Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/323 K.2024/918

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar taraf vekillerince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Asıl davada davacı vekili, müvekkili ..............'ye ait . .. cinsi emtiaların, ............taşınması sırasında meydana gelecek rizikolara karşı ........... ile teminat altına alındığını........cinsi emtianın .. palet olacak şekilde............plakalı...adet tıra yüklendiğini, araçların....... tarihinde............ yurt dışına çıktığının teyit edildiğini, ancak nakliye araçlarının alıcı firmanın Irak'ta bulunan adresine varmadığının tespit edildiğini, bunun üzerine sigortalı tarafından dava dışı akdi taşıyan firmaya emtiaların teslim edilmemesi nedeni ile oluşan zararın tazmini için noterden ihtar çekildiğini,

fakat hiçbir geri dönüş alınamadığını, dava dışı akdi taşıyan firma tarafından navlun faturasının kesildiğini, ancak fiili taşımanın bizzat bu firma tarafından gerçekleştirilmeyip davalılara devredildiğini, fiili alt taşıyan davalıların zarardan müteselsilen sorumlu olduklarını, ... suç duyurusunda bulunulduğunu, sigortalı zararının müvekkilince karşılandığını ve . m... uyarınca haklarına halef olunduğunu beyanla zararın rücuen tahsili için .......... esas sayılı dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazların iptali ile takibin devamını, asgari .......... inkâr tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili, ... dava dışı..........'ye ait . . cinsi emtianın,..........taşınması sırasında meydana gelebilerek rizikoya karşı nakliyat emtia sigortası abonman sözleşmesi ile teminat altına alındığını, taşıma işinin dava dışı En ........... tarafından üstlendiğini, ancak fiili taşımayı alt nakliyecilere bıraktığını, davalının da transit refakat belgesi uyarınca taşımayı fiilen gerçekleştirdiğini, pet preform cinsi emtianın, .. palet olacak şekilde ........ve ....... . plakalı......adet tıra yüklendiğini, ancak alıcısına teslim edilmediğini, alıcı firmanın emtiaların kendilerine ulaşmadığını bildirdiğini,

emtianın alıcısına teslim edilememesi sebebi ile sigortalının uğradığı zararın müvekkili tarafından karşılandığını, emtianın alıcısına teslim edilmemesi nedeniyle davalının taşıyıcı sıfatı ile sorumluluğu bulunduğunu belirterek zararın rücuen tahsili için ..........esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan takibe itirazın iptali ile takibin devamını, asgari ... icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Asıl davada davalılar vekili, dava konusu emtiaların . . ..... yüklendiğini, tırlardan.........lakalı araçların........ plakalı araçlardan ..........plakalı aracın çekici,.......... plakalı aracın ise dorse olduğunu, çekici aracın ......... ait iken dorsenin diğer müvekkili . .. ait olduğunu ve bu nedenle . .. fiili taşımayı gerçekleştirmediğin.......... ile aralarında bir taşımacılık sözleşmesinin bulunmadığını, sigortalının dava dışı .... .. ile dava konusu emtiaların taşınması konusunda anlaştıklarını ve tüm taşıma işlerinin takibi ve şoförlerin yönlendirilmesi gibi işlemlerin de ... firması tarafından yapıldığını,

malların teslim edilmediği hususunu ......... esas sayılı dosyası ile öğrendiklerini ve kusurlu olmadıkları sürece bir zarardan sorumlu olmadıklarını beyanla davanın reddi ve ... tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Birleşen dava yönünden davalı vekili, dava konusu emtiaların . . . yüklendiğini, bu tırlardan ..........plakalı olanların .......... ait olduğunu, ......... aleyhine ikame edilen dava .........esas sayılı dava dosyası ile derdest olduğunu, müvekkili ile davacı sigortalıs........... arasında bir taşımacılık sözleşmesi olmadığını, sigortalı firmanın dava dışı . . .... ile dava konusu emtiaların taşınması konusunda anlaştıklarını, taraflarına devir edilen taşıma akdi sözleşmesinin söz konusu olmadığını,

yüklemenin yapıldığı andan yükün teslim edilmesi anına kadar tüm taşıma işlerinin takibi ve şoförlerin yönlendirilmesinin ...... firması tarafından yapıldığını, malların müvekkili şirketin aracı ile taşınmış olsa bile, taşımanın fiilen . firm.asının takibi ve talimatları ile yapıldığını, müvekkili şirketin malları yükleyerek malların teslim edileceği alıcı firmaya giderek alıcı firmanın depolarına malları indirdiğini, müvekkili firmanın malların teslim edilmediği hususunu haklarında başlatılan icra takibinden ödeme emri tebliğ edilince öğrendiğini,

