahkemesi ara kararı ile tarafların ticari defterlerinin incelendiği, taraf ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve lehlerine delil teşkil edeceği, davacı yan ticari defterlerinde; karşılıksız işlemine tabi tutulan ... tarihli 100.000,00-TL bedelli çekin davacı yan ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacı yanın takip tarihi itibariyle davalı yandan 113.007,76-TL alacaklı göründüğü, davalı yan ticari defterlerinde ise; ... tarihli 100.000,00-TL bedelli çekin kayıtlı olduğu; ancak ... tarihli kayıt ile müşteriye iade edildiğinin kayıtlandığı, davalı yanın takip tarihi itibariyle davacıya 7.565,42-TL borçlu göründüğü,

davalı ile söz konusu çekin keşidecisi dava dışı ...arasında söz konusu çeke ilişkin bir kayda rastlanmadığı, bankaya yazılan müzekkere cevabında ise; söz konusu çekin karşılıksız kaldığı ve ödenmediğinin belirlendiği anlaşılmıştır.

HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, davalı yanın söz konusu çeki iade ettiğine ilişkin defterlerinde kayıt bulunsa da;

bu kaydın davacı defterlerinde bulunmadığı gibi davalı yanca çekin iadesine ilişkin dayanak başkaca belge de sunulmamasına, davacı yanın iade edilmeyen çek bedeli olarak 100.000,00-TL ve cari hesaptan kaynaklı 7.565,47-TL olmak üzere toplam 107.565,47-TL asıl alacak üzerinden takibin devamına karar verilmesinde ve cari hesaptan kaynaklanan alacak likit olmakla davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre;

davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...