Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/461 K.2025/164

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketin aralarındaki ticaret gereği dava dışı ...

Mak.İnş...A.Ş.'ye verdiği faturalı mal ve hizmetlere karşılık adı geçen şirketten, davalının keşidecisi adı geçen şirketin de lehtarı ve ilk cirantası olduğu dava konusu olan ve olmayan çekler aldığını, alınan bu çeklerden davalının ..../Erzurum Şubesindeki çek hesabından keşide ettiği 30.11.2018 keşide tarihli, ... çek numaralı, 30.000,00 TL bedelli çekin ve davalının ..../Erzurum Şubesindeki çek hesabından keşide ettiği 30.12.2018 keşide tarihli, ... çek numaralı, 30.000,00 TL bedelli çekin işbu davanın konusu olduğunu, halen bu çeklerin hamilinin müvekkili olduğunu, dava konusu 1. çek Erzurum ....

İcra Müdürlüğü'nün 2022/...Esas sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini, dava konusu 2. çek Erzurum ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini fakat dava konusu 1. çekte ibraz tarihi olmadığından Erzurum .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2019/... Esas sayılı dosyası üzerinden önceden başlatılan kambiyo takibi iptal edildiğinden bu kez Erzurum ...

İcra Müdürlüğü'nün 2022/...Esas sayılı dosyası üzerinden 10.10.2022 tarihinde icra harçlandırması yapılarak adi/olağan/ilamsız icra takibine konu edildiğini, dava konusu 2. çekin ise bankaya hiç ibraz edilmediğinden Erzurum .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/...

Esas sayılı dosyası üzerinden 31.07.2019 tarihinde icra harçlandırması yapılarak adi/olağan/ilamsız icra takibine konu edildiğini, her iki icra takip dosyasındaki takibe ve borca borçlu/davalı yasal süresinde haksız ve kötü niyetli itirazda bulunarak icra takiplerini durdurduğunu beyan ederek, Erzurum ...

İcra Müdürlüğü'nün 2022/...Esas sayılı dosyasındaki davalının itirazının iptali ile takibin devamına, davalının ferileri dahil alacağın tamamı üzerinden ve %20 oranından az olmamak üzere hesaplanacak icra inkar tazminatına mahkumiyetine ve tazminatların müvekkiline ödenmesine karar verilmesini, Erzurum .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/...

Esas sayılı dosyasındaki davalının itirazının iptali ile takibin devamına, davalının ferileri dahil alacağın tamamı üzerinden ve %20 oranından az olmamak üzere hesaplanacak icra inkar tazminatına mahkumiyetine ve tazminatların müvekkiline ödenmesine karar verilmesini, her türlü harç, yargılama gideri ve nispi vekâlet ücretinin davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkili şirketin ... Mak San.Taah. İth.İhr Tic. A.Ş. 'den malzeme aldığını, dava konusu çeklerin de peşin ödenen 30.000-TL nakit tutarın yanı sıra ... Mak San.Taah. İth.İhr Tic. A.Ş. 'ye verildiğini, ancak sözleşme ile belirlenen tarihte beton santrali teslim edilmediğini ve dava dışı ... Mak San.Taah. İth.İhr Tic.A.Ş'ye Erzurum ....

Noterliğinin ... nolu ihtarnamesi gönderilerek sözleşmenin fesh edildiğini, müvekkili olan şirketin, bu çeklerden dolayı, dava dışı ... Mak San.Taah.

İth.İhr Tic.A.Ş'ye herhangi bir borcunun olmadığı, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:2018/...-K:2019/...sayılı kesinleşen kararı ile ispatlandığını, 30/.../2018 vade tarihli çek, kambiyo vasfını haiz olmadığından 2 yıllık sebepsiz zenginleşme zamanaşımı süresi dolduktan sonra 2022 yılında ilamsız icra takibine konu edildiğini, zira davacı da davasını, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırdığını, çek vasfı taşımayan bir evrakın kambiyo takibine konu edilmesi, davacı tarafın kendi kusurundan kaynaklandığını, davacının dava konusu ettiği belgeler kambiyo vasfında olmadığından,

poliçeye ilişkin düzenlenmiş olan TTK m.732 hükmünün uygulanması imkanı bulunmadığını, dava konusu çeklerin kambiyo vasfını yitirmemiş olduğu düşünülse dahi müvekkil şirketin dava konusu çeklerden dolayı zenginleşmediğinin ortada olduğu, müvekkil şirketin, söz konusu çeklerden dolayı, dava dışı ... Mak San.Taah. İth.İhr Tic.

A.Ş. 'ye borçlu olmadığını Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:2018/...-K:2019/...sayılı kesinleşen kararı ile ispat ettiğini, davacı tarafın müvekkili olan şirkete karşı alacaklı sıfatı bulunmadığını, davacı firma ile müvekkili olan şirket arasında hiçbir hukuki ilişki bulunmadığından çek vasfını taşımayan belgeler nedeniyle davacı tarafın, alacaklı sıfatını kazanamayacağı, dava dilekçesinde, davacı şirket ile dava dışı ... Mak San.Taah. İth.İhr Tic.

A.Ş. ile aralarında ticari ilişki olduğu iddia edildiğini ancak bu iddiayı destekler nitelikte bir fatura veya delil sunulmadığını, işbu nedenlerle davacının davasının reddine, her iki icra takibi yönünden %20 den az olmamak üzere ayrı ayrı kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, " Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça davalı aleyhine Erzurum .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı ve Erzurum ....

