Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1906 K.2024/1453

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih, 2020/... Esas, 2021/...sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkil şirkette 16/04/2013 tarihli Hizmet Sözleşmesine istinaden 16/04/2013-08/07/2015 tarihleri arasında Yurtdışı Satış sorumlusu olarak çalışan davalının, hizmet sözleşmesine aykırı davranışları nedeniyle çalıştığı dönem ve dönem sonrasında müvekkil hizmet aleyhine haksız rekabet oluşturacak nitelikte davaranışlarda bulunduğunu belirterek şirketin uğramış olduğu zararlara ilişkin talep ve dava ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, hizmet sözleşmesine aykırılık sebebiyle şimdilik 24.046,80 TL cezai şart talebinde bulunmuş, cevaba cevap dilekçesiyle cezai şart talebinin iş akdinin sona ermesinden sonraki döneme yönelik olduğunu, dava dilekçesinde dayanılan olayların davalının kötü niyetini ortaya koymak amacıyla açıklandığını belirtmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; dava dilekçesinde ileri sürülen olayların iş akdinin feshinden önceki döneme ilişkin olduğunu rekabet yasağı kapsamında değerlendirilemeyeceğini, davacı tarafından sunulan belgelerin delil niteliği bulunmadığını sözleşmedeki rekabet yasağının müvekkilin çalışma hürriyetine aykırı olduğunu ve belirlenen tazminatın fahiş olduğunu, davacı ile dava dışı ....i'nin iştigal alanı ve faaliyet kolunun aynı olmadığını, müvekkilin haksız rekabet teşkil eden davranışlarının bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN VE KALDIRMA KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, 27/03/2018 tarih, 2016/... Esas, 2018/...sayılı kararı ile; işçi ile yapılacak olan rekabet yasağına ilişkin sözleşmenin yer, zaman ve konu bakımından sınırlandırılması gerektiğini, eldeki davada sınırlama mevcut ise de, yer bakımından Marmara bölgesine ilişkin olarak sınırlama getirildiğini, faaliyet alanı düşünüldüğünde söz konusu coğrafi alan sınırlamasının işçinin mahvına neden olacak düzeyde geniş bir alanı kapsadığından çalışma özgürlüğüne, akit serbestisine ilişkin yasal düzenlemelere aykırı olduğu gibi cezai şarta ilişkin sözleşme hükmünün hakkaniyete uygun olmadığı, bu nedenle de cezai şartın istenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara yönelik davacı istinaf başvurusu üzerine Dairenin 13/01/2020 tarih, 2018/... Esas, 2020/... sayılı kararı ile; Rekabet yasağına ilişkin sözleşmelerde: yasağın uygulanacağı bölgenin sınırlarının gösterilmesi gerekir. Coğrafi bölgelerin sınır olarak gösterilmesi çalışma özgürlüğünü kısıtlayıcı değildir (Emsal; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 20/11/2017 tarih 2016/13653 Esas 2017/6322 sayılı Kararı).

6098 sayılı TBK 445/2 maddesi.

"Hakim aşırı nitelikteki rekabet yasağını bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle kapsamı ve süresi bakımından sınırlayabilir." hükmüne haiz olup anılan madde hükmü ile 6098 sayılı Kanun 818 sayılı Kanundan farklı olarak rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir geçersizliğin öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde yasağın kapsamı bakımından hakime uyarlama yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda TBK 444/2 hükmü uyarınca öncelikle davacı tarafça dosya kapsamına ibraz edilen deliller değerlendirilerek rekabet yasağının aşırı nitelikte olması durumunda gerekli sınırlandırmalar yapılarak bir karar verilmesi gerekir.

Ayrıca TBK 444/2 md. "Rekabet yasağı kaydı ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkanı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir." hükmü haiz olup anılan madde hükmü uyarınca rekabet yasağının işçinin yaptığı iş nedeniyle edindiği bilgileri çalışmaya başladığı başka bir rakip işletmede kullanarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunması halinde geçerli olacaktır. (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2018/1961-2019/7515 E.K., 2019/3116-7522 E.K., 2018/1016-2019/6713 E.K.)

