Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/198 K.2025/261

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Asıl dava dosyasında davacı vekili, davalı borçlunun akit firma sıfatıyla imzalamış olduğu kredi sözleşmesine istinaden müvekkili banka tarafından takip borçlusu ... San ve Tic. Ltd Şti'ne muhtelif ticari krediler kullandığını, müvekkili bankanın hesap özeti ve hesap kat ihtarnamesini Denizli 3. Noterliğinin 20.12.2016 tarihinde ... numaralı yevmiyesi ile borçluların adresine gönderildiğini ihtarnameye rağmen borcun ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için Denizli 4. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlunun itirazı üzerine takibin durduğunu, bu nedenlerle borçlunun takip dosyasındaki itirazının iptali ile takibin devamına, takip konusu alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili, davalı borçlunun müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzalamış olduğu kredi sözleşmesine istinaden müvekkili banka tarafından takip borçlusu dava dışı ... İhtiyaç Mad. Gıda San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'ne muhtelif ticari krediler kullandırıldığını, müvekkili banka, hesap özeti ve hesap kat ihtarnamesini Denizli 3. Noterliğinin 20.12.2016 tarihinde ... numaralı yevmiyesi ile borçluların adresine gönderdiğini, ihtarnameye rağmen borcun ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için Denizli 4. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlunun itirazı üzerine takibin durduğunu, bu nedenlerle borçlunun takip dosyasındaki itirazının iptali ile takibin devamına, takip konusu alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Asıl davada ve birleşen davada davalılar adına usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... davacı banka ile davalı şirket arasında davaya konu Genel Kredi Sözleşmesinin imzalandığı, diğer davalının ise ilgili sözleşmeyi müteseslsil kefil sıfatıyla imzaladığı, davacı banka tarafından gönderilen kat ihtarına rağmen davalıların icra takibine konu kredi borcunu ödemediği, mahkememizce aldırılan, gerekçeli ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporunda davalıların borçlu olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Alacağın likit ve hesaplanabilir olması, davalıların itirazında haksız olduğu kanaatine varıldığından, ayrıca mahkememizin birleşen dosyası ... esas sayılı dosyasının dayanağının iş bu dosyaya konu Genel Kredi Sözleşmesi olduğu, itirazı iptali istenen dosyanın da Denizli 4. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası olduğu ve takip talebinin tek olmasına sebebiyle İİK 67/2 maddesi uyarınca asıl alacağın %20 si oranındaki icra inkar tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacı vekili lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; gayrinakdi krediye ilişkin depo talebi yönünden eksik inceleme ile karar verildiğini, davalı kefilin de depo bedelinden sorumlu olduğunu, gayrinakdi çek bedeline ilişkin alacaklarına dayanak çek numaralarının dosyaya sunulduğunu, bilirkişi tarafından ilgili çek numaralarının incelenmediğini, bilirkişiye banka kayıtları üzerinde yerinde inceleme yetkisi verildiği halde bilirkişinin gerekli incelemeyi yapmadığını, 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 2/3’üncü maddesine göre alınan beyanname ile birlikte ... nolu çek hesabına konu çek koçanlarının davalı şirkete teslim edildiğini,

rapor ekinde ... çek hesabına bağlı üç sayfa “çek takip föyü” bulunmakta olup, föylerde borçlu şirkete teslim edilen çek koçanlarının ilk yaprak numaraları ile teslim tarihinin yazdığını, bilirkişinin bu föylere ilişkin inceleme yapmadığını, bankaya ibraz edilmiş olan çeklere ilişkin banka şubesinden alınma listenin de dosyada mevcut olduğunu, bilirkişi tarafından inceleme yapılmadığını, bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı inceleme sonucunda düzenlendiğini, 30/10/2018 tarihli 2. ek bilirkişi raporuna göre nakdi alacağın tamamının kabulü gerektiğini, hüküm ile gerekçe arasında çelişki olduğunu,

eksik bilirkişi raporuna göre hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

Dairemizin 30/12/2024 tarih, ... Esas ve ... karar sayılı ilamı ile; asıl dava ile birleşen dava birbirinden bağımsız olduğundan asıl ve birleşen davada davaya yönelik iki ayrı istinaf başvuru harcı ile istinaf karar harcı yatırılması gerekirken davacı tarafından tek başvuru harcı ve istinaf karar harcının yatırıldığı, HMK'nın 344. Maddesi uyarınca davacı tarafça eksik istinaf başvuru harcı ve istinaf karar harcının yatırılması için dosyanın geri çevrilmesine karar verilmiştir.

