Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2026/135 K.2026/782

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi, gereği düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin sigortalısı ... Ambalaj San. ve Tic.

A.Ş.'ye ait pet preform cinsi emtianın, . ...taşınması sırasında meydana gelecek rizikolara karşı nakliyat emtia sigortası abonman sözleşmesi ile teminat altına alındığını, ürünlerin..adlı firmaya .. tarihli fatura ile satıldığını, emtiaların .. palet olacak şekilde .. ve .. plakalı..det tıra yüklendiğini, araçların .. tarihinde yurt dışına çıktığının . . . teyit edildiğini, aradan uzun zaman geçmesine rağmen, nakliye araçlarının alıcının Irak'ta bulunan adresine varmadığının tespit edildiğini,

bu konuda alıcının bildirimde bulunması üzerine müvekkilinin sigortalısı tarafından dava dışı akdi taşıyan..emtiaların teslim edilmemesi nedeni ile oluşan zararın karşılanması için noter kanalıyla ihtarname gönderildiğini, ancak hiçbir geri dönüş alınamadığını, dava dışı ..arafından navlun faturası kesildiğini, bu şirketin akdi taşıyan olduğunu, fiili taşımanın davalılara devredildiğini, davalıların malın alıcısına teslim edilememesi nedeniyle oluşan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, sigortalı emtianın alıcısına teslim edilememesi sebebi ile sigortalının uğradığı zararın müvekkilince karşılandığını,

TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortalısının haklarına halef olduklarını, müvekkili tarafından sigortalıya ödenen tutarın tahsili için davalılar hakkında .. İcra Müdürlüğünün..Esas sayılı dosyasıyla başlatılan icra takibine davalıların haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına, davalılar aleyhine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilleri ile davacının sigortalısı arasında herhangi bir taşımacılık sözleşmesi olmadığını, taşıma sözleşmesi ve bu konudaki bütün sorumluluğu belirleyen işlemlerin, dava dışı sigortalı..

Ambalaj .. ile yine dava dışı... arasında olduğunu, dava dışı akdi taşıyıcı firmanın emtiaları davalı şirketler ve dava dışı başkaca firmalara taşıttığını, davalıların malları alıcı firmanın depolarına indirdiğini bu hususta teslim belgelerinin (..) mevcut olduğunu, davacının .. İthalat İhracat .. Lojistik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'ni dava dışı akdi taşıyıcı olarak kabul ve beyan ettiğini, davacının bu hususları kabul etmesine rağmen dava dışı asıl sorumlu olan ..

İthalat İhracat ... Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne husumet yöneltmediğinden, icra takibine dahil etmediğinden davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davalıların kendilerine teslim edilen malları .. tarihinde.. . adlı firmaya teslim ettiğini, bu teslime ilişkin .. belgelerine kaşe imza almak suretiyle teslim olgusunu belgelediklerini savunarak haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini istemiştir.

KARAR

Mahkemece, somut olayda emtianın taşınmak üzere davalılar tarafından teslim alındığı konusunda bir niza bulunmadığı, taraflar arasındaki nizanın emtianın alıcıya teslim edilip edilmediği, halefiyet ilkesi doğrultusunda davacı tarafından sigortalıya yapılan ödemenin yerinde olup olmadığı, gerçek zararın ne kadar olduğu, davalıların oluşan zarardan ne miktarda sorumlu oldukları noktasında toplandığı, aldırılan bilirkişi raporuyla davalıların malı alıcıya tam olarak teslim etmedikleri, davalıların savunmalarına dayanak yaptıkları belgelerin .. vasfında bulunmadığı, davacının sigortalısının gerçek zararının .. . olduğunun tespit edildiği,

icra takibi ile talep edilen tutarın .. . olduğu, alacağın likit olduğu, takip yabancı para alacağı üzerinden olup dava tarihindeki kur gözetildiğinde, icra inkar tazminatı miktarının .. TL'nin . . sine tekabül eden .. TL olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davalıların .. İcra Dairesinin .. Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazların iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, asıl alacağın ..si oranına denk gelen ..

TL icra inkar tazminatının davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davalılar vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

Davalılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle, müvekkili şirketler yönünden husumet itirazlarının dikkate alınmadığını, dava dışı .. .. Lojistik Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin kusur ve sorumluluğunun hiçbir suretle dikkate alınmadığını, dava dışı sigortalı firmanın .. Lojistik Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile dava konusu emtiaların taşınması konusunda anlaştığını, mallar müvekkili şirketlerin araçları ile taşınmış olsa bile taşımanın fiilen ...