İcra Müdürlüğü'nün 2022/...Esas sayılı dosyaları ile takip başlatıldığı, icra takip dosyasına yapılan itirazlar nedeniyle eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, icra takiplerine konu her iki çekin keşidecisinin de davalı olduğu, davalı keşideci tarafından dava dışı lehdar aleyhine dava konusu çekler nedeniyle Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/...

Esas ve 2019/...Karar sayılı dosyası ile menfi tespit davası açıldığı, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği ve verilen kararın 23/.../2020 tarihinde kesinleştiği, icra takiplerine konu çeklerin kambiyo vasfında olmadıkları, süresinde ibraz edilmeyen çekle ilgili olarak kambiyo hukukundan kaynaklanan hakların yitirileceği ve taraflar arasında temel ilişki varsa alacaklının bu çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanabileceği, alacağını her türlü delille kanıtlayabileceği, temel ilişki bulunmaması halinde ise;

hamilin dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak keşideci hakkında alacak talebinde bulunmasının mümkün olduğu, somut olayda davalı şirketin dava konusu çeklerin keşidecisi olduğu, davacının çeke ciro yolu ile hamil olduğu, davacı hamil ile keşideci arasında temel ilişki olmadığı, temel ilişkinin davacı ile dava dışı lehtar arasında olduğu,

TTK'nın 732. maddesi çerçevesinde hamilin süresinde ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak keşideci hakkında sebepsiz zenginleşme davası açabileceği, bu davada ispat yükünün keşidecide olduğu ve sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlaması gerektiği (Nitekim Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2021/3339 Esas ve 2022/7612 Karar sayılı ilamı da aynı doğrultudadır),

davalı keşideci tarafından lehdar aleyhine açılan ve kesinleşen menfi tespit davası ile sebepsiz zenginleşmediğinin ispatlandığı anlaşılmakla her iki icra takibine karşı açılan itirazın iptali talebine ilişkin davanın reddi ile davacı tarafın kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle " 1-Davanın REDDİNE, 2-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; iki ayrı icra takibine konu edilen 30...2018 ve 30....2018 keşide tarihli iki adet çekin bankaya ibraz edilmediğinden veya ibraz tarihi çek üzerinde yazılı olmadığından TTK'nun 818. maddesi delaletiyle 732. maddesindeki ciro yoluyla hamil olan müvekkilinin aralarında temel borç ilişkisi bulunmayan keşideciye karşı açtığı keşidecinin sebepsiz zenginleşmesine dayalı işbu itirazın iptali davasına konu edildiğini, TTK'nun 732. maddesi ve genel uygulama gereğince keşideci sebepsiz zenginleşmediğini, hamile karşı sonuç doğurucu nitelikteki kesin ve inandırıcı delillerle ispatlaması gerektiğini,

keşidecinin, lehtara (ilk cirantaya karşı) keşideci sebepsiz zenginleşmediğini iddia etmesinin ve bu yönde ispat vasıtası sunmasının bir önemi olmadığını, keşideci olan davalı... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin, dava dışı lehtar (ve ilk ciranta) ... Mak. San. Taah. İth.İhr.Tic.A.Ş.'ne karşı açtığı menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23...2020 tarihinde kesinleştiği söylenen bilâ tarihli 2018/...

Esas ve 2019/...Karar sayılı kararı ile dava konusu iki adet çek dahil toplam dört adet çek yönünden davalının, lehtara borçlu olmadığının tespitine karar verildiği gerekçesiyle davalı keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini müvekkiline karşı ispatladığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin o davada taraf olmadığını, keşideci ile lehtarın, tüm cirantaları ve hamili makasa almalarına izin verilemeyeceğini, ilk derece mahkemesinin, keşideci ile lehtar arasında kendi içlerinde danışıklı olan menfi tespit kararına itibar etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı,

genel hükümlere göre de sebepsiz zenginleştiğinden hamil olan müvekkiline karşı her durumda sorumlu olduğunu, mahkemece, genel hükümlere göre sebepsiz zenginleşme hükümleri hakkında hiçbir inceleme ve değerlendirme yapılmadığını, fazlaya ilişkin hakların saklı kalmak kaydıyla yukarıda arz edilen nedenlerle mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, süresinde bankaya ibraz edilmeyen çeke dayalı alacağın son hamil tarafından keşideciden TTK 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Süresinde bankaya ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak hamilin akdi ilişki içinde bulunduğu önceki cirantaya temel ilişkiye dayalı olarak talepte bulunabileceği gibi keşideciye karşı da TTK 732. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak talep etmesi mümkündür. Keşideciden alacak talep edilmesi durumunda keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlaması gerekir. Bu kapsamda Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/...

Esas 2019/...Karar sayılı dosyasında davacının keşideci... İnşaat Turizm San. ve Ticaret Limited Şirketi, davalının lehtar ... Mak. San. Tic. Taah. İth. İhr.

Tic.Aş.olduğu, davanın dört adet çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti talepli olduğu, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, kararın kesinleştiği, istinaf incelemesine konu dava dosyasındaki çeklerin ise bahsi geçen menfi tespit davasına konu edilmiş çeklerden iki tanesi olduğu, mahkemece keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini kesinleşen Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/...

Esas 2019/...Karar sayılı dava dosyası ile ispatladığı değerlendirmesi dairemizce uygun görüldüğünden davacı vekilinin istinaf itirazlarının reddine karar verilmiştir.

İstinaf talebinde bulunan davacı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.