Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/2463 K.2024/2444

Hasımsız olarak görülen davada İlk Derece Mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve ek karara yönelik istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili. Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. sayılı dosyasında; konkordato talep edenler .... Ltd. Şti. ve ....

A.Ş. arasında organik bağ olduğunu, ortaklık yapılarının benzerlik gösterdiğini, her iki şirket arasında maddi ve hukuki yönünden bağlılık, kefalet, çapraz kefalet ya da sebep sonuç ilişkileri bulunan birden fazla şirkete ilişkin olarak tek bir dilekçe ile dava açılması zarureti hasıl olduğunu, müvekkillerinin satıcı firmalardan ham madde tedarik ederken birbirlerine kefil olduklarını ve teminat verdiklerini, aynı işlemler nedeniyle müteselsilen borç anlaşmalarına imza atmakta olduklarını, dolayısıyla bir şirket hakkında açılacak davalar veya verilecek hükümlerin diğer şirkete de sirayet edeceğini, müvekkillerinden ....

Ltd.

Şti.'nin kurulduğu 02/09/2021 tarihinden itibaren şirket ana sözleşmesinde belirtilen alanlarda faaliyet gösterdiğini, tek ortaklı bir yapıya sahip olduğunu, ortak olan ....'ın müdür sıfatı ile şirketinin münferiden temsil ve ilzama yetkili olduğunu, şirketin ilerleyen dönemlerde medikal cihazlar üretimi yapmak amacıyla fabrika yatırımı gerçekleştirmeyi planladığını, Diyarbakır iline yatırım tamamlandığında yaklaşık 2.500 personelin istihdam edileceğini ve bölge ekonomisine ciddi katkı sağlayacağının öngörüldüğünü,

gerek bu yatırım planlamasının ve gerekse yapılacak ticari faaliyetlerde kendisine pazar oluşturabilmek amacıyla bir hastaneye yatırım yapılmasına karar verildiğini, bu nedenle Manisa ilinde faaliyet gösteren diğer müvekkili .. A.Ş.'ye ait bulunan faal durumdaki .....

Hastanesinin %79,11 hissesini almak suretiyle bu hastaneye ortak olduğunu, hisse devir sözleşmesi imzalandığını ve devir alma bedeli karşılığı 20.000.000,00 TL tutarında sıralı senetler verildiğini, ayrıca sözleşme gereği diğer müvekkili ....

A.Ş.'nin borçlarının müteselsi kefili olduğunu, devir sözleşmesinin imzalanması akabinde öngörüleri ve beklentilerinin dışında gelişen olaylardan ötürü ilk senedin vadesinde ödenemediğini, devamında ...Hastanesinin kefaletlerinden dolayı olan birtakım borçlarından ötürü şirkete hacizler gönderildiğini, Manisa İcra Dairesinin ..E., sayılı icra takip dosyaları ile şirkete haciz ihtarnameleri geldiğini, ardı sıra yaşanan bu olumsuzluklar nedeniyle şirkette işlerin durma noktasına geldiğini ve faaliyet öngörülerinde sapmalar yaşandığını, müvekkili şirket yetkililerince,

taraflarına gelen haciz ihtarnameleri ve kısa vadede nakit sıkışıklığı nedeniyle mevcut borçların ödenebilmesi ve yönetilebilmesi konusunda ciddi sıkıntılar oluştuğunu ve gelinen son noktada yakın geleceğe dönük olarak verilen ödeme taahhütlerinin yerine getirilebilmesinin kısa süre içerisinde ödenebilme imkânı kalmadığının fark edilmesi üzerine, tedbir alınmazsa muhtemel iflas tehlikesi ile karşı karşıya kalınacağının bilinci ile şirketin mevcut mali durumunun değerlendirilmesi amacıyla çalışmalara başlandığını, özellikle diğer grup şirketlerinin yüksek tutardaki kamu borçlarının vadelerinin kısa olması,

borç ve alacak vadeleri ile nakit akış dönemlerinin uyumsuz olmaları gibi nedenlerle borçların kısa vadelerde ödenme imkânı oldukça güç hale geldiğini, diğer müvekkili . ...