Marmara bölgesinin coğrafi sınır olarak gösterilmesi çalışma özgürlüğüne aykırı olmamasından dolayı ilk derece mahkemesi kararı doğru değildir. Bu nedenle davacının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

Bu durumda mahkemece taraflar arasındaki 16/04/2013 tarihli sözleşmenin 6098 sayılı TBK 444-447 maddelerine göre değerlendirilerek rekabet yasağının oluşup oluşmadığının tespiti gerekir. " yerel mahkeme kararı kaldırılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KALDIRMA KARARI SONRASI KARARININ ÖZETİ

Kaldırma kararı sonrası yerel mahkemece toplanan deliller uyarınca; davalı işçinin iş akdinin feshinden sonra çalışmaya başladığı Karim Dış Ticaret Limited Şirketinin faaliyet alanının, ürünlerin ihracı ve dahili ticarete ilişkin olduğu, üretimle ilgili bir amaç ve faaliyet alanının olmadığından, davacı firmaya rakip firma olmadığı, davalının davacı firmanın bünyesinde iken yapmış olduğu işi yapmadığı ve davalı işçinin çalışmasının davacının önemli bir zararına sebep olma ihtimalinin bulunmadığı, bilirkişi heyetinin 28/09/2020 tarihli rapor ve ek rapor ile sabit olduğundan taraflar arasındaki 16/04/2013 tarihli sözleşmenin 5/2. maddesi kapsamında iş akdinin feshinden sonra rekabet yasağına aykırı davrandığı ispat edilemediğinden ceza-i şart alacağı talebinin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davalının 16/04/2013-08/07/2015 tarihleri arasında müvekkili şirkette yurt dışı satış sorumlusu olarak çalıştığını, sözleşme hükümlerine aykırı davranan davalının müvekkil şirkette çalıştığı sırada müvekkil şirket müşterileri ile kişisel ilişki kurup kendisi adına ticaret yaptığı müşterileri rakip firmalara yönlendirdiği, eşi üzerinden kendisi adına aynı iş kolunda çalıştığı firmaya rakip firma kurduğu,

müvekkili şirketin üretim yanında ürünlerin ihracı ve dahili ticaretini de yaptığını, bilirkişi raporuyla davalının sadakat yükümlülüğüne aykırı davrandığının tespit edildiğini, davalının iş sözleşmesinin devamı sırasında ve sözleşme sona ermesinden sonra rekabet yasağına aykırı davranışlarda bulunduğunun somut delillerle ispat edildiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa karşı cevap dilekçesi ile; davacı tarafın müvekkilinin iş akdinin sona ermesinden sonra hisselerini devraldığı şirket sebebiyle rekabet yasağına aykırı davrandığını iddia etmiş ise de; her iki şirketin iştigal alanı ve faaliyet kollarının aynı olmadığını, davacı ve bağlantılı şirketin soğutucu üretimi üzerine Karim Dış Tic. Ltd. Şti'nin ise gıda maddeleri ithalat ve ihracatı ile nakliye hizmetine yönelik olduğunu, davacının ispat koşulunu sağlamadığını, çalışma dönemine ilişkin asılsız iddiaların yargılama konusu olmadığını belirterek istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, 6098 sayıl TBK'nın 444. maddesine dayalı işçi ile işveren arasında düzenlenen rekabet yasağı sözleşmesine aykırılık iddiasından kaynaklanan cezai şart istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın sübut bulunamadığında reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; davacı şirkette davalının 16/04/2013-08/07/2015 tarihleri arasında "Yurt Dışı Satış Elemanı" sorumlusu olarak çalıştığı, iş sözleşmesinin davalının yazılı istifa beyanını içerir dilekçeye istinaden sona erdiği, akabinde davalının eşinin sahibi olduğu .... Şti'nin hisselerini 28/07/2015 tarihinde devraldığı, davalının rakip firma hisselerini satın alıp, rakip firma üzerinden iş yaptığından bahisle rekabet yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, işçinin iş akdinden sonra sahibi olduğu firmanın faaliyet alanı itibariyle rekabet yasağını ihlal edip etmediği ve cezai şart isteme koşullarının oluşup oluşmadığıdır.

Bu kapsamda; dava konusu vakıanın iş akdinin sona ermesinden sonra rekabet yasağına aykırılık nedenine dayalı olması, rekabet yasağının ihlaline yönelik ileri sürülen rakip firma işletilmesi olgusunun faaliyet kolunda aynılık veya benzerliği içermesinin gerekmesine göre, davacı firmanın soğutma sistemleri üzerine yürüttüğü faaliyetin, davalının sahibi olduğu şirketin faaliyet konusu olduğunun ispat edilememesi, iş akdinin devamı sırasındaki vakıaların dava konusunu oluşturmaması, ilk derece mahkemesince kaldırma nedenlerine göre inceleme yapılmış olması karşısında rekabet yasağını ihlal koşullarının gerçekleşmediği yerel mahkeme kararın usul ve yasaya uygun olduğu, aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine karar verilmiştir.

.......... · Başkan · ......... · e-imza · .......... · Üye · .......... · e-imza · ............. · Üye · ........... · e-imza · .......... · Katip · ........... · e-imza