Lojistik Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin takibi ile yapıldığını, müvekkilleri davalı şirketlerin malları yükleyerek malların teslim edileceği alıcı firmanın depolarına malları indirdiğini, malların teslim edildiğine ilişkin ıslak imzalı teslim belgelerinin müvekkili firmaların şoförleri tarafından alındığını, müvekkili firmaların bu haliyle taşınan malları sağlam ve eksiksiz olarak teslim ettiğini, teslim evraklarının ıslak imzalı örneklerinin .. yeminli tercümesi ile birlikte dava dosyasına kazandırıldığını, ancak bu teslim belgelerinin İlk Derece Mahkemesince dikkate alınmadığını,

bilirkişi tarafından geçerli bir evrak olarak kabul edilmeyen .. sıhhati konusunda bir kuşku bulunmadığını, müvekkili firmaların isteseler bu .. üzerine kendi kaşe ve imzalarını rahatça atarak bu eksiklikleri mahkeme dosyasına sunmadan önce de giderebilecekken iyiniyetli olmaları sebebi ile ellerinde bulunan evrakları teslim noktasından aldıkları şekliyle mahkemeye sunmuş olduklarını, yetersiz bilirkişi raporuna istinaden teslim edilen malın teslim edilmediğine kanaat getirildiğini, mahkemece ıslak imzalı .. belgelerinin dikkate alınmadığını,

bilirkişi raporunda belirtildiği üzere her bir taşıma şirketinin taşıma yaptığı mal ve bedelleri belirlenebilir haldeyken ve her şirketin taşıdığı malın bedeli ve şirketlerin sorumluluğu belirlenmiş iken mahkemece müşterek ve müteselsil sorumluluk belirlemesi yapılarak hüküm kurulmasının hatalı oluğunu, somut olayda müşterek müteselsil sorumluluk ancak ... Lojistik Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd.

Şti. ile olabilecekken bağımsız üç şirketin yaptığı üç iş için müşterek müteselsil sorumluluğa karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bilirkişilerce tazminat hesaplaması sırasında .. konvansiyonunun uygulanacağının kabul edildiğini, ancak .. konvansiyonun malın değeri ile ilgili kısımlarına atıfta bulunulmadığını, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamada yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki borsa fiyatı, borsa fiyatı yoksa piyasa değeri, eşyanın bir piyasa değeri de bulunmuyorsa herkes için ifade ettiği objektif değer hesaplanmadan ..

Konvansiyonu'nun 23. maddesi hükmü gözönünde bulundurulmaksızın malın faturaları ve ekspertiz raporları dikkate alınarak bir tazminat hesaplaması yapıldığını, Mahkemece hükmedilen icra inkar tazminatının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Dava, taşınan emtianın zayi olması nedeniyle nakliyat abonman sigorta poliçesi kapsamında dava dışı sigortalıya ödenen bedelin, fiili taşıyıcılardan rücuen tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine itirazın İİK'nın 67/1 maddesi gereğince iptali istemine ilişkindir.

..Asliye Ticaret Mahkemesinin.. Karar sayılı ilamıyla, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalılar vekili istinaf kanun yolu başvurusunda bulunmuştur.

.. Pet ve Plastik Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.'ye ait pet preform cinsi emtiaların .. . taşınması sırasında meydana gelecek rizikolara karşı davacı sigortacı nezdinde .. numaralı ve .. başlangıç ve.. bitiş tarihli . ..

Sigortası Abonman Sözleşmesi ile teminat altına alındığı, pet preform cinsi emtiaların .. palet olacak şekilde ..plakalı ..adet tıra yüklendiği, araçların .. tarihinde yurt dışına çıktığı, nakliye araçlarının alıcı firmanın Irak'ta bulunan adresine varmadığı, alıcıya teslimatın yapılamadığı hususları çekişmesizdir. Davacı tarafından sigortalısına kaybolan ve teslim edilmeyen emtia zararının ödendiği, sigortalısının haklarına halef olduğu dosya kapsamından sabittir.

Dava dışı .. İthalat İhracat ... Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şti. akdi taşıyan, davalılar ise fiili taşıyan olarak hareket etmişlerdir.

Taşıma sürecinin fiilen dava dışı .. İth. İhr. .. .. Hiz. San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından yürütüldüğü, müvekkili firmaların sigortalıdan herhangi bir talimat almadığını, yüklemenin yapıldığı andan, yükün teslim edilmesi anına kadar tüm taşıma işlerinin takibi ve şoförlerin yönlendirilmesinin dava dışı .. firması tarafından yapıldığı ileri sürülmüşse de, .. konvansiyonu 34 ve 36. maddeleri gereğince taşıma ve alt taşıma ilişkisi söz konusu olduğunda sorumluluğun taşıyıcılar arasında müteselsil olduğu düzenlendiğinden alt taşıyıcılara husumet yöneltilmesinde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön görülmemiştir.