davacının ........... esas sayılı dosyasında taşıma işlemlerinin gerçekleşmesi ve malların alıcıya teslim edilmemesinde oluşan zarardan müvekkili ile diğer müvekkillerinin müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğu iddiasında bulunsa da, kusurlu olmadıkları sürece zarardan sorumlu olamayacaklarını, ortada çalınan veya kaybolan emtialar var ise dava dışı olan fiilen taşıma işlemlerinin her anını takip eden .. firması sorumlu olduğunu, dosyaya sunulan ihtarname ve icra müdürlüğü dosyası incelendiğinde dava dışı ....... firmasına tebligat yapılamadığının görüldüğünü, haricen yapılan araştırma da söz konusu firmaya ulaşmanın mümkün olmadığını,

müvekkili firma tarafından taşınan emtialarının alıcıya teslim edildiğini, taşımayı yapan şoförleri yönlendiren, sürekli talimat veren ve telefon ile mesaj atan ... firma sahibi ve müdürü olan . ... . .., firmaya taşıma faturası kesileceği ve buna benzer beyanlarla şoförlerin elinden teslim evraklarını aldığını, ancak bazı şoförlerde teslim evraklarının fotokopi ve asıllarının bulunduğu, . . ve alıcı firmanın bu olaylarda ağır biçimde kusuru olduğunu, müvekkili firmanın davacıya karşı sorumluluğu olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece,.........sayılı Asıl Dava Bakımından; Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile; Davalı......... Dairesi'nin ........esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazının ....... USD asıl alacak bakımından iptali ile takibin aynen devamına, Davalı ...............esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazının ....... USD asıl alacak bakımından....... iptali ile takibin aynen devamına, şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine, ........ Karar sayılı Birleşen Davası Bakımından; davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile; Davalı ............Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazının ...... USD asıl alacak bakımından ....... iptali ile takibin aynen devamına, şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF GEREKÇELERİ

Asıl ve birleşen davada davacı vekili, davalıların zararın tamamından sorumlu olduğunu, davalıların müşterek ve müteselsil sorumlulukları dosya kapsamında sunulan belgelerle sabit olduğunu, davalıların, dava dışı .. ile birlikte müteselsilen sorumlu olup müvekkilinin bu muhataplardan dilediğine husumet yöneltme hakları olduğunu, emtianın taşımasının aynı operasyon içinde gerçekleşmekle araçların farklı olmasının davalıların müteselsil sorumluluğunda fark yaratmayacağını, araçların yurt dışına çıkış tarihinin de aynı olduğu nazara alınarak davalıların söz konusu emtiayı birlikte hareket ederek zayi ettiklerinin açık olduğunu,

zarara birlikte sebep olan davalıların sorumluluğunun da birbirinden ayrılamayacağını, müvekkilinin davalıların aynı operasyonda taşıdığı emtianın aynı anda kaybolmasından dolayı sigortalısına tazminat ödediğini, davalıların iş birliği içinde olduğunun da dikkate alınmadan karar verildiğini, davalıların, . .. maddede düzenlenen hüküm uyarınca da sorumlu olduğunu, bu sorumluluk türünde emtiaların kaybolmuş sayılacakları hallerin belirtildiğini, bu maddeden de görüldüğü üzere emtiaların bir bütün olarak değerlendirileceğini, somut olayda da emtiaların aynı satış sözleşmesine konu olduğunu ve bir bütün halinde kaybolduklarının anlaşıldığını,

ayrıca alacak likit olup, icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, kararda harç ve vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını, karar tarihindeki kurun dikkate alınması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı taraf vekili, müvekkili . .. tarafından herhangi bir taşıma iş ve işleminden söz edilemeyeceğinden bu müvekkili yönünden kurulan hükmün hatalı olup, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, rapora itirazlar değerlendirilmeden reddedildiğini, taşıyıcının sorumluluğu bakımından yapılan inceleme ve gerekçelendirmede de müvekkili şirketlerin her ne kadar taşıyıcı olarak sorumlu olduğundan bahsedilmiş ise de dava konusu taşıma işleminde müvekkili şirketlerin fiilen herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, dava dışı .. firma ile dava dışı olan .......... ile dava konusu emtiaların taşınması konusunda anlaştıklarını,