Davacı tarafça eksik istinaf başvuru harcı ve istinaf karar harcının yatırılması üzerine dosya dairemize gönderilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, asıl dava yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının fazlaya ilişkin nakdi alacak ve gayri nakdi krediye ilişkin çek yapraklarının tespit edilememesi nedeniyle depo talebinin reddine, birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının fazlaya ilişkin nakdi alacak ve gayri nakdi krediye ilişkin davalının sorumluluğu bulunmaması nedeniyle depo talebinin reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Denizli 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde. Alacaklı ... T.A.Ş. tarafından davalı borçlular ... İhtiyaç Madddeleri Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti. ve ... aleyhinde 190.120,74.-TL asıl alacak, 3.156,02.-TL işlemiş akdi faizi, 1.041,12.-TL işlemiş temerrüt faizi, 209,86.-TL BSMV, 400,00.-TL ihtiyati vekalet ücreti olmak üzere toplam 194.927,74.-TL alacağın tahsili ve ayrıca Genel Nakdi ve Gayrinakdi Kredi Sözleşmesinden kaynaklanan, 90.300,00.-TL çek riski bulunduğundan bu tutarın alacaklı bankada açılacak faizsiz hesaba depo edilmesini, ibraz edilecek çekler dolayısıyla yasal garanti bedellerinin alacaklı banka tarafından ödenmesi halinde ise, ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek %72 faizi,

%5 BSMV ve avukatlık ücreti ile birlikte fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tahsili için icra takibine girişildiği, ödeme emrinin borçlulara tebliğ edildiği, borçluların takibe itiraz ettiği ve takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Bankacı bilirkişi ... tarafından düzenlenen 25.12.2017 tarihli bilirkişi raporunda; ... esas sayılı dosyası açısından Denizli 4. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında 30.12.2016 tarihinde takip konusu edilen ... nolu kredi kartı nedeniyle davacının davalı şirketten 190.120,74 TL ana para, 1.408,16 TL işlemiş faiz, 70,41 TL BSMV, 400,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 191.999,31 TL alacaklı olduğu, davacının 190.120,74 TL anapara alacağına takip tarihinden itibaren %24,24 temerrüt faizi ve faizin %5 gider vergisini isteyebileceği, takipte talep edilen 90.300,00 TL gayrinakti krediye ilişkin bankaya iade edilmeyen çek numaraları belirtilmediğinden depo talebinin tespit edilemediği, birleşen ...

Esas sayılı dosya açısından Denizli 4. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında 30.12.2016 tarihinde takip konusu edilen ... nolu kredi kartı hesabı nedeniyle davacının davalı ...'den 190.120,74 TL anapara, 1.408,16 TL işlemiş faiz, 70,41 TL BSMV ve 400,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 191.999,31 TL alacaklı olduğu, davacının 190.120,74 TL anapara alacağına takip tarihinden itibaren %24,24 temerrüt faizi ve faizin %5 gider vergisini isteyebileceği, takipte talep edilen 90.300,00 TL gayrinakti krediye ilişkin bankaya iade edilmeyen çek numaraları belirtilmediğinden depo talebinin tespit edilemediği,

27.08.2018 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacı banka vekilinin itirazının kök raporun sonuç bölümünde belirtilen toplam 191.999,31 TL tutarındaki alacağı değiştirecek nitelikte olmadığı, davacı bankanın icra takibinde iade edilmediği iddia edilen 90.300,00 TL tutarındaki depo talebine ilişkin çek yaprağı numaralarını ispat edemediği, iade edilmeyen çek yapraklarının, çek defteri teslim tutanağındaki seri numaralarına göre belirlenecek listeden bankaya iade veya ibraz edilmiş çek suretlerinin sayısı çıkarılmak suretiyle tespit edilebileceği, bu doğrultuda tespit yapıldıktan sonra dosyaya sunulması halinde ek rapor düzenlenebileceği,