Bir başka söyleyişle, asıl taşıyıcı dava dışı .. Loj. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı fiili taşıyıcılar yapılan taşımadan müteselsilen sorumu olup, işbu sorumluluk açısından kanuni bir borca katılım söz konusudur.

.. Konvansiyonu'nun 23. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa geçerli piyasa fiyatlarına göre, eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcut değilse tespit, aynı cins ve kalitedeki malların piyasa rayicine göre belirlenir. Bununla beraber taşıyıcının sorumluluğu, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına .. hesap birimini aşmayacaktır. Değer tespitinde teslim yeri ve anındaki fiyatı kadar, emtianın konumu, özellikleri de esas alınacaktadır. Ancak, depolama vs. maliyeti artırıcı unsurlar dikkate alınmayacaktır.

Somut olayda taşıma, . ile .. arasında gerçekleşmiş olup, davacı tarafça sunulan ürün faturasındaki miktar gözetilerek zarar talep edilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda malın faturaları ve ekspertiz raporları dikkate alınarak bir tazminat hesaplaması yapıldığını, . . 23. maddesinde "İlk olarak eşyanın değeri belirlenir. Eşyanın değeri tespit edilirken öncelikle bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki borsa fiyatı, borsa fiyatı yoksa piyasa değeri, eşyanın bir piyasa değeri de bulunmuyorsa herkes için ifade ettiği objektif değere göre hesaplanır." denildiğini, tazminat hesaplaması yapılırken söz konusu madde hükmünün gözardı edilmesi doğru görülmemiştir.

Öte yandan taşıyıcının sınırlı sorumluluk miktarının belirlenmesinde karar tarihindeki .. kuru esas alınarak hesap yapılması gerekir.

Bir başka söyleyişle, öncelikle dava konusu taşıma sebebiyle uğranılan gerçek zararın, akabinde davalıların sorumlu oldukları zarar miktarının belirlenmesi, belirlenen bu zarar tutarının .. cinsinden hesaplanacak üst sınır ile karşılaştırılması, belirlenen miktar bu sınırın altında ise zararın tamamına, bunun üstünde ise üst sınıra kadar tazminata hükmedilmesi, ayrıca sınırın belirlenmesinde de karar tarihindeki .. kuru üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir.

Zira, . .’nun 23/7 maddesinde "Bu sözleşmede belirtilen hesap birimi, uluslararası para fonunca tarif edildiği gibi Özel Çekme Hakkı (..)dır. Bu anlaşmanın 3. sayılı fıkrada belirtilen meblağı olayla ilgilenen mahkemenin bulunduğu Devletin ulusal parasına, karar tarihinde veya taraflar arasında mutabık kalınan tarihte cari kur değeri üzerinden tahvil edilecektir" denilmektedir.

Bu itibarla mahkemece anılan düzenlemeye uygun olarak, karar tarihine en yakın güncel .. kuru esas alınmak suretiyle üst sorumluluk limiti belirlenmeksizin yazılı şekilde hüküm verilmiştir. Mahkemece ... maddesi kapsamında zarar tespiti yapılmaksızın tanzim edilen yetersiz bilirkişi raporuna istinaden yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Emtialar . adet tıra yüklenmiştir. Her ne kadar mahkemece davalıların aynı taşımacılık ilişkisi kapsamında birlikte hareket ettiği kabul edilerek tazminatın bölünerek değil tamamına hükmedilmiş ise de, burada bölünebilir ve birbirlerinden bağımsız edimler söz konusu olup, ayrı ayrı faturalar tanzim edilerek üç ayrı araca yükleme yapıldığı sabittir. Birbirlerinden bağımsız araçlarda meydana gelen zayi olgusundan diğer araç taşıyıcılarının sorumlu tutulması düşünülemez.

Kaldı ki salt gümrük çıkış tarihlerinin de aynı olması üç ayrı araç taşıyıcılarının işbirliği içerisinde hareket ettiğine delil teşkil etmez. Davacı tarafından her üç araç taşıyıcılarının işbirliği içerisinde hareket ettiğine yönelik başkaca bir delil de sunulmuş değildir. Dolayısıyla davalılar vekilinin bu yöndeki istinaf itirazları yerinde görülmüştür.

Davacının talebi uğranılan zararın rücuen tahsiline ilişkin olup, alacak miktarının varlığı yargılama ve teknik bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden, mahiyeti itibariyle alacak likid olmadığından, yerel mahkemece İİK'nın 67. maddesi gereğince icra inkar tazminatına hükmedilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yargılamanın yeniden yapılması için dava dosyasının mahal mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."