Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1516 K.2024/1831

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Davalı ile müvekkili arasında ... Şti.nin 300.000,00 TL karşılığında müvekkiline devredileceği hususunda anlaşıldığını, iş yeri devrine ilişkin sözleşmenin 4. Maddesi uyarınca davalıya iş yeri devir bedeli olarak 300,000,00 TL ödemenin 6 taksit halinde yapıldığını, buna rağmen davalının sözleşmeye aykırı olarak müvekkilinden 90.000,00 TL daha ödeme talep ettiğini, 12/09/2019 tarihinde davalının ... İban numaralı ...

Bankası hesabına 90.000,00 TL'yi havale etmek sureti ile ödediğini fakat fazladan ödenen 90.000,00 TL karşılığında davalı tarafın müvekkiline sözleşmede yer alandan farklı hiçbir hizmet veya mal teslimi sağlamadığını, davalının hesabına gönderilen miktara ilişkin dekontun davalının ilgili tutarı teslim aldığını ispatlar nitelikte olduğunu, bu aşamadan sonra müvekkiline böyle bir ödemenin kendisinden alınmadığının bildirilmesinin Türk Medeni Kanunu'nda yer alan iyi niyet ve dürüstlük kurallarına aykırılık teşkil ettiğini,

ayrıca davalı yana taraflarınca 27/08/2020 tarihinde Antalya 4. Noterliği'nin ... nıumaralı ihtarnamesi ile dosyaya konu borcu sebepsiz zenginleşme hükümlerince iade etmesi gerektiği ihtar edilse de işbu ihtarnamenin cevapsız bırakıldığını, Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ödeme emri ve eklerinin davalıya tebliğ edildiğini, borçlunun itirazı üzerine icra takibinin durduğunu, arabuluculuğa başvurduklarını, uzlaşmaya varamadıklarını, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davalı tarafın vekil edene iade etmesi gereken paranın geri ödenmemesinden dolayı alacak isteminden kaynaklandığını, dosyaya konu meblağın müvekkili tarafından davalıya ödendiğini, borçlunun haksız olan itirazının iptaline, takibin devamına, haklı davalarının kabulü ile karşı taraf aleyhine en az % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili.

Davacının sebepsiz zenginleşmeye dayalı tazminat talebi ile açtığı haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini, davacı yanın iddia ve taleplerinin tamamen haksız ve kötüniyetli olduğunu, Davacı ile müvekkili arasında 06.12.2019 Tarihli Master Franchısıng sözleşmesi adı altında imzalanan sözleşme ile Franshısor ... isim hakkı, proje, danışmanlık, teknik destek hizmetleri, işyeri devri, tadilat, yazılım, dekorasyon ısıtma ve soğutma sistemleri başta olmak üzere her türlü teknik ve alt yapı desteği sağlamak üzere anlaşma sağlandığını, sözleşmede belirtilen mali bedeller karşılığında davacı yanın, franchısor'un ticari adını ve markasını,

iş görme ve teknik yöntemlerini, işgörme sistemini ve diğer sınaı ve fikri mülkiyet haklarını kullanma hak ve zorunluluğunu, taraflar arasında bu amaçla yapılan yazılı bir franchising anlaşmasının süresi ve kapsamı içinde alacağı ticari ve teknik destek ile üstlendiğini, Davacının sözleşme hükümlerine aykırı olarak talep ettiği ve yersiz ödendiğini iddia ettiği bedelin müvekkiline ait şirketin işbu sözleşme ile hak kazandığı bedel olduğunu, davacının fazla ödeme iddiasının aksine sözleşmeye göre eksik bedel ödediğinin kabulü gerektiğini,

