Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/223 K.2025/95

İncelenen Kararın Mahkemesi : Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi Tarihi: 15/11/2022 Davanın Türü: Asıl Dava; Eksik ve Ayıplı İmalatlar Nedeni ile Oluşan Zararların Tazmini (Yapım ve Tarımsal Ürünler) / Karşı Dava; İş Bedeli ve Vade Farkı Alacağı (Eser Sözleşmesi) Karar Yazım T: 30/01/2025

İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;

I. DAVA

Ana davada davacı ... vekili açtığı dava ile, davacının davaya konu seranın da içinde bulunduğu taşınmazı dava dışı ... den satın aldığı ve aynı zamanda satıcı şirketin davalı ile yaptığı sera yapımına dair sözleşmesindeki tüm hak ve alacaklarını da ayrıca düzenlenen 10/08/2016 tarihinde temlik etmesi nedeni ile alacağın temliki sözleşmesine istinaden temlik edenin davalı yüklenici ile yaptıkları eser sözleşmesi nedeni ile talep ve dava haklarının da temlik edilmiş olduğu, bu kapsamda davalı yüklenicinin ayıplı ve eksik yaptığı sera nedeni ile davacının hem seranın eksik ve ayıplı imalatından kaynaklı imalat zararlarının bulunduğu,

hem de ayıplı ve eksik imal edilen seradan kaynaklı ürün zararlarının bulunduğu iddiası ile bu zararlarının davalı yanca tazminin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Karşı davada, karşı davacı vekili karşı dava dilekçesinde, sera imalatı ile ilgili olarak sözleşme dışı ek imalatlar yapıldığı, iş sahibinin sözleşmeye uymaması nedeni ile sözleşmenin revize edildiği ve yüklenici açısından vade farkı alacağı doğduğundan bahisle, ödenmeyen sözleşme dışı imalatların bedeli ile ilk sözleşmesin revize edilmesi ve ödemelerdeki gecikmelerden kaynaklanan vade farkı alacaklarının tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada, davalı yüklenici vekili cevabında, davacı tarafın eser sözleşmesi bedelini ödemede sürekli geciktiği için sözleşmenin revize dilesi gerektiği, dava dilekçesinde iddia edilen teknik eksik ve ayıp iddiaları ile ilgili olarak da serada işinin ehli kişilerin çalışmaması nedeni ile sisteme hatalı müdahaleler nedeni ile arızalar oluştuğu, düzeltilmesi için yeni malzeme alınması gerektiği halde iş sahibinin kabul etmeyerek eldeki malzemelerle tamir yolunu direttiği, ısıtma sisteminde bir hatalı imalat yada ekipman kullanılmadığı, hatalı montaj olmadığı, zaten aksi takdirde davacının üretim yapmasının mümkün olmadığı,

sinek tüllerinin cam sera uygulamalarına ve bu konudaki bilimsel tekniklere uygun şekilde montajlandığı, sinek tüllerindeki montaj gecikmesinin yine iş sahibinin ödeme yapmamasından kaynaklandığı, serada yaşanan sehim ve çekmelerin yine iş sahibinin seranın kapasitesinin oldukça üstünde ekim dikim yapmasından kaynaklandığı,

bitki tellerinin yüksekliği konusunda da iş sahibinin ısrarcı müdahalesinin bulunduğu ve sonuçta bitki üretimindeki zayiatın tamamen kullanıcı hatası olduğu , davacının ileri sürdüğü eksik ve ayıplı olarak nitelendirilen hiç bir iddiayı kabul etmediklerini işin sözleşmeye uygun şekilde tamamlanıp teslim edildiğini, sinek zararlısının verdiği zararların da teknik olarak seraya rüzgarla, insan eliyle vb pek çok yolla girebilme ihtimali bulunduğu, bu olayın yükleniciye atfedilemeyeceği, davacı tarafın tespit raporuna bu yönden de itiraz edildiği, davının reddi gerektiği savunulmuştur.