A.Ş.'nin kurulduğu 09/09/2005 tarihinden itibaren hastane ve sağlık hizmetleri gibi şirket ana sözleşmesinde belirtilen alanlarda faaliyet gösterdiğini, Manisa Ticaret Sicil Müdürlüğüne kayıtlı olduğunu ve bünyesinde ....Eylül Hastanesini barındırdığını, son dönemde ana hissedar olan firma üzerinde yaşanan problemler, borçlanma, ciro ve diğer sorunlardan dolayı müvekkili şirketin sıkıntıya düştüğünü, firmanın geçmiş dönem yaşamış olduğu nakit darboğazları ve kredi kullanma imkanlarının olmaması nedeniyle toplam kamu borçlarının ana para tutarları gecikme zamları ve faizleri ile birlikte çok yüksek tutarlara ulaşmış bulunduğunu,

bu borçların firma bünyesi üzerinde büyük baskı yarattığını, yeni yatırımlar ve iş imkanları yaratma konusunda sıkıntılara neden olmakta olduğunu, kamu borçlarının ödenebilmesi için şirketin faaliyetlerini iflas, haciz ve cebri icra baskısı olmadan devam etmesinin zaruri hale geldiğini, müvekkillerinin tenzilat talebinde bulunmadığını, ana paraya ilave olarak da faiz ödemeyi teklif ettiklerini, müvekkillerinin talebinin vadeye ilişkin olduğunu ileri sürerek öncelikle müvekkilleri hakkında geçici mühlet, daha sonra kesin mühlet verilmesini, yapılacak yargılama neticesinde de konkordatonun tasdikine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince dosya üzerinden verilen kararda özetle; davacı şirketin ticaret siciline kayıtlı bulunduğu yerin ve muamele merkezinin Manisa'da bulunduğu, kesin yetki kuralı gereğince bu konuda dava şartının bulunmadığı gerekçesiyle; konkordato talep eden borçlu ... A.Ş.'nin talebinin 6100 sayılı HMK'nun 114(1)-ç ve 115/2. maddeleri gereğince kesin yetki nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili.

İlk Derece Mahkemesi tarafından 27/11/2024 tarihli tensip tutanağında yer alan resmi kurumlardan gerekli evrakların toplanmasına yönelik karar verilmiş olmasına rağmen gerekli evraklar gelmeden ve mevcut incelemeler yapılmadan eksik inceleme sonucu ile karar verildiğini, şirketin 28/11/2024 tarihli ticaret sicil kaydı gözönüne alındığında merkez adresinin de Diyarbakır ilinde olduğunun tespit edileceğini, 27/11/2024 tarihli yapılan keşif sonrasında bilirkişiler tarafından verilmiş olan raporun davacıya itirazlarını vermesi için süre verilerek tebliğ edilmesi gerekmekte iken Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesi,

Anayasa’nın 36. Maddesi, 6100 sayılı HMK'nun 27. Maddesi hükümlerine aykırı olarak keşfe ve bilirkişi raporlarına karşı beyanları ve itirazları alınmadan karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu beyan ederek; dosyanın istinaf incelemesi süresince davacı şirketin mevcut durumu gereği ve davanın konusunun konkordato istemli olması nedeniyle ara karar verilerek tensiple birlikte derhal tedbir kararı verilmesini,

konkordato ön projesi ile diğer tüm belgelerin dosyada eksiksiz olarak sunulduğu dikkate alınarak 2004 sayılı İİK m. 287 uyarınca müvekkili şirkete (gerekirse müvekkili şirketlerin ya da geçici komiserin talebi ile iki ay uzatılmak kaydıyla) derhal 3 aylık süre ile geçici mühlet verilmesini, yetkili olan Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinde dosyanın devam etmesi yönünde karar verilmesini talep ettiklerini beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; Talep, borçlu şirket hakkında, 2004 sayılı İİK'nın 285 vd. maddeleri uyarınca geçici ve kesin mühlet kararları verilmesi ve konkordato projesinin tasdiki istemine ilişkindir.

Dosya kapsamının incelenmesinden. İlk Derece Mahkemesinin ...E. sayılı dosyasında 13/11/2024 tarihinde verilen dilekçe ile borçlular.. Ltd. Şti. ile . ... A.Ş. tarafından birlikte konkordato talep edildiği, İlk Derece Mahkemesince ....

A.Ş. yönünden davanın tefrik edilip Mahkemenin ...E. sırasına kaydedildiği, İlk Derece Mahkemesinin 15/11/2024 tarih ve ...K. sayılı kararı ile 6100 sayılı HMK'nun 114(1)-ç ve 115/2. maddeleri gereğince kesin yetki nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği, bu kararın Dairemizin 25/11/2024 tarih ve ...

