Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/74 K.2025/154

.. Esas - ... Karar DAVACI : ... - ... VEKİLİ : Av. ... -

DAVALI

... - ... ...

VEKİLLERİ

Av. ... - Av. ... -

DAVA

Adi ortaklık haklarını kullanma, maddi ve manevi tazminat

Taraflar arasındaki davada ... Asliye Hukuk Mahkemesi ve ... Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki evraklar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı ... vekili Av. ...'in ... Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu 17/08/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Davacı ...’un, gecikme sebebiyle doğmuş ve doğabilecek ekonomik zararlarına ilişkin mağduriyetinin devamının önlenmesi adına, ... nolu parselde yer alan ... ve ... nolu parselde yer alan ... isimleri ile anılan, içerisinde restaurant, konaklama, bar ve market bölümleri de mevcut olan ortaklık işletmelerine giriş imkanının sağlanması, kullandırılması ve davalı yanın bankalar nezdinde bulunan hesaplarına bloke konulması yönünde “geçici olarak (en azından yakında kapanacak olan yaz sezonunun bitimine kadar)” ihtiyadi tedbir kararı verilmesini, haksız ve hukuka aykırı olarak;

davalı yan tarafından, ortaklıktan doğan haklarının kullanımı engellenen davacı müvekkil ...’un, ortaklıktan doğan haklarını kullanma olanağının sağlanarak; ortaklık işletmelerine ait, hesap, defter, bilgi ve diğer belgeler üzerinde; müvekkilin inceleme yapabilmesi ve genel olarak TBK M.

631 uyarınca denetleme hakkını kullanabilmesi, Müvekkilin, ortaklık işletmelerine giriş olanağının sağlanması yönünde karar verilmesini, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla müvekkil ...’un, davalı yanın haksız ve mesnetsiz davranışları sebebiyle uğradığı zararlarının tazmini için şimdilik, 50.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi olmak üzere toplam 100.000 TL, lehine, tazminata hükmedilmesine karar verilmesi istenilmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarihli kararı ile. "Somut olayda; davacı tarafın adi ortaklık haklarını kullanma ve maddi ve manevi tazminat istemlerinin konu edildiği davada adi ortaklığın vergi kayıtlarının davalı ... üzerinden yürütüldüğü, ...

Vergi Dairesi Müdürlüğünün 15.02.2024 tarih ve 26641 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesinde adi ortaklığın bilanço esasına göre defter tuttuğu, davanın açıldığı 2022 yılında yıllık gayri safi iş hasılatının 534 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen 200.000,00 TL'nin üzerinde (820.052,79 TL) olduğu, adi ortaklığın tacir sıfatına sahip olduğu, bu itibarla davacı tarafın adi ortaklık haklarını kullanma ve maddi ve manevi tazminat istemlerinin konu edildiği huzurdaki davanın ticaret mahkemesi tarafından görülmesi gerektiği değerlendirildiğinden.

Davaya bakmaya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna,..." karar verilmiştir.

... Asliye Ticaret Mahkemesi 05/12/2024 tarihli kararı ile. "Mahkememizin görevli olduğunun kabul edilebilmesi için davanın mutlak ya da nispi ticari dava olarak kabulü zorunludur. Davanın mutlak ticari dava olarak kabul edilebilmesi için ticaret kanununda veya özel kanunlarda o davanın ticaret mahkemesinde görüleceğine ilişkin düzenleme yer alması gerekmektedir.

Davanın nispi ticari dava olarak kabul edilebilmesi için TTK 4/1 maddesinde tanımlandığı üzere her iki tarafında tacir uyuşmazlığın ticari işletmeler ile ilgili olması gerekmektedir. Yapılan tacir araştırmasında davacının tacir olmadığı tespit edilmiştir. Dava, adi ortaklık sözleşmesine dayalı alacak talebine ilişkin olduğuna göre uyuşmazlığın çözümünde TBK 639 ve devamı maddelerinin uygulanması gerekmektedir.

Bu haliyle davanın ticari dava olarak kabul edilebilmesi olanaklı değildir. Bu nedenle Davaya bakma görevinin mahkememize ait olmadığı değerlendirilmekle dava dilekçesinin görev yönünden reddi ile, mahkememizin karşı görevsizliğine, 6100 sayılı HMK:nun 20/1 maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi Olduğunun Tespitine..." karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER ve GEREKÇE:

Her iki mahkemenin karşılıklı görevsizlik kararı vermiş olmaları ve bu kararların istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi nedeniyle mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığı, HMK 21/1-c maddesinde yargı yerinin belirlenmesini gerektiren sebep olarak gösterilmiş bulunan "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" sebebinin gerçekleştiği görülmektedir.

Karşı görevsizlik kararını veren mahkeme HMK 22/2 maddesi uyarınca görev uyuşmazlığının çözümü ve görevli mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasını re'sen dairemize göndermiştir.

HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;

Bilindiği üzere, adi ortaklık; iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir (TBK. 620/1 md.). Diğer bir anlatımla, adi ortaklık; birbirini tanıyan, birbirlerinin kabiliyet ve şahsiyetlerine güvenen, eşit ve aynı durumda olan gerçek veya tüzelkişilerin, müşterek amacın gerçekleştirilmesini sağlayacak vasıtaları (sermaye paylarını) ortaklığa getirme konusunda karşılıklı ve uygun irade beyanlarının birbirine ulaşmasıyla teşkil eden bir kişi topluluğudur.

6102 sayılı TTK. 4. maddesine göre bir davanın ticari dava olabilmesi için uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğmuş bulunması veya anılan yasa maddesinde sayılan mutlak ticari davalardan sayılması gerekir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 12. maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir" hükmünü içermektedir.

TTK'nun 19.maddesinde "Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır. Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır" hükmü bulunmaktadır.

Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında ise; davaya konu uyuşmazlığın taraflar arasında düzenlenen adi ortaklık sözleşmesi nedeniyle davacının ortaklık işletmelerine ait hesap ve belgeler üzerinde inceleme yapma talebi ile uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemine ilişkin olduğu, TBK'da düzenlenen adi ortaklık ilişkisinden kaynaklanan davalara bakma görevinin de genel mahkeme olan asliye hukuk mahkemelerine ait olduğu, davacının tacir kaydının bulunmadığı, davanın mutlak ve nispi ticari dava da olmadığı,

adi ortaklığın konusunun ticari gelir elde etmek olmasının davayı kendiliğinden ticari dava haline getirmeyeceği gözetildiğinde davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2015/15473 esas 2015/16966 karar, 2016/3445 esas 2017/14215 karar sayılı kararı)

Açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince davanın Datça Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği kanaatine varıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 04/02/2025

... · Başkan · ... ... · Üye · ... ... · Üye · ... ... · Katip · ...