Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/235 K.2025/664

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle;...esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin oğlunun, annesinin hissesinin bulunduğu tarlayı annesinden habersiz olarak ..

TL bedelle davalıya sattığını, daha sonra davalının müvekkilinin evine gelerek tarlayı satın aldığını belirttiğini, bunun üzerine müvekkilinin tarlayı kendisinin satmadığını, davalının verdiği paraya karşılık tarlayı kendisinin ekeceğini belirttiğini, akabinde davalının boş bir senet alarak müvekkilinin evine gittiğini, tarlayı kirasız olarak tarlayı ekeceğine ilişkin kağıt olduğunu söyleyerek kağıdı imzalattığını, müvekkilinin okuma yazmasının bulunmadığını, mezkur icra dosyasında yer alan takip dayanağı bononun TTK 776/1-f maddesi uyarınca zorunlu unsurlarından olan düzenlenme yeri ve düzenlenme tarihi olmadan imzalatıldığını,

bu nedenle takibe konu senedin geçersiz olduğunu, açıklanan nedenlerle; icra takibinin iptaline ve davalının % 20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ..., davaya cevap dilekçesi vermeyerek 6100 sayılı HMK m. 128'e göre dava konusu maddi vakıaları inkâr etmiş sayılmıştır.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince. "Dava Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) talebine ilişkindir. (...) Bilindiği üzere HMK'nın 188. maddesinde düzenlenen ikrar kesin delil niteliğinde olup, bunu yapan tarafın tek taraflı açık bir irade beyanı yeterlidir. Taraflar mahkeme için veya mahkeme dışı ikrarda bulunabilir. (...) Dosya kapsamında taraflar arasındaki bonoya ilişkin ...

Soruşturma sayılı dosyasında tarafların savcılık aşamasında vermiş olduğu ifadeler tetkik edilmiştir. Davacı asil savcılık aşamasında vermiş olduğu beyanında; oğlunun ...TL'lik borcu olduğunu bu borcu kendisinin üstlendiğini, tanık huzurunda kağıt imzalatıldığını imzalatılan kağıdın bono olduğunu bilmediğini, okuma yazmasının olmadığını, imzalatılan kağıdın borcun karşılığında tarlanın kullanılacağına dair bir kağıt olduğunun kendisine söylendiğini beyan etmiştir.

Dava dilekçesi tetkik edildiğinde borcun kaynağının davacının oğlunun, davacının hissedar olduğu arsayı sattığı fakat satış verilmediği satış bedeli karşılığında ödenen paranın davacı tarafından üstlenildiğini bildirmiş olduğu görülmüştür. (...) Bir kimsenin okuma yazma bilmemesi,

imza kullanması hâlinde kambiyo senedi düzenlemesine engel değildir.... ..Bu kapsamda davacı vekilinin müvekkilinin okuma yazma bilmemesinin bono düzenlemesine engel teşkil etmeyeceğinden davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir. (...) hile hak düşürücü süreye tabi olup, TBK.nun 39. maddesine göre,“Yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır.” denilmektedir.

Somut olayda davacının hile ile imzalatıldığını iddia etmiş olduğu bonoya ilişkin icra takibi...tarihinde başlatılmış, ödeme emri davacı asile ...tarihinde tebliğ edilmiştir. Bu kapsamda davacının hile iddiasına ilişkin talebi hak düşürücü süre içerisinde ileri sürülmediğinden itibar edilmemiştir. (...) İcra takibinde takip dayanağı belge olarak keşidecisi ... olan, lehtarı ... olan, .. vade tarihli, .. düzenleme tarihli, ..

USD bedelli, keşidecinin adının yanında adresin bulunduğu görülmüştür. Ödeme emri tetkik edildiğinde ise borcun sebebi olarak ".. düzenleme tarihli, .. vade tarihli ve .. USD bedelli bono"nun gösterildiği

görülmüştür. Keşidecinin isminin yanında adres bulunduğundan davacının düzenleme yerinin bulunmadığı iddiasına TTK 777 uyarınca alternatif zorunlu unsur olması nedeniyle itibar edilmemiştir. Bununla birlikte bono üzerinde düzenleme tarihinin olduğu da görülmüştür. Bu nedenlerle davacının iddiasına itibar edilmemiştir. İkinci olarak icra takibinde takibe dayanak belgeler arasında bulunan diğer belge incelendiğinde. Düzenleme tarihi ve vade tarihi bulunmayan, ..

USD bedelli, keşidecesi ..., lehtarı ... olan, keşidecesinin isminin yanında adresinin bulunduğu belgenin bulunduğu tespit edilmiştir. Düzenleme yeri alternatif zorunlu unsur olduğundan ve keşidecinin isminin yanında adres bulunduğundan davacı vekilinin düzenleme yerinin bulunmadığı iddiasına itibar edilmemiştir. Bunun yanında düzenlenme tarihinin bulunmaması bononun geçersizliğine sebebiyet verecektir.

Fakat 6102 sayılı TTK'nın 778/2-f maddesi atfıyla bonolara da uygulanan TTK'nın 680. madde hükmü uyarınca bononun kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olarak tedavüle çıkarılması mümkün olup, bu eksiklik senedin ibrazına kadar tamamlanabilir. Bu nedenle düzenlenme tarihi yazılı olmayan bononun doldurularak, zorunlu unsurları tamamlanmak suretiyle kambiyo senedi vasfıyla işlem yapılmasında yasaya aykırı bir durum bulunmamaktadır ...

