Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2023/539 K.2025/229

Davacı Vekili İddia ve Beyanlarında Özetle; müvekkili şirketin Kars/... ... şubesi hizmet binasının yıkılarak yeni hizmet binası yapılması işi için ihaleye çıktığını, neticesinde ... ve ... ortak girişim şirketi ile müvekkili şirket arasında 28/10/2014 tarihli ve 989.000,00-TL bedelle (TİP4) eser sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin konusunun 1 adet betonarme + çelik konstrüksiyon bina yapım işi olduğunu, davalı şirketin yapmış olduğu iş karşılığı hak edişlerin kendisine ödendiğini, müvekkili şirketin davalı şirkete 6.hak edişin ödendiği 25/05/2015 tarihine kadar toplam 795.775,36-TL ödeme yaptığını,

ancak yapılan incelemelerde sözleşmeye aykırı davranıldığını, 29/.../2015 tarihinde komisyon tarafından yüklenici firmanın yapılan iş karşılığında alması gereken miktarın 466.384,37-TL olduğunu, yüklenici firmaya 795.775,36-TL ödeme yapıldığını, yüklenici firmaya 329.390,99-TL fazladan ödeme yapıldığının tespit edildiğini, bu nedenlerle müvekkili şirketin davalı ortak girişim şirketine fazladan ödenen 329.390,99-TL'nin iadesini,

yüklenicinin yapmış olduğu işin fen ve tekniğe uygun hale getirilmesi için ayıp oranında 149.385,69-TL'nin KDV ile birlikte sözleşmenin fesih tarihi olan 29/05/2018 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalı ortak girişim şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı şirketlere yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... İnşaat Taahhüt Unlu Mamüller Hayvancılık Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Vekili Savunma ve Beyanlarında Özetle; davacı tarafça yapılan ihale üzerine müvekkili olan ... İnşaat Taahhüt Unlu Mamuller Hayvancılık Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... İnşaat Taahhüt İnşaat Malzemeleri Turizm Gıda Nakliye Ticaret ve Sanati Ltd.

Şti’nin ortak girişimi ile Kars / ... ... şubesi hizmet binasının yıkılarak yerine yeni hizmet binasının yapılmasına ilişkin olarak taraflar arasında 28/10/2014 tarihinde, anahtar teslimi götürü bedel ile sözleşme akdedildiğini, yapım işleri devam ederken davacı kurum yetkilileri tarafından düzenlenen 15/.../2015 tarihli ön rapora istinaden yapım işleri bir müddet daha devam ettirildikten sonra fiili olarak durdurulduğunu, nihayetinde 29/05/2018 tarihli noter ihtarnamesi doğrultusunda sözleşmenin feshedildiğini, davacı kurum vekili tarafından, ortak girişime fazladan ödeme yapıldığı iddiasıyla dava açıldığını,

ancak açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, davacı yanın iddia ettiği gibi fazladan yapılan bir ödemenin söz konusu olmadığını, dayanak olarak sunulan belgeye göre, sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, kuvvetli akım başlığı altındaki imalatlar dışlandığında bile sadece “01-İnşaat” başlığı altında yapılan imalatların toplam tutarının iddianın aksine 588.397,20-TL olduğunu, dosya arasında mevcut olan ve 25/06/2015 tarihine kadar yapılan işlerin karşılığı olan 80.579,37-TL’lik 7.hakediş tutarının ortak girişime ödenmediğini, bu miktarın tenkisine karar verildiğinin gözetilmediğini,

nitekim bu hususun davacı kurumun 05/11/2015 tarihli ... sayılı yazısında da açıkça belirtildiğini, eserdeki ayıbın giderilmesine yönelik gerek Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümlerine göre gerekse sözleşmenin eki niteliğindeki Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine göre, usulüne uygun olarak ortak girişime yapılmış bir bildirim olmadığını, sonuç olarak müvekkili olan şirketinde içinde bulunduğu ortak girişime fazla hakediş ödemesi yapılmadığını, haksız ve yersiz davanın reddine karar verilmesi talep ve beyan etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI.