Davacının beyan ettiği 300.000,00 TL ödemenin ... işyerinin içinde bulunan demirbaşları ile beraber işyeri devir bedeline ilişkin olduğunu, dolayısıyla davacının 10+1 bayilik ile elde etmeyi kabul ve taahhüt ettiği isim hakkı ve bilimum Master franshısıng sözleşme bedeline ilişkin bir meblağ olmadığını, dava konusu edilen 06.12.2019 Tarihli sözleşme uyarınca davacının isim hakkı, proje, danışmanlık, teknik destek hizmetleri bedeli olarak her bir bayilik için 27.500,0 TL +KDV bedeli olmak üzere toplam 11 bayilik adına 302.500,0 TL +KDV ödeyeceği,

yine davacı tarafından açılan ve işletilen işyerlerine alacağı ürünlerin ödemeleri proforma faturaya istinaden peşin yapılacağı belirtildiğini, Davacı yan sözleşme tarihinden sonra devir aldığı gerek ... işyerinin gerek açacağı ve açtığı bayiliklerin isim hakkı ve sipariş vb ürün ödemelerini peşinen yapması gerekir iken salt 300.000 TL işyeri devir bedelini ödediğinden bahisle diğer mali hükümleri yok saydığını, nitekim bu hususta davacıya 16.07.2020 Tarihinde ihtarname keşide ve tebliğ edilmiş olup, 30.000 TL devirden kalan borç, 28.778,25 TL toplam et borcu, 10.000 TL ...

Alanya Şubesi isim hakkı bedeli gibi harcamalar altında toplam 73.855,32 TL ödeme borcu olduğunun bildirildiğini, Davacı yanın ihtara cevabında bayinin kapatılarak başka bir isim altında çalışmaya devam ettiğini ve bir borcu olmadığını beyan ettiğini, Davacı cevabi ihtarında ve işbu dava dilekçesinde tek taraflı iradesi ile devralmış olduğu bayinin sadece unvanını değiştirip müvekkili şirketin sağladığı tüm teknik ve alt yapı desteği ile başka nam adı altında aynı kolda faaliyet ettiğini bildirerek müvekkilinin haklarını halel ettiğini,

Davacının fazla ödeme olarak nitelendirdiği 80.000 TL elden ve 90.000 TL banka ödemesi sözleşmeye göre isim hakkı bedelinden düşüldüğünde dahi davacının 132.500 TL borcu bulunduğunu, bu hususta 11 bayilik isim hakkı bedeline ilişkin taraflarının fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı olduğunu, esasen davacı yanın işbu eksik ödemeye dair ihtara kadar iş ve işlemlerinden bilgi vermeyip tek taraflı iradesi ile sözleşmeye aykırı davranışı sonucu tazminat sorumluluğu doğacağını, ancak bu aşamada davacının müvekkilin ne tür bir ihmal veya eksikliği sebebiyle ödeme yapmayacağını ve sözleşmeye uymadığını ispat etmesi gerektiğini,

Davacının bunun aksine soyut bir beyanla taraflarınca gerekenin yapılmadığının beyan edildiğini, davacının atfı kabil kusuru ile kötüniyetli olarak ödemediği 132.500 TL'nin ödemesinden kaçındığını, taraflara ait ticari defterler incelendiğinde ve yerinde keşif ile beraber müvekkile ait şirketin franchısıng sözleşme hükümlerine uygun davranarak davacıya isim hakkı başta olmak üzere tüm destek ve hizmeti sağlamaya hazır olduğunun, davacının peşinen ödemeyi kabul ettiği her bir bayilik için 27.500 TL+KDV olmak üzere 10+1 bayilik isim hakkı bedeli, alt yapıya dair tüm bedeller,

ürün sipariş bedelleri başta olmak üzere ilgili harcamaları karşılamadığı ve müvekkil şirkete borcu olduğunu, müvekkile ait şirket alanında uzman ve teknik alt yapı ile birçok franchısıng sözleşmesi ile bayilikler sağladığını, emsal nitelikte olabilecek ekte sunulan bir bayilik için belirlenen 50.000TL+KDV isim hakkı bedeli, 60.000TL+KDV isim hakkı bedeli 30.000TL+KDV isim hakkı bedeli olarak kararlaştırılan sözleşme örneklerini sunduklarını, Franchısor olarak müvekkile ait şirketin en az 30.000TL bedelli isim hakkı devir anlaşması yaptığı,

