Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi E.2024/255 K.2024/13

Taraflar arasında görülen davada Mahkemece davanın usulden reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi davacı tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili. Diyarbakır .İcra Dairesi'nin ....

Esas sayılı dosyası ile aleyhinde icra takibi yapılan davalının, takibe konu alacağa ve işletilen faiz miktarına haksız ve hukuka aykırı bir şekilde itiraz etmiş olduğunu, müteveffa ..'ın sürücüsü olduğu ve davalının maliki bulunduğu ... plakalı aracın 26.06.2008 günü Kocaköy ilçesinde meydana gelen kaza sonucu araç sürücüsü ...ın vefat ettiğini, davaya konu kaza ile ilgili olarak Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığında... soruşturma no. dosyasında soruşturma başlatıldığını ve Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiğini,

söz konusu kaza ile ilgili olarak müteveffanın yasal mirasçılarının....plakalı aracın kaza tarihinde “Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi” olmadığından dolayı (....plakalı aracın TRAMER raporu)müvekkili aleyhine, Diyarbakır 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ....Esas sayılı dosya ile tazminat davası açtıklarını, Diyarbakır 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ....Esas ve ...Karar sayılı ilamı gereği müvekkili kurumun tazminat ödemeye mahkum edildiğini, neticeten müvekkilinin rücu hakkı doğduğunu, Diyarbakır ..İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyasındaki takip talebinin dayanağının bu rücu hakkı olduğu, borca ve işletilen faiz miktarına yönelik itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; Yetki, sıfat, zaman aşımı itirazlarının bulunduğu, müvekkilinin aracı fiilen sattığından esas yönünden de davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; "... davaya konu takipte borçlunun borca itiraz ile birlikte yetkiye de itiraz ettikleri, buna karşın davacı tarafça borca yönelik itirazın iptali talep edilip yetkiye ilişkin itirazın davaya konu yapılmayarak zımnen kabul edilmiş sayılması gerektiği, böylelikle; yetkili bir icra dairesinde başlatılmış geçerli bir icra takibinin varlığı kabul edilemeyeceğinden borcun esasına girilmeksizin davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

(Aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/7972 Esas, 2019/3061 Karar sayılı kararı) gerekçesiyle Davaya konu takipte borçlunun borca itiraz ile birlikte yetkiye de itiraz ettiği, buna karşın davacı tarafça borca yönelik itirazın iptali talep edilip yetkiye ilişkin itirazın davaya konu yapılmayarak zımnen kabul edilmiş sayılması gerektiği, böylelikle; yetkili bir icra dairesinde başlatılmış geçerli bir icra takibinin varlığı kabul edilemeyeceğinden borcun esasına girilmeksizin davanın usulden reddine," karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili. Müteveffa ...'ın sürücüsü olduğu ve davalının maliki bulunduğu ... plakalı aracın 26.06.2008 günü Kocaköy ilçesinde meydana getirdiği kaza sonucu araç sürücüsünün vefat ettiğini, davaya konu kaza ile ilgili olarak Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığında .... soruşturma no.lu soruşturma başlatılmış ve TCK 64/1 mad.

Uyarınca Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiğini, söz konusu kaza ile ilgili olarak müteveffanın yasal mirasçılarının....plakalı aracın kaza tarihinde ''Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi'' olmadığından müvekkil kurum aleyhine, Diyarbakır 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde ....Esas sayılı dosya ile tazminat davası açtıklarını, Diyarbakır 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin ....Karar sayılı ilamı gereği müvekkil kurum müteveffa ..'ın yasal mirasçılarına tazminat ödemeye mahkum edildiğini, Diyarbakır 5. İcra Dairesinde ....Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlatıldığını,

bu daire kapatıldığından tüm dosyalar Diyarbakır 9. İcra Dairesine devredildiğini ve.... Esas sayılı takip dosyasına 10.07.2019 tarihinde 178.078,81 TL ödeme yapılarak takip dosyasının infaz edildiğini, davalı Diyarbakır 9. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasına yetkiye itiraz ettiğini ancak yetkili icra dairesini yazmadığı, yapılan yetki itirazını geçersiz kılacağından ve geçerli olmayan yetki itirazının davaya konu edilmediği için zımnen kabulü de mümkün olmayacağını, Yerel Mahkemenin davayı usulden ret etmesinin usul ve yasaya aykırı olan yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak müvekkili yönünden davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda;

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu İİK m. 67 hükmü uyarınca itirazın iptali talebine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinden, davanın başlangıçta Diyarbakır 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin ....E. sırasına kayden 10/10/2019 tarihinde açıldığı, Mahkemenin 05/10/2021 tarihli ve ....K. sayılı kararıyla Hâkimler ve Savcılar Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararı nedeniyle dosyanın gönderildiği Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesince yukarıda yazılı gerekçe ile davanın esası hakkında karar verildiği anlaşılmaktadır.

Göreve dair kurallar kamu düzenine ilişkin olup 6100 HMK'nın m. 1 hükmü uyarınca mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir; m. 114(1)-c hükmüne göre de mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. Aynı Kanun'un m. 115 hükmüne göre ise, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmelidir.

Dava tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır. TTK'nın 5/1. maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir.

6102 sayılı TTK'nın yürürlüğe girdiği 1/7/2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3. maddesi gereği asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Göreve ilişkin düzenlemeler, HMK'nın 1. maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından re'sen incelenir.

Bu kuralın tek istisnası, 6335 Sayılı Kanununun 2. maddesi ile değişik 6102 Sayılı TTK'nın 5/4. maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre yargı çevresinde ayrı bir Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemelerine açılan ticari davalarda görev kuralına dayanılmamış olması, Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesini gerektirmeyecektir.

Başka bir anlatımla, yargı çevresinde, Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde bir ticari uyuşmazlığın çözümü için Asliye Hukuk Mahkemesine genel mahkeme sıfatıyla dava açılması halinde mahkemece görevsizlik kararı verilmeksizin işin görülmesi gerekir.

Buna karşılık kanun aksi durumu düzenlememiş olduğundan, Asliye Hukuk Mahkemesinin ticari olmayan bir davayı Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görmüş olması kararın kaldırılmasını gerektirecek bir usûle aykırılık hâlini oluşturmaktadır.

Eldeki davada, davacı güvence hesabı, ZMMS yaptırmakla yükümlü olduğu hâlde bu poliçeyi yaptırmayan kişinin ödemekle yükümlü olduğu zararı üçüncü kişiye ödemiş ve ödemek zorunda kaldığı bedeli de davalıya rücu talebinde bulunmuştur. Bu durumda görevli mahkemenin tayininde sigortasız araç sürücüsü ile dava dışı 3. kişi arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınır. Uyuşmazlık haksız fiilden kaynaklandığından görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-3 ve m. 355 hükümleri uyarınca esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin kamu düzeni ilkesi uyarınca re'sen gözetilen sebeplerle kabulü ile, ilk derece mahkemesince davanın görev yönünden reddi ile 6100 sayılı HMK m. 20(1) hükmündeki usûl izlenerek dosyanın görevli Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi için ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren yerel mahkemeye gönderilmesine, kararın kaldırılma nedenine göre davacı vekilinin istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.