Mahkemece "taraflar arasında akdedilen götürü bedelli esas sözleşmesi nedeniyle davacı iş sahibi tarafından toplamda 6 adet hak ediş nedeniyle 795.775,36 TL ödendiği, davalı yüklenici tarafından 587.015,61 TL tutarında iş yapıldığı, işin davalı yüklenici tarafından tamamlanmadığı ve sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinde teslim edilmediği, işin tamamlanması yönünde davacı iş sahibi tarafından ihtarda bulunulmasına rağmen işin tamamlanmaması nedeniyle sözleşmenin iş sahibi tarafından feshedildiği,

eserdeki çelik imalatların projeye uygun olmadığı ve fen ve tekniğe uygun hale getirilmesi için gereken bedelin 149.385,69 TL olarak belirlendiği, bu hesaplamanın dosya içeriği ile uygun ve uyumlu olması nedeniyle mahkememizce kabul edildiği, yerleşik Yargıtay içtihatlarında götürü bedelli eser sözleşmesinde yüklenicinin hak ettiği bedelin belirlenmesi için gerçekleşen imalatın işin tamamına göre fiziki oranının belirlenip bu oranın götürü bedele uygulanacak olan miktardan davacı tarafından yapılan ödemelerin düşürülmesi gerektiğinin benimsendiği,

bu usule göre hesaplama yapıldığında (davacı iş sahibi tarafından yapılan kesintiler ve nakde çevrilen teminat mektubu da dikkate alınarak) yapıldığında fazla ödeme tutarının KDV dahil 147.956,05 TL olduğu, davacı iş sahibi tarafından sözleşmenin feshi amacıyla keşide edilen 29/05/2018 tarihli ihtarnamede davalı tarafa 10 iş günü süre verildiği, ihtarnamenin davalı ortak girişime 30/05/2018 de tebliğ edildiği ve sözleşmenin tebliğ tarihinden 10 iş günü sonrası olan 14/.../2018 de feshedilmiş sayıldığı,

bu nedenle bu tarihten itibaren davacı iş sahibi tarafından faiz talep edebileceği, sözleşmenin ayakta kaldığı dönem içerisinde davacının faiz talep edemeyeceği, temerrütün sözleşmenin fesih tarihi olan 14/06/2018 tarihinde gerçekleştiği anlaşılmakla, davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile, 147.956,05 TL (KDV dahil) tutarında fazla ödemenin sözleşmenin fesih tarihi olan 14/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ortak girişimden tahsili ile davacıya verilmesine,

149.385,69 TL tutarında eksik ve ayıp iş bedelinin sözleşmenin fesih tarihi olan 14/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ortak girişimden tahsili ile davacıya verilmesine şeklinde karar verilmiştir.

Mahkeme tarafından 01/03/2023 tarihli tashih şerhi ile "Mahkememizin 2020/... Esas, 2022/....Karar sayılı kararın hüküm kısmının 5 numaralı bendinde ''Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 28.215,24 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ortak girişimine verilmesine'' şeklinde hüküm kurulmuş ise de; dosyanın incelenmesinde davalı ... lehine takdir edilen vekalet ücretinin sehven davalı ortak girişimine verilmesi şeklinde belirtildiği anlaşılmakla bahsi geçen hükmün tashihi ile Mahkememizin 2020/.... Esas, 2022/.... Karar sayılı gerekçeli kararının;

1-Hüküm kısmının 5. Bendinde ''Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 28.215,24 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ortak girişimine verilmesine' şeklindeki hükmün;

''Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 28.215,24 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ye verilmesine'' şeklinde TASHİHİNE," şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı Vekili İstinaf Dilekçesinde Özetle; mahkemece davacı iş sahibi tarafından davalı yükleniciye 184.886,49-TL tutarında fazla ödeme yapıldığı, çelik imalatların fen ve tekniğe uygun hale getirilmesi için 149.385,69-TL'ye ihtiyaç duyulduğu, davalı yüklenicinin bu bedellerden sorumlu olacağı, ancak, sözleşmenin imzalanması sırasında davalı yüklenici tarafından davalı iş sahibine 59.500.00-TL tutarında teminat mektubu verildiği, sözleşmenin feshedilmesi sonrasında bu teminat mektubunun nakde çevrildiğinin taraflarca beyan edildiği,

davacı iş sahibinin teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle yapmış olduğu fazla ödemenin teminat mektubu tutarındaki kısmının tahsil etmiş sayılması gerektiği, bu durumda davalı yükleniciye fazladan yapılan ödeme tutarı olan 184.886,49 TL'den nakde çevrilen teminat mektubu bedeli 59.500,00-TL mahsup edildiğinde davalı tarafa yapılan bakiye fazla ödeme tutarının 125.386,49-TL olacağı şeklindeki kararının kanuna aykırı olduğunu, 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde sözleşmenin feshedilmesi halinde teminatların gelir kaydedilmesi ile mevcut durumun bağlantılı olmadığını, sözleşme feshedilmediği halde, yüklenicinin idareye,

SGK’ya veya vergi dairesine borcu olduğu durumlarda yüklenicinin kesin teminatından bu borçların ödenebilmesi mümkün olacağını ancak sözleşme feshedildiğinde bu yöntemin uygulanabilmesinin olanaklı olmadığını, 4735 sayılı Kanunun 22 nci maddesine göre gelir kaydedilen teminatların, yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceğini, 4735 sayılı Kanunun muhtelif maddelerinde sözleşmenin feshedilebileceği durumların belirtildiğini, bu durumların birçoğunun varlığı halinde, sözleşme feshedilerek teminatlar da gelir kaydedildiğini, gelir kaydedilen bu teminatların ise ödenen hakedişlerden,

idarenin borçlarından veya yüklenicinin borçlarından tamamen ayrı bir durum olduğunu, sözleşmesinin feshi neticesinde 59.500.00 TL tutarında ki teminat mektubunun gelir kaydedilmesi nedeniyle bu tutarın davalı şirketin borcundan mahsup edilmesinin kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat Taahhüt Unlu Mamüller Hayvancılık Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

Vekili İstinaf Dilekçesinde Özetle; sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, söz konusu inşaatın kurum tarafından 15/.../2015 tarihinde durdurulduğunu ve yaklaşık 3 yıl sonra 29/05/2018 tarihinde yeniden başlatılmasının istendiğini, gereksiz yere durdurulan inşaatta durdurulan süreçte hasarlar oluştuğunu, ayrıca 3 yıl içerisinde meydana gelen fiyat farkını kurumun göz ardı ettiğini, söz konusu fiyat farkının müvekkili tarafından talep edildiğini, fakat olumsuz yanıt verildiğini, mahkemenin sözleşmenin feshine ilişkin gerekli ve yeterli araştırma yapmadığını, söz konusu inşaatın hangi tarhlerde ve ne için yarım bırakıldığı,

akabinde yarım kalan inşaatın yapımına hangi nedenlerle devam edilememiş olduğunu, bu hususların müvekkili şirketten mi yahut davacı kurumdan mı kaynaklandığının yeterince aydınlatılmadığını, bu husustaki itirazlarının mahkemece dikkate alınmadığını, davacı kurumun kötü niyetli olduğunu, fazladan ödeme yapıldığı iddiasının doğru olmadığını, eserin ayıbının giderilmesine yönelik gerek Türk Borçlar Kanunu gerekse eki niteliğindeki Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre usulüne uygun olarak ortak girişime yapılmış bir bildirim olmadığını, davaya konu taşınmazın şu anki halinin harabe vaziyette olduğunu,

