Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/2734 K.2023/2377

Taraflar arasında görülen davada Mahkemece verilen kararın istinaf incelemesi davacı şirket temsilcisi tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı şirket yetkilisi .... ; şirketin karar defteri ve diğer defterlerinin kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen bulunamadığını, genel kurul müzakere defteri ve ortaklar pay defterinin zayi olduğunu ileri sürekek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: . Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; .........'nin ticari defterlerinin zayi olduğunun ileri sürüldüğü, söz konusu defterin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi elde olmayan sebeplerle zayi olduğu yönünde bir iddiada bulunulmadığı gibi zayi olayı nedeniyle somut herhangi bir bilgi ve belge de sunulmadığı, kaybolma nedeninin de açıklanmadığından 6102 sayılı TTK m. 82/7. maddesi düzenlenen koşulların gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı asil tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı şirket temsilcisi; zayi belgesi verilmesi şartlarının oluştuğunu, deprem nedeniyle evini zorunlu olarak taşıdığını, ... tarihinde defterlerin kaybolduğunun farkına vardığını beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, ticari defter ve kayıtların zayi olması nedeniyle 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, zayi belgesi verilmesine konu defterlerin 6100 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde sayılan veya bu sayılanlara benzer nedenlerden dolayı zayi olup olmadığı, zayi belgesi verilmesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasındadır.

6100 sayılı TTK m. 82/7 hükmünde; tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, davanın hasımsız açılacağı, mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebileceği hüküm altına alınmıştır. Madde uyarınca, 15 günlük hak düşürücü süre zayi sebebinin ve zayi olan defter ve belgelerin tam olarak tespitinden itibaren başlar.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı).

Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382).

Davacı tarafın dava dilekçesinde zayi olduğunu iddia ettiği defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi elde olmayan sebeplerle zayi olduğu yönünde bir iddiada bulunulmadığı gibi zayi olayı nedeniyle somut herhangi bir bilgi ve belge de sunulmadığı, kaybolma nedeninin de açıklanmadığından bu nedenle metnine yukarıda yer verilen 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmünde düzenlenen koşulların gerçekleşmediği anlaşılmakla, Mahkemece talebin bu gerekçeyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Öte yandan, 6100 sayılı HMK'nın 357/1. maddesinde "bölge adliye mahkemesince resen gözönünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz." düzenlemesi yer almaktadır. Davacı şirket temsilcisi her ne kadar istinaf dilekçesinde, deprem nedeniyle taşınmak zorunda kaldığını, sonra defterlerin kaybolduğunu fark ettiğini belirtmiş ise de, bu sebebi dava dilekçesinde ileri sürmeyip ilk defa istinaf dilekçesiyle sunduğundan bu iddiası HMK madde 357/1'e göre dinlenmeyecektir.

Açıklanan nedenlerle, Dairemizce yapılan değerlendirmede; ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, incelemenin istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, davacının istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK m. 353(1)-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.