davacı tarafın iddia ettiği gibi müvekkili şirketlere devir edilen bir taşıma akdinin söz konusu olmadığını, dava dışı firmadan, müvekkili firmaların herhangi bir talimat almadığını, yüklemenin yapıldığı andan, yükün teslim edilmesi anına kadar tüm taşıma işlerinin takibi ve şoförlerin yönlendirilmesinin dava dışı ... firması tarafından yapıldığını, malların müvekkili şirket araçları ile taşınmış olsa bile, taşımanın fiilen .. firmasının takibi ile yapıldığını, bu doğrultuda müvekkili şirketlerin malları yükleyerek,

malların teslim edileceği alıcı firmaya giderek alıcı firmanın depolarına indirdiğini, davacının talep edebileceği tazminat miktarı bakımından yapılan değerlendirmede de mahkemece hataya düşüldüğünü, mahkemece bir değerlendirme yapılmadan doğrudan bilirkişi raporunun hükme esas alındığını, objektiften uzak bir hesaplama ile tazminata konu malların müvekkili şirketlere satılmış gibi değerlendirildiğini, kaybolduğu iddia edilen malın tazmini sırasında malın maliyeti ve nakliye bedeli hesaplanması gerekirken malın müşteriye satış fiyatı üzerinden hesaplama yapıldığını,

hakkaniyetten uzak bir değerlendirme ve hesaplama yapılarak mahkemece kabul edilen dava değeri üzerinden de hataya düşüldüğünü, davalıların sorumluluğu ve sorumlu oldukları tazminat miktarları bakımından yapılan değerlendirmede müvekkili . .......... sadece dorsenin maliki olduğunu ve taşıyıcı olmadığı yönündeki savunmalarına mahkemece itibar edilmediğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Asıl ve birleşen davalar hukuki niteliği itibariyle, taşınan emtianın zayi olması nedeniyle .. . . poliçesi kapsamında dava dışı sigortalıya ödenen bedelin, akdi ve fiili taşıyıcılardan rücuen tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın ...... maddesi gereğince iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce inceleme, . .. maddesi uyarınca, istinaf edenin sıfatı, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Sigortal.......... ait . . cinsi ... .. taşınması sırasında meydana gelecek rizikolara karşı davacı sigortacı nezdinde ...... numaralı ve....... başlangıç ve .......bitiş tarihli . . . . .. ile teminat altına alındığı, ................ plakalı .. adet tıra yüklendiği, araçların........tarihinde . .. çıktığı, nakliye araçlarının alıcı firmanın ........ bulunan adresine varmadığı, alıcıya teslimatın yapılamadığı hususları çekişmesizdir. Davacı tarafından sigortalısına kaybolan ve teslim edilmeyen emtia zararının ödendiği, sigortalısının haklarına halef olduğu dosya kapsamından sabittir. Dava dış.........akdi taşıyan, davalılar ise fiili taşıyan olarak hareket etmişlerdir.

Davalılar vekilinin . ... yönünden taşıyıcı olmadığından pasif husumet nedeniyle davanın reddi gerektiği yönündeki savunmasının değerlendirilmesinde; gerek gümrük çıkış belgelerinde gerekse de .. belgelerinde anılan firmanın ismi taşıyıcı olarak geçmekte olup taşıma sürecinin içerisinde . .. firmasının da bulunduğunun kabulü gerekir. Davalılar vekilinin pasif husumet itirazı yerinde görülmemiştir.

Taşıma sürecinin fiilen dava dışı ........... tarafından yürütüldüğü, müvekkili firmaların sigortalıdan herhangi bir talimat almadığını, yüklemenin yapıldığı andan, yükün teslim edilmesi anına kadar tüm taşıma işlerinin takibi ve şoförlerin yönlendirilmesinin dava dışı ... firması tarafından yapıldığı ileri sürülmüşse de, . ... maddeleri gereğince taşıma ve alt taşıma ilişkisi söz konusu olduğunda sorumluluğun taşıyıcılar arasında müteselsil olduğu düzenlendiğinden alt taşıyıcılara da husumet yöneltilmesinde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön görülmemiştir. Bir başka söyleyişle, asıl taşıyıcı dava dışı .......le davalı fiili taşıyıcılar yapılan taşımadan müteselsilen sorumu olup, işbu sorumluluk açısından kanuni bir borca katılım söz konusudur.

. . .. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa geçerli piyasa fiyatlarına göre, eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcut değilse tespit, aynı cins ve kalitedeki malların piyasa rayicine göre belirlenir. Bununla beraber taşıyıcının sorumluluğu, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına ... hesap birimini aşmayacaktır. Değer tespitinde teslim yeri ve anındaki fiyatı kadar, emtianın konumu, özellikleri de esas alınacaktadır. Ancak, depolama vs. maliyeti artırıcı unsurlar dikkate alınmayacaktır.

