Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/80 K.2024/85

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin "....." adresinde, inşaat alanında faaliyet gösterdiğini, 2023 hesap dönemine ilişkin; defter-i kebir, yevmiye ve envanter defterlerinden oluşan ticari defterlerini ... Noterliği nezdinde tasdik ettirmiş ise de mezkur ticari defterlere, tüm çabalara rağmen ulaşılamadığını, müvekkili şirketin tüm özen ve dikkatine rağmen ticari defterleri zayi olduğundan TTK m.82/7 uyarınca 2023 hesap dönemine ilişkin; defter-i kebir, yevmiye ve envanter defterleri zayi olduğunun tespitiyle zayi belgesi verilmesi talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava dilekçesinde, davacı ...'nin 2023 hesap dönemine ilişkin; defter-i kebir, yevmiye ve envanter defterlerinden oluşan ticari defterlerinin zayi olduğunu bildirmiş ise de, tacir olan davacının muhafaza konusunda gerekli özen yükümünü yerine getirmediği, zayi belgesi talep eden şirketin basiretli bir tacir olarak defterlerinin muhafazasında kusurlu olduğu ve defterlerin zayi olduğunun ispatına yarar bir delilin dosyaya sunulmaması gerekçeleri ile "Davanın REDDİNE," karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Müvekkilinin, .... adresinde, inşaat alanında faaliyet gösteren, .... Vergi Kimlik Numarası ile işlem gören, ... unvanlı ticari işletmede 2023 hesap dönemine ilişkin; ...

Noterliği nezdinde tasdik edilmiş defter-i kebir, yevmiye ve envanter defterlerinden oluşan ticari defterlerinin kaybolduğunu, kaybolduğunun tespitinden itibaren yapılan tüm aramalara rağmen ilgili defterler bulunamadığını, söz konusu defterlerin müvekkili şirket tarafından gerekli tüm dikkat ve özen gösterilmiş olmasına rağmen elde olmayan, irade dışı bir nedenle kaybolduğunu, defterlerin 03.07.2024 tarihinde müvekkili şirket tarafından şirket yetkilisi ....'in ...'de bulunan adresine gönderilmek üzere kargoya verildiğini, sonrasında ise tüm çabalarına rağmen bir daha defterlere ulaşılamadığını,

hak düşürücü süre içerisinde yerel mahkemede defter-i kebir, yevmiye ve envanter defterlerinin zayi olduğunun tespitiyle zayi belgesi verilmesi talepli dava açıldığını, ancak anılan davanın reddedildiğini, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının, açıkça usul ve yasaya aykırı olduğundan yapılacak istinaf incelemesiyle hükmün kaldırılmasını haklı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava;TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TTK'nın 82/7. maddesine göre "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.”

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/11186 Esas 2016/5704 Karar sayılı 25/05/2016 tarihli ilamında da açıklandığı üzere zayi belgesi istenebilmesi için defterlerin muhafazasında tacirin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması gereklidir.Buna göre, TTK'nun 82/7.maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayiinin istenebilmesi için öncelikle tacirin saklama yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirip getirmediği, ticari defter ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği ve ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelip gelmediği hususlarının irdelenmesi gerekir. Bir başka ifadeyle davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle koruması ve bu konuda basiretli bir tacir gibi davranması gerekir.

Somut olayda davacı taraf tüzel kişi tacir olup, ticari defterlerin muhafazasından basiretli bir tacir gibi mesul olup dava dilekçesinde ticari defterlerin nasıl, neden kaybolduğuna dair hiçbir açıklama yapılmadığı, istinaf başvuru dilekçesinde ise ticari defterlerin 03.07.2024 tarihinde davacı şirket yetkilisi .....İzmir'de bulunan adresine gönderilmek üzere kargoya verildiği, sonrasında ise tüm çabalarına rağmen bir daha defterlere ulaşılamadığı iddia edilerek zayi belgesi talep edilmektedir.

Bilindiği üzere bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri korumak için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen yasa maddesi uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için bir tacirin saklama yükümlülüğü olduğu defter ve belgelerin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaa uğraması gerekli olup, somut olayda ise, talep eden şirket vekilince defterlerin kargoda kayıp olduğu hususunda kesin ve inandırıcı delil ibraz edilmediği gibi davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumadığı (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar,

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) anlaşıldığından talep eden şirketin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Bu nedenle ilk derece mahkemesinin davanın reddinde yönelik verilen kararında bir isabetsizlik bulunmadığından talep eden şirketin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.