davaya konu sözleşmede de her bir bayilik için 27.500 TL+KDV bedelinin olağan ve maddi gerçeğe uygun kararlaştırılmış bir bedel olduğunu da ayrıca ispata yeterli olduğunu, buna rağmen davacının tek seferde ve peşinen ödemeyi kabul ettiği ve açması gereken bayilikleri almadığını ve ödemeleri yapmadığını, sözleşme hükümlerine uygun davranmayan ve bunu tek taraflı icra ederken taraflarından ihtara konu edilmeden açıklama gereği dahi duymayan da davacının kendisi olduğunu, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "....Eldeki davada ihtilafa konu uyuşmazlık davacı ile dava dışı ... arasında imzalanan sözleşmeden kaynaklıdır.

Dosyaya ibraz edilen Franchısıng (Ticari İmtiyaz) sözleşmesinin 06/12/2019 tarihinde ... ile ...Ltd Şti arasında imzalandığı, tarihsiz İşyeri Devri İlişkin Sözleşme başlıklı belgenin ise devreden ...(...) devralan ... arasında imzalandığı, Nakit Para Teslim Tutanağı başlıklı belgenin de yine parayı alan ..., parayı ödeyen ... arasında imzalandığı anlaşılmaktadır. İncelenen bu belgelerde davalının dahil olduğu kısım bulunmamaktadır.

11/09/2019 tarihli belge içeriğinde 12/09/2019 tarihinde ... adına ... Bankası ... Şubesine 90.000,00-TL yapılacağı belirtilmiş ise de, bu tutanağın daha önceki devir sözleşmelerine istinaden düzenlenmiş olduğu işbu tutanak ile açıklanmıştır. Ayrıca dava dışı ... hakkında dava konusu edilen takip dışında ayrı bir takip dosyasının bulunduğu da yapılan sistem kontrolünde anlaşılmıştır.

Dolayısıyla dava dışı ... ile davacı arasında imzalanan sözleşmelerden kaynaklı uyuşmazlıkta davalının sorumluğunun bulunmadığı ve işbu davalının dava açılmasına sebebiyet vermediği anlaşılmakla, Davanın Pasif Husumet Yokluğundan HMK'nın 114. Maddesi gereği usulden reddine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili arasında ...

Şti.'nin 300.000,00 TL karşılığında müvekkile devredileceği hususunda anlaşıldığını, davalıya iş yeri devir bedeli olarak 300.000,00 TL ödemenin 6 taksit halinde yapıldığını ancak davalının sözleşmeye aykırı olarak müvekkilinden 90.000,00 TL daha ödeme talep ettiğini, müvekkilinin de bu ödemeyi gerçekleştirdiğini, sonradan yapılan bu 90.000,00-TL bedele karşılık müvekkiline sözleşmede yer alandan farklı hiçbir hizmet veya mal teslimi sağlamadığını, davalının noter aracılığıyla dosyaya konu borcunu sebepsiz zenginleşme hükümlerince iade etmesi gerektiği hususunda gönderilen ihtarnameye cevap vermediğini,

müvekkilinin alacağını tahsil amacı ile sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibi başlattığını, davalı borçlunun haksız itirazı üzerine takibin durduğunu, davalı yanın kötü niyetli olduğunu, 90.000,00 TL'nin davalı ... ...'ün hesabına yatırıldığını, sebepsiz zenginleşen kişi ... olduğu halde yerel mahkemece verilen pasif husumet yokluğundan ret kararının hatalı olduğunu, yerel mahkemenin dosya kapsamındaki delilleri ve müzekkere cevaplarını hükme esas almadığını, söz konusu paranın ...'e teslim edildiğine dair bir iddia bulunmadığı gibi yazılı bir delil ve beyanda bulunmadığını, davalıya ödenen ve karşılığında herhangi bir devir,

