Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1663 K.2023/2224

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/05/2023 tarih, ...K. sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilim halen, ... Ltd Şti’nde mali müşavir muhasebeci olarak çalıştığını, dava dışı ... Ltd. Şti.'ne verilmek üzere keşide edilen ...San. Tic. Ltd. Şti'ine ait muhtelif miktarlı ve tarihli toplam 12 adet çekin teslim edildiğini, yapılacak işin iptal olması nedeni ile müvekkili tarafından bahsi geçen çeklerin iade formu ile iade alındığını, ancak çeklerin uhdesindeyken kaybolduğunu fark ettiğini dava konusu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, iptali istenen çek yapraklarının davacının mali müşavir olarak çalıştığı ... Ltd Şti’ye ait keşideci ve hamili olduğu çekler olup, dava dışı ...

Ltd Şti' ye ticari iş sebebiyle verildiği sonrasında işten vazgeçilmesi sebebiyle çeklerin bedelsiz kaldığı ve iade formları ile davacı mali müşavire teslim edildiğinin ikrar edildiği, bu itibarla çeklerin iade formları ile mali müşavir davacıya teslim edilmiş ise de mali müşavirin şirkete bağlı çalışan olduğu, bu çekleri ...

Ltd Şti adına teslim aldığı, mali müşavirin hamil konumunda olmadığı veya hamil olarak ciro edilmemesi sebebiyle kendi adına çekler hakkında dava açamayacağı diğer bir değişle çek üzerinde hak sahibi olan kişi olmadığından davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla HMK' nın 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu çeklerin keşidecisi olmadığını, çekleri iade alan olması nedeniyle, zilyedinde bulunan çeklerin hamili olduğunu, dava konusu çeklerin müvekkilinin uhdesinde iken kaybolduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK' nın 757/1 maddesi uyarınca zayi nedeniyle hasımsız olarak açılan çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda davanın usulden reddine karar verilmiş, bu karara davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun 758. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır" , 759. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür." ve 763. maddesinde "(1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemeleri yer almaktadır.

Anılan yasal düzenleme karşısında hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle çek iptali davalarında, talep eden çekin yasal hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir.

Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüde sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır.

Somut olayda, dava konusu çeklerin davacının mali müşavir olarak çalıştığı Me-Ba-Sa Ambalaj Orman Ürünleri Ltd Şt tarafından yapılacak iş karşılığı ... Ltd Şti'ne teslim edilmek üzere davacıya verildiği, sonrasında yapılacak işten vazgeçilmesi üzerine çekleri teslim alan davacının uhdesindeyken çeklerin kaybolduğu iddia edilmiş olması karşısında, dosyaya yalnızca çek teslim bordroları sunulduğu anılan çeklerin ön ve arka yüzünü içeren suretlerinin dosyaya sunulmadığı görülmüştür. Bu durumda, davacının yetkili hamil olduğu tüm dosya kapsamında ispatlanamamıştır.

Görüldüğü üzere, davacının dava konusu çekte yetkili hamil olduğunu beyan etmesine rağmen tüm dosya kapsamında meşru hamil olduğunu ispatlayamadığı, bu nedenle çek iptali davasını açamayacağı, ilk derece mahkemesi kararının dayandığı deliller ve delillerin taktirinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, esastan reddine karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imzalı · ... · Üye · ... · e-imzalı · ... · Üye* · ... · e-imzalı · ... · Katip · ... · e-imzalı