inşaatın hiç bir şekilde koruma altına alınmadığını, bu haliyle yapılacak keşfin dosyaya herhangi bir katkı sağlamayacağını, 149.385,69-TL'nin mahkemece neye göre belirlendiğinin anlaşılmadığını, tespiti yapılan miktarın ayıbın giderilmesinden ziyade söz konusu iş kaleminin yeniden yaptırılması halinde ödenmesi gereken meblağa yakın bir tutar olduğunu, hatalı olduğunu, yine usulüne uygun bir bildirim bulunmamakla birlikte,

müvekkili ortak girişim şirketi tarafından kurum yetkililerince düzenlenen rapordaki eksiklik ya da ayıpların giderileceği ve imalatların bitirilmesi gayesine yönelik yazılı başvurularının kurumun iç işleyişi nedeniyle sürüncemede bırakıldığını, mahkemenin bu durumu da göz ardı ettiğini, mahkemece yapılan değerlendirmelerin yalnızca davacı kurumun sunmuş olduğu belgeler ve bir takım mesnetsiz iddialardan yola çıkılarak yapıldığını, bilirkişi raporlarının, yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan kaleme alındığını ve hesap hataları barındırdığını,

ayrıca bilirkişilerin haksız fesihe ilişkin bir görüşte bildirmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;

Dava eser sözleşmesi nedeniyle yükleniciye yapılan fazla ödemenin tahsili ve eksik iş bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davacı vekili ve davalı ... İnşaat vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğindedir. Uyuşmazlığın, eser sözleşmesi hükümlerine göre değerlendirilip çözülmesi gerekli ve zorunludur. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Eser sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Yüklenici bir eser meydana getirmeyi üstlenirken iş sahibi de ücret ödemeyi vaad eder. Eser sözleşmesinin geçerliliği kural olarak herhangi bir şekil şartına bağlı değildir. Bu bakımdan sözlü veya yazılı yahut resmî biçimde yapılabilir.

Somut olayda, davacı kurum ile davalı ... ve ... ortak girişim şirketi arasında 28/10/2014 tarihli ve 989.000,00-TL bedelle (TİP4) eser sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin konusunun 1 adet betonarme + çelik konstrüksiyon bina yapım işi olduğu, sözleşme doğrultusunda 31/10/2014 tarihinde yer teslimi yapıldığı, işin teslim tarihi yer teslim tarihinden itibaren 350 gün sonra belirlendiğinden 16/10/2015 tarihinde eserin yüklenici tarafından teslim edilmesi gerektiği, davacı kurumca 29/.../2015 tarihinde davalı yüklenici tarafından işe devam edilmediğinin tespit edildiği,

davacı tarafından 16/.../2015 tarihinde Kars Sulh Hukuk Mahkemesinde delil tespiti yaptırdığı, yapılan tespitte, birtakım eksik ve ayıplı işler tespit edildiği ve keşif tarihi itibariyle de inşaatta faaliyetlerin bulunmadığının belirtildiği; davalı yüklenicinin sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine davacı kurum tarafından 15/0 /2017 ve 29/05/2018 tarihli yazılar ile işin tamamlanmasının talep edildiği,

teslim tarihi ile sözleşmenin fesih tarihi arasında geçen yaklaşık 30 aylık süreye rağmen yüklenici tarafından işin tamamlanıp bitirilmediği gibi tespit tarihindeki hali ile işi bıraktığı, bunun üzerine davacı kurumca sözleşmenin haklı olarak feshedildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, sözleşmenin haklı olarak feshedildiği tespitinin yapılmasına rağmen sözleşmenin feshi neticesinde 59.500.00TL tutarındaki teminat mektubunun gelir kaydedilmesi nedeniyle bu tutarın davalı şirketin borcundan mahsup edilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusu yerinde olup 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

Davalı ... İnşaat vekilinin istinaf başvurusu yönünden ise; dosyadaki belgeler, kararın dayandığı deliller, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, yapılan keşif, düzenlenen bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilk derece mahkemesi kararında usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.