Karşı davada, davalı iş sahibi vekili karşı davaya cevaplarında, sözleşmenin revize edilmesinin nedeninin, davalı yükleniciye vadeli çekler verilmiş olması, ancak yüklenicinin ekonomik olarak sıkıntıda olduğunu ve malzeme temininde sorunlar yaşadığını beyan ve talep etmesi üzerine yükleniciye verilen vadeli çeklerin geri alınarak peşin ödemeler yapılması olduğu, yani iddia edildiği gibi bir geç ödeme durumu olmadığı, pişen ödeme yapılabilmesi için kredi çekildiği ve yükleniciye ödendiği ve iki adet taşınmazın devrinin de yapıldığı,

ilk sözleşmeye göre 20/03/2016 tarihinde başlayacak ilk ödeme ile 20/06/2016 tarihinde sona erecek 1.120.560 TL lık ödeme revize edilen sözleşme ile peşin hale getirildiği ve toplamda 1.700.000 TL 20/03/2016 tarihine kadar davalıya ödenmesine ve bunun ancak kredi çıkınca yapılacağını bilmesine rağmen ödemelerin geciktirilmesinden bahsedilmesini iyi niyetli olmadığı savunulmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi, dava dışı ... ile davalı ... Ltd. Şti ile davalı arasında düzenlenen 02/11/2015 tarihli ilk sözleşmenin, 17/01/2016 tarihli sözleşme ile revize edilmesinden sonra; davacı şirket ile dava dışı işveren şirket arasında yapılan alacağın temliki sözleşmesi ve taraflar arasındaki eser sözleşmesine konu seranın yapıldığı taşınmazın davacıya devri ile birlikte, iş bu davada davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, uyuşmazlığa konu sözleşmede tarafların ...

İli ...

İlçesinde 20.700,00 m2 çelik konstrüksiyon gövdeli venlo tip cam sera konstrüksiyon malzemesi satışı ve sözleşmede belirtilen kalem malzeme montajı konusunda anlaşmaya vardıkları, 17/01/2016 tarihli revize sözleşme ile sözleşmenin konusunun işverenin Sandıklı da bulunan arazisine yaklaşık 21.000 m2 büyüklüğünde topraksız kültür cam sera ve paketleme yapım alanı, işin tanımının yüklenici firmanın cam seranın malzeme üretimi ve montaj, perde sistemi ve montajı, sinek tülü malzemeleri ve montajı ve ısıtma sistemi malzemeleri ve montajı işi, iş bedelinin toplam KDV hariç 3.281.600,00 TL olarak revize edildiği, ödeme planının belirlendiği,

iş tesliminin işverene tutanak ve imza karşılığı yapılacağının belirtildiği, ayrıca asıl sözleşmenin 14.maddesi ile yüklenici firmanın satışını yaptığı malzemelerin ekipmanlarını çalışır durumda teslim edeceği ve malzemelerin uygunsuz kullanımı dışında 2 yıl süre ile garanti verdiği yönünde anlaşmaya varıldığının anlaşıldığı, asıl davada yönünden yapılan değerlendirmeye göre;

davacı iş sahibinin sözleşmeye aykırı olarak imal edilen sera inşaatı ve montajındaki eksikliklerin ve hatalı imalatların neden olduğu zararlar nedeniyle eksik ve hatalı inşaat imalatı için 49.000,00 TL hatalı makine ve elektrik imalatı için 92.000,00 TL, sökülen domates fideleri nedeniyle bir üretim sezonunda 440.000,00 TL olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 581.000,00 TL tazminat talebinde bulunduğu, davacının eksik ve ayıplı imalatlar için Sandıklı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyası ile tespit yaptırdığı, Bu tespitte çatıda bulunan havalandırma pencerelerinin hiçbirine sinek tülünün takılı olmadığının tespitinin yapıldığı, davacının domates fidelerini ... ye sipariş vererek ürettiğinin dosyada bulunan 26.05.2016 tarihli fatura ile belirlendiği,

son alınan heyet raporunda ziraat mühendisi bilirkişi tarafından fidelerin teslim alındığı tarihten sonra 50.025 adet domates bitkisinin bekletilemeyeceği, sera havalandırmalarına sineklik tülü takılmasının beklenmesinin fide kayıplarına neden olacağından, bu adet sayısı bakılandan fazla fidenin yeniden üretilmesinin beklenmesi durumunda sezonun kaçırılacağı düşünülerek domates fidelerinin seradaki eksikliklere rağmen dikildiğinin anlaşıldığı, bilirkişi tarafından davacının bu konuda fide üretimi yapan firmalara bağlı olduğu düşünüldüğünde başkaca seçeneğinin bulunmadığı yönünde görüş belirtildiği,