Bu kapsamda davacı tarafından bononun anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddia edilmediği gibi bunun ispata elverişli herhangi bir delil de ibraz edilmemiştir. (...) Açıklanan nedenler ışığında ödeme emrinde bütün unsurları bulunan bono icra takibe konu edildiğinden davacının bononun unsurlarının eksikliği nedeniyle geçersiz olduğu iddiasına itibar edilmemekle birlikte; takipte gösterilen unsurları eksik bono bakımından ise ilgili evrakın takibe dayanak belge olarak gösterilmemiş olması,

düzenleme yerinin keşidecinin isminin yanında adres bulunması nedeniyle TTK 777/3 uyarınca, düzenleme tarihinin bulunmadığı iddiasının ise açık bononun düzenlenmesinin mümkün olmasının, açık bononun anlaşmaya aykırı doldurulduğunun ancak yazılı delille ispat edilebileceği ve dosyaya sunulmuş bir yazılı delil olmaması dikkate alınarak davacının bu yöndeki iddiasına da itibar edilmemiştir.

Neticeten; (...) davacının ispatlanamayan davasının reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; dava konusu olayda hile olsa da bu davanın konusunun hile olmadığını, müvekkilinin okuma yazması olmamasından dolayı işlemlerinde parmak basması nedeniyle tehditle ve elinden tutarak cebren imzalatılan bononun zorunlu unsurlardan olan tanzim tarihi ve yeri bulunmadığından dolayı iptali talep edildiğini, davaya konu bononun açık bono olarak nitelenmesinin mümkün olmadığını, eksik bono olduğunu, TTK m. 680'e göre açık bono düzenlenebilmesi için anlaşmanın bulunması gerektiğini, tarafların bono düzenlenirken açık bono düzenleme iradelerinin bulunmadığını,

bononun açık bono olarak kabul edilmesi halinde de bononun tedavüle çıkarıldığı anda kanunda belirtilen zorunlu unsurları içermesi gerektiğini, ancak davaya konu bononun...sistemi üzerinden, öncelikle tanzim tarihi ve tanzim yeri doldurulmadan davalı tarafından gönderildiğini dolayısıyla tanzim tarihi ve yeri olmadan tedavüle çıkartıldığını, akabinde işbu eksik unsurlar doldurulmak suretiyle tekrar yüklendiğini, bu nedenle mezkûr bono tedavüle çıkarıldığı anda tanzim tarihini ve tanzim yerini içermediğini, bu nedenle eksik bono niteliğinde olduğunu,

. . . soruşturmasında müvekkilinin borcun tamamını ikrar ettiği ve imzasının bulunduğu tespitinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle mahkemenin kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senetlerine özgü icra takibinin 6098 sayılı TBK m. 36'ya göre aldatma nedeniyle ve TTK m. 776'ya göre bononun zorunlu şekil şartlarının bulunmaması nedeniyle 2004 sayılı İİK m. 72'ye göre menfi tespit davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davayı konu bononun davacıya aldatma yoluyla imzalatılıp imzalatılmadığı ve bononun TTK hükümlerine göre zorunlu şekil şartlarını taşıyıp taşımadığı konusundadır.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde açtıkları davanın hile / aldatma nedenine dayanmadığını belirtse de dava dilekçesinde hile / aldatma maddi vakıasının açıkça yazılı olduğu görülmektedir. 6098 sayılı TBK m. 39'a göre; "Yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır." Bu maddeye göre bir yıllık hak düşürücü süre dolmuş olup mahkemenin hile / aldatma nedenine dayalı istemi hak düşürücü süre istemi yönünden reddetmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Dosya içerisine getirtilen... sayılı dosyasının UYAP kaydının incelenmesi sonucunda önce icra dosyasının UYAP üzerinden açıldığı, bu işlem esnasında takip talebi ve eklerinin dosyaya sunulmadığı, daha sonra takip talebi ve eklerinin UYAP üzerinden dosyaya sunulduğu, takip talebi ekine davaya konu bononun düzenleme tarihi yazılı olmayan ve yazılı olan iki örneğinin birlikte sunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda mahkemenin 6102 sayılı TTK m. 680'e göre bononun kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olarak tedavüle çıkarılmasının mümkün olduğu ve bu eksikliğin senedin ibrazına kadar tamamlanabileceği bu nedenle düzenlenme tarihi yazılı olmayan bononun doldurularak, zorunlu unsurları tamamlanmak suretiyle kambiyo senedi vasfıyla işlem yapılmasında yasaya aykırı bir durum olmadığı tespitinin doğru olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenlerle davacının istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde müvekkilinin okuma yazması olmamasından dolayı işlemlerinde parmak basması nedeniyle tehditle ve elinden tutarak cebren imzalatılan bononun zorunlu unsurlardan olan tanzim tarihi ve yeri bulunmadığından dolayı takibin iptalinin talep ettiği anlaşılmaktadır. Dava dilekçesinde ve dosya içerisine alınan savcılık şikâyet dilekçesinde davalı hakkında korkutma iddiasının yer almadığı görülmektedir.

6100 sayılı HMK'nın "Yapılamayacak işlemler" başlıklı 357'inci maddesine göre; "Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde karşı dava açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, davanın ıslahı ve 166 ncı maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere davaların birleştirilmesi istenemez, bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz." Bu maddenin emredici hükmüne göre istinaf kanun yolu aşamasında ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez. Bu nedenle davacının korkutmaya dayalı istinaf talebi kabul edilmemiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."