Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/1364 K.2026/255

T.C. DİYARBAKIR BAM 11. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No 2025/1364 - 2026/255 T.C.

DİYARBAKIR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/1364

KARAR NO : 2026/255

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGEADLİYEMAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

DAVANIN KONUSU

Zayi Belgesi Verilmesi

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ : 26/02/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 26/02/2026

Taraflar arasında görülen davada Mahkemece verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; 01.05.2025 tarihinde saat 17:45 sıralarında ...... Oto Sanayi sitesinde meydana gelen yangında müvekkili tasarrufunda bulunan . ... Ltd.Şti isimli iş yerinin zarar gördüğünü, yangın sebebiyle ticari defterlerin küle dönüldüğünü ve kullanılamaz hale geldiğini, yangının müvekkilinin komşusu olan Makimpa İnşaat isimli iş yerinde daraba tamiratı yapıldığı esnada meydana geldiğini, meydana gelen yangın sebebiyle 2025-2023-2022 yılları envanter defterleri, 2021 ve öncesi yılları yevmiye, kebir ve envanter defterleri ile alış satış ve sözleşmelerinin de yangında zayi olduğunu iddia ederek ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: . Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; talep eden şirketin talebe konu şirket defterlerini şirket merkezi yerine şirket şubesinde muhafaza ettiği, defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özenin gösterilmediği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; müvekkillinin tek bir iş yeri bulunduğunu ve işyerinin yangının çıktığı yer olduğunu, başka yerde faaliyet göstermediğini, adres kayıt sisteminde şirket merkezinin farklı bir adres göründüğünü ancak müvekkilinin adres değişikliği yapmayı unutuğu için kayıtların bu şekilde olduğunu, müvekkilinin tüm çalışmalarının, iş ve işleyişi ile tüm evrak ve belgelerinin bulunduğu yerin müvekkilinin tek iş yeri olan yangının çıktığı yer olduğunu, bu iş yeri haricinde müvekkilin başkaca iş yerinin de bulunmadığını,

sistemde her ne kadar şube olarak görünse de müvekkilinin ilk günden itibaren tüm faaliyetlerini bu iş yerinde yürüttüğünü, merkez olan yerle ile hiçbir ilişkisi bulunmadığını, söz konusu belgelerin şubede bulunsa dahi müvekkilinin üzerine düşen özeni göstermediğinden bahsedilemeyeceğini, söz konusu belgelerin korunaklı ve kilitli iş yerinde muhafaza edildiğini, yangının çıkmasında müvekkilinin hiçbir kusur ve sorumluluğu bulunmadığını, delil tespiti ile kimlerin kusur ve sorumluluğu olduğunun mahkemece tespit edildiğini ve dosya arasına alındığını beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; Dava, 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı).

Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382).

TTK'nın 82.maddesinde her tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgeler sayılmıştır ve 82/1-d fıkrasında aynı kanunun 64.maddesine atıf yapmıştır ve davacı vekilinin zayi olduğu gerekçesiyle belirttiği belgenin anılan maddede sayılan ve tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu anlaşılmıştır.

Türkiye Ticaret Sicil Gaztesi kayıtlarında davacı şirketin merkez adresinin.... olduğu, şube adresinin; ....... olduğu ve söz konusu yangının şube adresinin bulunduğu iş yerinde meydana geldiği anlaşılmıştır.

Dava konusu olayda davacının basiretli bir tacir olarak defter ve belgelerini şirket merkezinde bulundurması ve korunması için gerekli tedbirleri alması gerekirken dosyada mevcut resimlerden anlaşıldığı üzrere atölye şekilinde faaliyet gösteren şubede muhafaza etmesi nedeniyle defterlerin saklanmasında gerekli özeni göstermeyerek kusurlu olduğu anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesi kararında isabetsizlik görülmemiştir. (Bkz; Yargıtay 11. HD'nin 23/05/2013 tarihli, 2013/6859 E., 2013/10652 K. sayılı ilamı)

Açıklanan nedenlerle, Dairemizce yapılan değerlendirmede; İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, incelemenin istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

26/02/2026