Alınan bilirkişi raporları ile davacının serasında davalı yanca zamanında takılmayana havalandırma tülleri nedeniyle seraya sarı tepe kıvırcık virüsü denilen (TYLCV) virüsün tek yayılma kaynağı olan beyaz sinekler yolu ile buluştuğu ve toplamda 10.000 adet fidenin sökümüne neden olduğu,

son heyet raporunda her ne kadar Altes F1 domates çeşidinde her bitkiden üretim sezonu boyunca 28-30 salkım domates elde edileceği ve her salkımda 5 adet meyve oluştuğu, sökülen 10.000 adet bitkiden 2 dal ile çift verim alınacağının önceki bilirkişi raporlarından gözden kaçtığı belirtilerek yapılan masraflar düştükten sonra dava tarihindeki net zararın 1.292.954,06 TL olduğu belirlenmiş ise de; davacının önceki bilirkişi heyeti raporlarında bu değerin 440.000,00 TL olarak belirlenmesine itiraz etmediği,

bu belirlemeye kabul ettikleri yönünde beyanda bulunmuş olmaları karşısında, bu tazminat yönünden yaptıkları ıslah edilen kısım reddi gerektiği, fide sökümünden kaynaklı zararın 440.000,00 TL olduğu kabul edildiği, yine davacı ıslah dilekçesi ile eksik ve kusurlu imalatlar için inşai olarak 64.505,00 TL ( talep edilen 49.000,00 TL ıslah edilen 15.505,00 TL), elektrik tesisatı 1.360,00 TL, mekanik tesisat 51.800,00 TL ( elektrik ve makine 92.000,00 TL, 38.840,00 TL fazla) açıklaması ile dava değerini ıslah ettiği, dosya kapsamı ile uyumlu son heyet raporu esas alınarak ve dava dilekçesindeki sonuç talepler de esas alınarak;

davacı - karşı davalının, eksik - ayıplı makine imalatı nedeniyle 51.800,00 TL, eksik - ayıplı elektrik imalatı nedeniyle 1.360,00 TL, eksik - ayıplı inşaat imalatı nedeniyle 49.000,00 TL tazminat talebi kabul edilmiş, hükmedilen tüm tazminatlar için dava tarihinden itibaren ticari reeskont faizine hükmedilmesi gerektiği, (Davacı tarafından davalıya gönderilen 29/06/2016 tarihli e-mail ile seradaki eksik ve ayıplar ile gönderilen mesajda eksiklerin giderilmesi için kesin süre verilmediği gibi her hengibir mali veri yazılmadığından,

davalının dava tarihi itibariyle temerrüte düşürüldüğü kabul edildiği.) davacı - karşı davalının dava dilekçesinde eksik - ayıplı makine ve elektrik imalatı için açtığı davanın 38.840,00 TL'lik kısmının esastan, ıslah ile artırılan tazminat miktarının karşı tarafın zaman aşımı itirazı nedeniyle esastan reddine karar verildiği, karşı dava yönünden ise, davacının 69.320,75 TL vade farkı alacağına yönelik talebinin, taraflar arasındaki sözleşmede davalının vade farkından kaynaklı alacak talep edebileceğine yönelik bir hüküm bulunmadığı,

karşı davacının ek işler ve vade farkı için düzenlediği faturaların davalı yanca iade edildiği anlaşıldığından vade farkı alacağı talebinin reddi gerektiği, yine fazla imalat bedeli yönünden yaptığı alacak talebi için kadastro fen bilirkişisinin hava fotoğrafları kullanarak düzenlediği rapor ile bu rapor esas alınarak düzenlenen son heyet raporu birlikte değerlendirildiğinde sözleşme dışında yaptığı fazla imalatın 10.240,00 TL olduğu belirlenmiş ve sonuç olarak asıl ve karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde her iki taraf vekilince hem asıl davada hem de karşı davada verilen kararlar yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davacı/ karşı davalı vekili, asıl dava yönünden gerekçeli karar ile hüküm fıkrasının çelişkili olduğu, mahkemenin zirai açıdan oluşan zararların tespitinin yapıldığı rapora bu yönden itiraz etmediği için usuli kazanılmış hak doğduğu yönündeki tespitinin hatalı olduğu, ayrıca bu zararla ilgili gerekçede usuli kazanılmış haktan, hüküm fıkrasında ise zamanaşımından reddedildiğinin yazılı olduğu, kaldı ki rapora itiraz ettikleri, yüklenicinin ağır kusuru ile sebep olduğu zararlar yönünden zamanaşımı süresinin 10 yıl olduğu, temerrütle ilgili değerlendirmenin hatalı olduğu, karşı dava yönünden ise eksik ve ayıplı imalat yapan yüklenicinin fazla malat yaptığından bahsetmenin tam bir çelişki olduğu gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