30.10.2018 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacı bankanın 30.12.2016 takip tarihi itibariyle davalılardan 190.120,74 TL anapara, 3.156,02 TL işlemiş akdi faiz, 1.041,12 TL işlemiş temerrüt faizi, 209,86 TL BSMV ve 400,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 194.927,74 TL alacaklı olduğu,

davacı bankanın 190.120,74 TL anapara tutarına takip tarihinden itibaren %24,24 temerrüt faizi ve faizin %5 gider vergisini isteyebileceği, bankaya iade edilmeyen çek numaralarından kaynaklanan gayrinakti risk tutarının 90.300,00 TL açısından çek numaralarının dosyaya sunulması halinde davacı bankanın davalı şirkete ilişkin depo talebinin yerinde olabileceği, taraflar arasında imzalanan genel kredi sözleşmesinde iade edilmeyen çek yapraklarının kanunen ödenmesi gereken sorumluluk tutarlarının kefil tarafından depo edilmesine yönelik bir hüküm bulunmadığı,

bu nedenle icra takibinde talep edilen 90.300,00 TL tutarında gayrinakdi çek kredisinden kaynaklanan riskten davalı ...'nin sorumluluğunun bulunmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince bilirkişi raporu esas alınarak asıl dava yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının fazlaya ilişkin nakdi alacak ve gayri nakdi krediye ilişkin çek yapraklarının tespit edilememesi nedeniyle depo talebinin reddine, birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının fazlaya ilişkin nakdi alacak ve gayri nakdi krediye ilişkin davalının sorumluluğu bulunmaması nedeniyle depo talebinin reddine karar verildiği belirtilmesine rağmen, davacı bankanın Denizli 4. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı takip dosyasında toplam 194.927,74.-TL nakdi alacak talebinde bulunduğu, bankacı bilirkişi ... tarafından düzenlenen 30.10.2018 tarihli 2. ek bilirkişi raporunda da davacı bankanın nakdi alacağının takipte talep edilen miktar olan 194.927,74 TL olarak hesaplandığı halde, mahkemece bankacı bilirkişi tarafından düzenlenen 27.08.2018 tarihli 1. ek bilirkişi raporu dikkate alınarak nakdi alacak talebinin kısmen kabulüne karar verildiği, ancak bu yöndeki karar bir gerekçe içermediğinden denetlenebilir olmadığı gibi kararda bilirkişi raporundan ayrılma sebeplerinin de gösterilmediği,

bu bağlamda İlk Derece Mahkemesince verilen hükmün denetime elverişli de olmadığı anlaşılmıştır.

5941 Sayılı Çek Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair 6273 Sayılı Kanunun 2.maddesi ile 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3. maddesine eklenen son fıkrasında; “Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer” hükmü düzenlenmiştir.Yine aynı Yasanın Geçici 3. maddesinin 4. fıkrasında “Bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, muhatap bankanın 3 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu 30/06/2018 tarihinde sona erer.” düzenlemesi mevcuttur.

Bilirkişi raporlarında, depo talebine ait çek yapraklarının numaralarının belirtilmediği, ayrıca takip tarihinden sonra karşılıksız çeklere ilişkin garanti tutarlarına ait çek hamillerine ödenen tediye dekontlarının dosyaya sunulmadığı, davacı tarafından çek koçanlarından hangi çek yapraklarının bankaya iade edilmediğine ilişkin bilginin dosyaya sunulmadığı, dosyaya sunulan belgelerden gayrinakdi risk tutarının tespitinin mümkün olmadığı belirtilmiş ise de;

davacı vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçelerinde, çek takip föyü ile bankaya ibraz edilmiş ve karşılıksız işlemi görmüş çeklere ilişkin listenin sunulduğu belirtilerek bilirkişi raporuna itiraz edildiği; ancak İlk derece Mahkemesince davacı itirazları incelenmeksizin asgari sorumluluk bedellerinin depo edilmesi talep edilen çeklerin basım tarihleri araştırılmaksızın ve nakde dönüşen alacak olup olmadığı var ise; miktarı konusunda da bir inceleme yapılmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetli değildir.

Ayrıca. Çek Kanunu'nun 3/9. maddesinde öngörülen 5 yıllık sürenin Dairemizce denetlenebilmesi amacıyla da ihtarnameye konu edilen çeklerin basım tarihlerinin tespit edilmemiş olması uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delil niteliğindedir.

Hal böyle olunca, İlk derece mahkemesince bankacılık alanında uzman yeni bir bilirkişiden dava konusu kredilerin kullandırıldığı şubeye ait banka kayıtları üzerinde yerinde inceleme yaptırılmak ve davacının bilirkişi raporlarına itirazları da değerlendirilmek suretiyle; davacının gayrinakdi alacağa ilişkin depo talebinde haklı olup olmadığı, nakde dönüşen alacak olup olmadığı var ise; miktarı ile çeklerin basım tarihlerinin tespit edilerek basım tarihlerinden itibaren 5 yıl içerisinde çek yapraklarınını ibraz edilmemesi halinde davacı bankanın sorumluluğun sona ereceği ve dolayısı ile ibraz edilmeyen çekler yönünden gayrinakdi depo bedelinin konusuz kalacağı gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...