Somut olayda taşıma, .. ile .......... arasında gerçekleşmiş olup, davacı tarafça sunulan ürün faturasındaki miktar gözetilerek zarar talep edilmiştir. Hükme esas alınan ....... tarihli raporda da sunulan faturalar ve yapılan ekspertiz incelemesine nazaran emtia bedelleri toplam........ USD'nin piyasa koşullarına göre kadri marufunda olduğu tespit edilmiştir.

Öte yandan taşıyıcının sınırlı sorumluluk miktarının belirlenmesinde karar tarihindeki .. kuru esas alınarak hesap yapılması gerekir.

Bir başka söyleyişle, öncelikle dava konusu taşıma sebebiyle uğranılan gerçek zararın, akabinde davalıların sorumlu oldukları zarar miktarının belirlenmesi, belirlenen bu zarar tutarının ...... cinsinden hesaplanacak üst sınır ile karşılaştırılması, belirlenen miktar bu sınırın altında ise zararın tamamına, bunun üstünde ise üst sınıra kadar tazminata hükmedilmesi, ayrıca sınırın belirlenmesinde de karar tarihindeki ... kuru üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir........ maddesinde "Bu sözleşmede belirtilen hesap birimi, uluslararası para fonunca tarif edildiği gibi . . ..dır.

Bu anlaşmanın ... sayılı fıkrada belirtilen meblağı olayla ilgilenen mahkemenin bulunduğu .. ulusal parasına, karar tarihinde veya taraflar arasında mutabık kalınan tarihte cari kur değeri üzerinden tahvil edilecektir" denilmektedir.

Bu itibarla mahkemece anılan düzenlemeye uygun olarak, karar tarihine en yakın güncel ... kuru esas alınmak suretiyle ...........üst sorumluluk limiti belirlenmiş, tespit edilen gerçek zarar miktarı ........ bu sınırın altında kaldığından her bir kamyon yönünden zarar paylaştırılarak yazılı şekilde hüküm verilmiştir. Mahkemece . .. maddesi kapsamında yapılan zarar tespiti usul ve yasaya uygun olup, bu yöndeki davalıların istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Davacı vekilince, her ne kadar emtialar iki ayrı çekici kamyon ve dorselere yüklenmişse de ........ . zararın tamamından davalıların müteselsilen sorumlu olduklarını, zira davalıların aynı taşımacılık ilişkisi kapsamında işbirliği içerisine hareket ettiği, bu nedenle tazminatın bölünerek değil tamamına hükmedilmesi gerektiğini savunulmuştur.

Ne var ki, her ne kadar fiili taşıyıcılar arasında müteselsil sorumluluk esası mevcutsa da burada bölünebilir ve birbirlerinden bağımsız edimler söz konusu olup, ayrı ayrı faturalar tanzim edilerek iki ayrı araca yükleme yapıldığı sabittir. Birbirlerinden bağımsız araçlarda meydana gelen zayi olgusundan diğer araç taşıyıcılarının sorumlu tutulması düşünülemez.

Kaldı ki salt gümrük çıkış tarihlerinin de aynı olması iki ayrı araç taşıyıcılarının işbirliği içerisinde hareket ettiğine delil teşkil etmez. Davacı tarafından her iki araç taşıyıcılarının işbirliği içerisinde hareket ettiğine yönelik başkaca bir delil de sunulmuş değildir. Dolayısıyla davacı vekilinin bu yöndeki istinaf itirazları yerinde değildir.

Davacı vekili icra inkar tazminat bakımından kararı istinaf etmişse de, davacının talebi uğranılan zararın rücuen tahsiline ilişkin olup, alacak miktarının varlığı yargılama ve teknik bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden, mahiyeti itibariyle alacak likid olmadığından, yerel mahkemece .......... maddesi gereğince icra inkar tazminatına hükmedilmemesi usul ve yasaya uygundur.

Ayrıca yabancı para cinsinden açılan itirazın iptali davalarında, dava değeri dava tarihindeki kur üzerinden belirlenmesi gerektiğinden, yerel mahkemece asıl ve birleşen dava tarihindeki kurlar nazara alınarak harç ve vekalet ücreti bakımından karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir. Davacı vekilinin buna yönelik istinaf sebepleri de yerinde değildir. ....

Sonuç olarak; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın HMK'da belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından asıl ve birleşen davalarda taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."