Davalı/ karşı davacı vekili, asıl dava yönünden mahkemenin gerekçesinin yasal anlamda bir gerekçe olmadığı ve uyuşmazlığın tartışılmadığı, mahkemenin asıl sözleşmeyi nazara alıp, revize sözleşmeyi gerekçesinde tartışmadığı gibi, işin teslimi, garanti süresi vb hususlarda hep ilk sözleşmeyi nazara aldığı, revize sözleşmeyi yok saydığı, e-mail yolu ile yapılan bildirimin TTK anlamında ihtar kabul edilemeyeceği, ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı,

fide dikimin iş teslimi anlamına geldiği için ayıp ihbarı süresinin bu tarihten başlayacağı, fidelerle ilgili zararın yüklenici tarafın kusurundan kaynaklandığına dair açık bir rapor veya tespitin bulunmadığı, sera tamamlanmada, ödemelerin eksik yapılması nedeni ile tamamlanmayan seraya fide dikimi yapılmasının iş sahibinin kusuru olduğu, mekanik ve inşai raporların birbirine tamamen zıt olmasına rağmen bu çelişkilerin giderilmediği, karşı dava yönünden de; fazla imalatın hatalı belirlendiği, rapora itirazlarının dikkate alınmadığı, vade farkı ile ilgili mahkeme kanatinin hatalı olduğu, yemin delilinin hatırlatılmadığı,

karşı dava yönünden vekalet ücretinin de hatalı hesaplandığı gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, eksik ve ayıplı işler nedeni ile alacak ve tazminat, karşı dava ise fazla iş bedeli ve vade farkı alacağına ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı temlik alan iş sahibi, davalı ise iş yüklenicidir.

2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı

İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

3. Değerlendirme

3.1. 28/07/2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 Sayılı Kanunun 38. maddesiyle eklenen 6100 Sayılı HMK'nın 359/3 maddesi "Bölge Adliye Mahkemesi, başvurunun esastan reddi kararında, ileri sürülen istinaf sebeplerini özetlemek ve ret sebeplerini açıklamak kaydıyla, kararın hukuk kurallarına uygunluk gerekçesini göstermekle yetinebilir." düzenlemesini içermektedir.

3.2. Diğer taraftan, HMK 357/1 maddesi uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz.

3.3. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, mahkemenin istinaf incelemesine konu kararında, dosyadaki mevcut delillere göre yaptığı değerlendirmeye, takdire ve ortaya koyduğu gerekçeye ve ayrıca istinaf incelemesinin kamu düzeninden olan hususlar dışında ancak istinaf sebepleri ile yapılabilmesine göre mahkemenin vardığı sonuçta istinaf sebepleri yönünden usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı yapılan istinaf incelemesi sonucu anlaşılmakla, taraf vekillerinin asıl ve karşı dava yönünden istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

1)Taraf vekillerinin istinaf başvurularının AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,

2)Davacı/ karşı davalıdan, asıl dava bakımından alınması gerekli 615,40 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubuyla bakiye 435,50 TL harç ile karşı dava bakımından alınması gerekli 699,50 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 174,87 TL harcın mahsubuyla bakiye 524,63 TL harcın toplamı olan 960,13 TL harcın davacı/ karşı davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3)Davalı/ karşı davacıdan, asıl dava bakımından alınması gerekli 37.034,94 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 9.258,75 TL harcın mahsubuyla bakiye 27.776,19 TL harç ile karşı dava bakımından alınması gerekli 615,40 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubuyla bakiye 435,50 TL harcın toplamı olan 28.211,69 TL harcın davalı/ karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

...