Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1074 K.2025/998

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin, Vakıfbank A.Ş.’nin ... numaralı ticari müşterisi olup, 00285 kodlu Bodrum şubesinden uzun yıllardır çek karnesi kullandığını, müvekkili şirket ile Vakıfbank A.Ş. arasında yapılan mutabakat işlemleri sırasında, müvekkili şirkete ait 2017 yılı basım tarihli 50666 seri no’dan başlayıp 50765 seri no ile biten 100 yapraklık çek karnesi içinde yer alan “50693 numaralı çek yaprağının” bugüne kadar bankaya ibraz edilmediğini ve çekin yaprak durumunun “ödenebilir” olduğu Vakıfbank A.Ş. tarafından müvekkil şirkete bildirildiğini,

banka tarafından yapılan bu bildirim üzerine müvekkil şirketin mali kayıtlarında yapılan inceleme sonucunda 50693 numaralı çek yaprağının hiçbir zaman keşide edilmediğinin anlaşıldığını, ancak boş çek yaprağının da tüm araştırmalara rağmen bulunamadığını çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda da keşideci olan davacının zayi ettiğini iddia ettiği çeklerle ilgili olarak TTK 818/s maddesi yollamasıyla 757 vd. maddelerine dayanarak dava açma hakkı bulunmadığı gerekçesi ile; "6100 sayılı HMK.nun 114/2 maddesi yollamasıyla, 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince açılan keşideci yönünden davanın aktif sıfat yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE," dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Müvekkil şirket, Vakıfbank A.Ş.’nin 007283004486 numaralı ticari müşterisi olup, 00285 kodlu Bodrum şubesinden uzun yıllardır çek karnesi kullandığını, müvekkil şirket ile Vakıfbank A.Ş. arasında yapılan mutabakat işlemleri sırasında müvekkil şirkete ait 2017 yılı basım tarihli 50666 seri no’dan başlayıp 50765 seri no ile biten 100 yapraklık çek karnesi içinde yer alan “50693 numaralı çek yaprağının” bugüne kadar bankaya ibraz edilmediği ve çekin yaprak durumunun “ödenebilir” olduğu Vakıfbank A.Ş. tarafından müvekkil şirkete bildirildiğini,

banka tarafından yapılan bu bildirim üzerine müvekkil şirketin mali kayıtlarında yapılan inceleme sonucunda 50693 numaralı çek yaprağının hiçbir zaman keşide edilmediğinin anlaşıldığını, boş çek yaprağının tüm araştırmalara rağmen bulunamadığını, kayıp çek yaprağı ibraz edilmediği sürece banka karşılıksız çek yapraklarına dair sorumlulukları olduğundan bahisle çek yaprak bedelini müvekkilin hesabında bloke etmeye devam edeceğinden ve boş da olsa çek yaprağı sunulmadan banka tarafından bloke kaldırılmadığından konulan blokenin kaldırılması için istinafa konu işbu davayı açma zorunluluğu doğduğunu,

İlk Derece Mahkemesinin atıf yaptığı TTK'nın 651.

Maddesinin 1. Fıkrasına bakıldığında "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." düzenlemesinin yer aldığını, her ne kadar kural olarak çek iptali davalarının yetkili hamil tarafından açılabileceği düzenlenmiş ise de; keşideci tarafından keşide edilen çekin henüz lehdara teslim edilmeden kaybolması halinde keşideci tarafından, yahut hamil tarafından çekin bankaya tahsil cirosuyla devredildiği hallerde banka tarafından da çek iptali davası açılabileceğini, bu nedenlerle;

istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin usul ve yasaya aykırı davanın reddine dair kararının kaldırılmasına, müvekkil şirkete ait Vakıfbank Bodrum Şubesi’nden alınan 2017 yılı basım tarihli çek karnesi içerisinde yer alan 50693 numaralı çek yaprağının zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Somut uyuşmazlıkta, davacı kendisine ait 100 yapraklık çek karnesinde yer alan 50693 numaralı çek yaprağının keşide edilmeden kaybolduğunu ve tüm aramalara rağmen bulunamadığını ileri sürerek, boş çek yaprağı hakkında zayi belgesi verilmesini istenilmiştir.

Mahkemece keşideci tarafından çekin zayii nedeniyle zayi belgesi verilmesi için dava açılamayacağından bahisle davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisinin hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Diğer yandan, zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.

TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur.

Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; davacı tarafça zayi belgesi istenen 50693 numaralı çek yaprağının keşide edilmeden kaybolduğu açıkça ifade edilmiştir. TTK hükümlerince boş çek yaprağı henüz doldurulmadığından kambiyo vasfı niteliği taşımamaktadır. Davacının, zayi nedeniyle iptali istenilen boş çek yaprakları kıymetli evrak niteliği taşımadığından bu madde kapsamında iptali istenemez. (Bknz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03/04/2018 tarihli, 2016/9840 Esas - 2018/2362 Karar sayılı ilamı)

Açıklanan bu durum karşısında; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgeler uyarınca mahkeme kararının gerekçesinde ve dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmakla, davacının istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.