K. sayılı kararı ile kaldırılması üzerine İlk Derece Mahkemesince yeniden 6100 sayılı HMK'nun 114(1)-ç ve 115/2. maddeleri gereğince kesin yetki nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği, bu kararın davacı tarafça istinaf edildiği anlaşılmıştır.

Dosya arasındaki bilgi ve belgelere göre; davacı .... Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ünvanlı şirketin Manisa Ticaret Sicili Müdürlüğünün ...sicil numarasında kayıtlı iken; Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinin 28/11/2024 tarihli ve 11217 sayılı nüshasının 798. sayfasında yayınlanan karara göre şirket merkezinin Diyarbakır olarak değiştirildiği, hâlihazırda şirketin Diyarbakır Ticaret Sicili Müdürlüğünün.... sicil numarasında kayıtlı olduğu ve ticaret sicilindeki şirket merkez adresinin Diyarbakır'da olduğu anlaşılmaktadır.

2004 sayılı İİK'nın 285'inci maddesine göre konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için talep edebileceği kolektif bir tasfiye biçimidir. 2004 sayılı İİK'nın 285/3 fıkrası uyarınca konkordato talebinde iflâsa tabi olan borçlu için İİK'nın 154. maddesinin birinci veya ikinci fıkradaki yazılı yerlerdeki asliye ticaret mahkemesi, iflâsa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesi yetkilidir.

2004 sayılı İİK'nın 285. maddesi atfı ile aynı Kanunun 154. maddesi uyarınca; konkordato taleplerinde yetkili ve görevli mahkeme, borçlunun muamale merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi olup bu yetki kuralı, kamu düzenine ilişkin ve kesindir.

Yargıtay 6. HD'nin 08/11/2023 tarih ve 2023/3428 E., 2023/3766 K. sayılı kararında da ifade edildiği üzere; konkordato talebine ilişkin yargılamada dava teorisinden farklı olarak, talep sonrası gelişmeler değerlendirmeye tabi tutulabilir.

Yukarıda anılan ilke ve esaslar çerçevesinde somut olayın değerlendirilmesinde; her ne kadar davanın açıldığı tarihte konkordato talep eden şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresi Manisa ise de, İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla şirketin ticaret sicilinde kayıtlı merkez adresinin Diyarbakır olduğu, kural olarak her davanın açıldığı tarihteki koşullara göre değerlendirmesi gerekir ise de, konkordato prosedürünün bir "dava" olmayıp, 6100 sayılı HMK'nın 382(2)-f hükmünün 6 ve 7. bentleri uyarınca "çekişmesiz yargı işi" olduğu, bu nedenle konkordato yargılamasında dava teorisinden farklı olarak,

talep sonrası gelişmelerin değerlendirmeye tabi tutulabileceği, yargılama aşamasında davacı şirketin ticaret siciline kayıtlı şirket merkezi adresinin Diyarbakır'a nakledildiği, bu durumda konkordatonun hasımsız talep olması, çekişmesiz yargı işi niteliği ve Anayasa'nın 141. ve 6100 sayılı HMK'nın 30. maddelerinde düzenlenen davaların en az giderle ve mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırılmasını öngören usul ekonomisi ilkesi dikkate alınarak Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

O hâlde İlk Derece Mahkemesince yapılması gereken iş, yukarıda anılan hususlar çerçevesinde Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğu gözetilerek konkordato talep edenin bildirdiği ve bildireceği deliller toplanarak, taleplerin esası hakkında bir karar vermekten ibarettir.

Açıklanan nedenlerle, 7251 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK'nın 353. maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; İlk Derece Mahkemesinin kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-3 hükmü uyarınca kaldırılmasına, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli ve yetkili olması nedeniyle, uyuşmazlığın esası hakkında araştırma ve inceleme yapılarak, sonucuna göre talep edenin taleplerinin esası hakkında bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Diğer yandan 2004 sayılı İİK'nın 287/1 maddesinde; "Konkordato talebi üzerine mahkeme, 286'ncı maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir..." düzenlemesi mevcut olup, Dairemizce dosyanın incelenmesinde; davacı tarafından 2004 sayılı İİK'nın 286. maddesinde belirtilen belgelerin sunulmuş olduğu anlaşıldığından davacıya 3 aylık geçici mühlet verilmesine karar verilmiştir