mal-hizmet teslimi gerçekleştirilmeyen 90.000,00 TL'nin taraflarına ödenmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, davacı tarafın davalı aleyhine Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasında başlatılan ilamsız icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın pasif husumet yokluğu ile usulden reddine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; davacı tarafça, davalı ile davacının ... adlı şirketin 300.000,00 TL karşılığında davacıya devredileceği hususunda anlaşıldığı, işyeri devir bedeli olarak 300.000,00 TL'nin taksitler halinde ödendiğinin buna rağmen davalı tarafça kendisinden sözleşmeye aykırı olarak 90.000,00 TL daha ödeme talep edildiği, bu bedelin de davalıya Iban üzerinden ödendiğinin fakat bu bedelin fazladan ödendiğini iddia ederek davalı tarafa ödenen 90.000,00 TL'nin iadesi için takip başlatıldığın, borçlunun takibe itiraz ettiği, bu itirazın iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı tarafça ise taraflar arasında iş yeri devri harici franchising sözleşmesi imzalandığı, davacının Iban'a göndermiş olduğu 90.000,00 TL'nin franchising sözleşmesine ilişkin olduğu, hatta hala bu sözleşme nedeniyle davacının ödenmemiş bakiye borcunun bulunduğu savunulmuştur.

Mahkemece ise; 90.000.00 TL paranın Iban üzerinden davalı ... 'ün hesabına yollandığı ancak bahsedilen iş yeri devir sözleşmesinin davacı ile dava dışı ... arasında yapıldığı, nakit para teslim tutanağında da davacının ve dava dışı ...'in adının yazdığı, ayrıca ... hakkında yapılmış başkaca bir takip de bulunduğu, bu sözleşmeler nedeniyle davalının sorumluluğu bulunmadığı belirtilerek davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İtirazın iptali davası, takip hukukundan kaynaklanan bir dava olup dayanak takibe sıkı sıkıya bağlıdır. Dolayısıyla iş bu davanın "davacı" sı takipte "alacaklı" olarak görünen kişi, "davalı" sı ise, takipte "borçlu" olarak görünen kişi olacaktır.

İş bu dava, itirazın iptali davası olup, icra takibi davalı ... hakkında başlatıldığından ve onun itirazı ile takip durduğundan itirazın iptali davasında davalı olarak ... yer alacak olup yerel mahkemece davanın pasif husumetten reddi hatalı olmuştur. Mahkemece incelenen sözleşmeler nedeniyle davalının sorumluluğunun bulunmadığı yönündeki kabulü davanın pasif husumetten reddine yol açmaz. Kaldı ki davalı ... da takibe konu parayı almadığını iddia etmemektedir.

Dava dosyasının incelenmesinde. 11/09/2019 tarihli nakit para teslim tutanağında nakit olarak ödendiği belirtilen 80.000,00 TL'ye ilişkin olarak dava dışı ... hakkında Antalya 3.Asliye Ticaret Mahkemesinde itirazın iptaline ilişkin dava açılmış, mahkemece 27/03/2023 tarih ... Esas ... Karar sayılı ilam ile "... Davanın kısmen kabulü ile. Davalının Antalya Genel İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin.

52.500,00.-TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin alacak isteminin reddine " karar verilmiş olup dosyanın istinaf incelemesi için Dairemizde bulunduğu anlaşılmıştır.

Dava dışı ... hakkında açılan dava ile davalı ... hakkında açılan iş bu davanın her ikisinin de 11/09/2019 tarihli nakit para teslim tutanağında belirtilen elden nakit olarak verilen ve banka havale yoluyla gönderilen bedellere ilişkin olduğu, böylelikle biri hakkında verilecek kararın diğer dosyayı etkileyeceği açıktır.

O halde mahkemece yapılacak iş; davanın esasına girilerek inceleme yapılması ayrıca yukarıda belirtilen dava (Antalya 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı dava dosyası) ile istinafa konu iş bu dosyanın bağlantılı olduğu anlaşıldığından Antalya 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasının bekletici mesele yapılarak oluşacak sonuç dairesinde karar verilmesinden ibarettir. Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...