Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2023/4045 K.2024/438

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih ve numarası gösterilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A) DAVACILAR VEKİLİNİN İDDİASI VE İSTEMİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan 92. Şube (Diyarbakır) ve 93. Şube (Mardin) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buzla Mücadele işi kapsamında ... A.Ş iş ortaklığında asgari ücret karşılığında çalıştığını, .. tarihinde Diyarbakır-Elazığ Karayolu üzerinde yol çalışması yapmak için .plakalı araçtan indiği gibi sürücüsü ..., işleteni Kadimteks ...Tic Ltd Şti olan....

Plakalı aracın çarpması neticesinde hayatını kaybettiğini, bu kaza neticesinde müvekkili .... eşi, ....ın babası, .'ın....ın hayatını kaybettiğini, kazanın oluşumunda işverenler ve müvekkilinin de içinde bulunduğu ... plakalı araç şoförünün kusurlu olduğunu, kaza nedeni ile.... plakalı aracın şoförü, işleteni ve trafik sigortasını düzenleyen .... A.Ş'ye karşı mahkemenizin..... E sayılı dosyasında maddi ve manevi tazminat davası açıldığını, eldeki dosyanın mahkemenizin ....

E sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ettiklerini, Davalı ..

A.Ş.'nin .... plakalı aracın .... nolu poliçe ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk trafik sigortası kapsamında sigortacısı olduğunu, davalı sigorta şirketinin poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olduğundan maddi tazminattan sorumlu olduğunu, Davalı...A.Ş.'nin ..numaralı işveren mali mesuliyet sigorta poliçesi ile .....

İnş A.Ş İş Ortaklığının Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü bünyesinde meydana gelecek iş kazalarına karşı işverenlerin güvence altına alındığını, Bu kazadan dolayı araç şoförü Bilal Çetinkaya hakkında Diyarbakır. Ağır Ceza Mahkemesinin.

E numaralı dosyasında dava açıldığını, Müteveffanın eşi ..., oğlu ... ve annesi ....ın müteveffanın desteğinden mahrum kaldığını, davalı Türkiye Sigorta şirketine .... tarihinde müvekkilleri ... ve ...adına destekten yoksun kalma tazminatı talebiyle .... numaralı başvuru yapıldığını, sigorta şirketinin herhangi bir ödeme yapmadığını, Davalı ...a A.Ş' ye ... tarihinde müvekkilleri .... ve ... adına destekten yoksun kalma tazminatı talebiyle .... numaralı başvuru yapılmış ise de sigorta şirketinin herhangi bir ödeme yapmadığını, iş bu kaza nedeniyle maddi tazminat talep etmiştir.

B) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas . karar sayılı kararı ile; " İş Mahkemelerinin görevi 5521 sayılı Yasanın 1.maddesi ile düzenlenmiştir. Anılan maddede; işçiyle işveren veya işveren vekili arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde çözümleneceği hükmü öngörülmüştür.

Madde de belirtildiği üzere, İş Mahkemesinin görevli olabilmesi için uyuşmazlığın taraflarının işçi ve işveren veya işveren vekili olması, uyuşmazlığın iş sözleşmesinden veya İş kanunundan kaynaklanması koşuldur. Eldeki dosya hakkında mahkememizin görevli olmadığı, görevli Mahkemenin İş Mahkemesi olduğu, aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davaların birleştirilebileceği, eldeki dosyanın Mahkememizin ....

Esas sayılı dosyası ile birleştirilemeyeceği" gerekçeleri ile " HMK'nin 2, 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN DAVANIN USULDEN REDDİNE," karar verilmiştir.

D) İSTİNAF NEDENLERİ

Hükme karşı davacılar tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle.

5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 1. Maddesi ile "İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur." hükmünü içerdiğini, ilgili kanunca açık bir şekilde işçi ile işveren arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan davaların İş Mahkemesinde görüleceğinin hüküm altına alındığını,

eldeki davada işverenin taraf olmadığını, ZMMS Poliçesini ve işveren mali mesuliyet sigorta poliçesini düzenleyen sigorta şirketlerinin taraf olduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-a maddesi gereği, her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen hususların ticari davalar olduğunu, TTK’nın 5/1 maddesi gereğince ticari davalara bakmakla görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

E)DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

İnceleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." 114/c maddesine göre, mahkemenin görevli olması dava şartıdır. 115. maddesine göre, "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." Dolayısıyla görev konusunun, mahkemelerce her aşamada resen gözetilmesi gerekir.

5521 sayılı Kanunun 1. maddesiyle kurulan iş mahkemeleri istisnai nitelikteki özel mahkemelerdir. Anılan maddede; işçiyle iş veren veya işveren vekili arasında iş aktinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının iş mahkemelerinde çözümleneceği hükmü öngörülmüştür. Madde de belirtildiği üzere, iş mahkemesinin görevli olması için şu iki unsurun birlikte gerçekleşmesi koşuldur.

a-)Uyuşmazlığın tarafları işçi ve işveren (ya da işveren vekili) olmalıdır. b-)Uyuşmazlık iş sözleşmesinden veya İş Kanunundan kaynaklanmalıdır. (Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/910 Esas - 2017/3533 Karar sayılı ilamı) 25.10.2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak istisnaları dışında aynı tarihte yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi de belirtilen hususu içerir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı kanunun 5. maddesinin 2. fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara, ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

6102 sayılı TTK.'nın 3. maddesinde, ”Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir.” düzenlenmesi mevcuttur.

6102 sayılı TTK.'nın 1483 ve devamı maddelerinde “zorunlu sorumluluk sigortaları” düzenlenmiştir.

Bir hukuki işlemin veya fiilin TTK'nın kapsamında kaldığının kabul edilmesi için yasanın amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlarla, bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukuki işlemin veya fiilin olması gerekir.

Somut olayda açılan davada davalı zorunlu mali sorumluluk sigortacısıdır. Sigorta hukuku 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6. kitabında 1401 ve devamı maddelerinde, zorunlu sorumluluk sigortası ise 1483 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle dava ticari davadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkate alınması zorunludur. Bu durumda, ticari dava niteliğindeki uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmekte olup, mahkemece davanın HMK 114/1-c. maddesi gereği görevsizlik nedeniyle HMK 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi hatalıdır.

Hal böyle olunca davacının istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın yeniden görülmek üzere kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.