İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/230 K.2024/1720

Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili ile ... AŞ arasında 3 şahıs mali sorumluluk sigortası akdedildiğini, ...A.Ş.'nin üçüncü şahıslara karşı olan sorumluluğunun, davacı tarafından 2.000.000-USD'ye kadar teminat altına alındığını, 12.10.2012 tarihinde ...A.Ş.'nin Tuzla'da bulunan açık deposunda stoklanan üçüncü şahıs ...

AŞ'ne ait bir adet soğutma ünitesinin davalıya ait vinç halatlarının kopması neticesinde hasar gördüğünü, zararın müvekkili tarafından sigortalıya ödendiğini, ...A.Ş.'nin haklarına akdi ve yasal olarak halef olunduğunu, işbu dava ile zarardan sorumlu olan yükleme işini yapan davalı şirkete husumet yöneltildiğini, 26.800 kg ağırlığındaki ...

A.Ş.'ye ait ... marka bir adet soğutma ünitesinin iki vinç ile dört noktadan kaldırılması esnasında ön pano tarafındaki halatların kopması sonucu 1.5 metre yükseklikten yere düştüğünü, bunun sonucu soğutma ünitesinin ön tarafındaki şase ve panonun içinde ve dışında büyük hasar meydana geldiğini, hasar tutanağında da olayın bu şekilde gerçekleştiğinin davalı şirket yetkilisi tarafından imzalandığını, davalı şirketin kusuru ve hukuka aykırı hareketi nedeniyle zararın meydana gelmesine sebebiyet verdiğini,

bu nedenle meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu belirterek cihazın hasara uğraması nedeniyle ödenen sigorta tazminatı 63.178,60-USD'nin haksız fiil tarihi olan 12/10/2012 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek oranda faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; çalışma sahasında vinç ve operatörlerin sevk ve idaresinin sigortalıya ait olması nedeniyle yükün kaldırılıp yüklenmesi için gerekli tüm emniyet tedbirlerini alma ve operatörleri yönlendirme işlemlerini sigortalının yapması gerektiğini, soğutma ünitesinin tıra yüklenmesi sırasında sigortalı tarafından gerekli ve doğru komutların verilmesi ve gerekli emniyet tedbirlerinin alınması halinde böyle bir hasarın meydana gelmeyeceğini, bu nedenle tüm kusur ve sorumluluğun sigortalıya ait olduğunu, olay sonrası tutulan tutanakta firma adına imza atan ...'in müvekkili şirketin yetkilisi olmadığını, sigortalı çalışan olduğunu,

ayrıca ...'in olayın meydana geldiğinde orada olmadığını ve olayı görmediğini, .. tarafından alelacele tutulan tutanağa olay sonrasında fabrikaya geldiğinde imza attığını, hasarın meydana geldiği olayda vinç hizmetini iki firmanın verdiğini, bu vinçlerden ... plakalı olan vincin müvekkiline, ... plakalı vincin ise ... şirketine ait olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, yapılacak kusur incelemesinde her iki vinç firmasının ve ...A.Ş. firmasının kusur durumlarını ayrı ayrı belirtir rapor alınması gerektiğini, davacının tüm talepleri yönünden zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı ile sigortalı arasında akdedilen ibraname-temlikname nedeniyle davacının aktif husumeti bulunduğu, 12/10/2012 tarihli tutanağa göre soğutma ünitesinin davalı tarafından yükleme esnasında halatların kopması sonucu hasar gördüğü, davalı taraf davacının sigortalısı ile aralarında yapılan sözleşme kapsamında iş sahasına gelen vinçlerin ve operatörlerin sevk ve idaresinin davacının sigortalısına ait olduğunu iddia etmiş ise de buna ilişkin bir sözleşme sunulmadığı,

sigortalı firmanın aparat vermediği ve vinçlerin ...'ın talimatlarıyla kaldırıldığı ileri sürülmüş ise de bilirkişi raporunda halatın kopmasının aparat verilmemesi ile ilgili olmadığının, depo elemanlarının vinç yönlendirmesi ile ilgisinin bulunmadığının belirtildiği,

davacının sigortalısının muafiyet indirimi nedeniyle karşılanmayan zararının tazmini için davalıya karşı açtığı İstanbul Anadolu 2. ATM'nin 2013/399 esas sayılı dosyasında her iki tarafın tanık beyanları değerlendirilerek hazırlanan bilirkişi raporunda dengesiz kaldırmadan dolayı halatlara gelen yüklerin dengesiz olması nedeniyle halatların sırasıyla kopup cihazın yere çarparak kazaya neden olunduğu kanaatine varıldığı,hükme esas alınan son bilirkişi raporuna göre halat kopmasının yönetmeliklere aykırı olarak halat kullanımı sonucu yük aşımı nedeniyle meydana geldiğinin, davalının hasarda %100 kusurlu olduğunun,

aparat kullanımının halat kopması ile ilgisinin olmadığının tespit edildiği, taraflar arasında akdedilen yazılı sözleşme bulunmadığından sigortalının vinç yönlendirilmesinde kusurlu olmadığı,zarar miktarının 63.084,38-USD olduğu, davacının raporu kabul etmesi nedeniyle davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 63.084,38-USD hasar bedelinin ödeme tarihi olan 28/03/2013 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanun m. 4/a uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; gerçek sovtaj değerinin mahkemece tayin edilen bilirkişi tarafından hasara uğrayan mal üzerinde yapılacak inceleme sonucunda tespit edilebileceğini, davacının sovtaj ile ilgili ne kadar gelir elde ettiği hususunda 2013 yılı defterlerini ibrazdan kaçındığını, hasar gören cihazın yükleme yapılacağı aracı, yükleme alanına getirilmesi sorumluluğunun sigortalıya ait olduğunu, müvekkili şirketin olayın meydana gelmesinde sorumluluğu bulunmadığını, kazanın meydana gelmesinin asıl nedeninin yükleme yapılacak aracın alana geç gelmesinden,

işe uygun yükleme aparatlarını temin edip vermemesinden ve kılavuz hizmetini yerine getirmemesinden kaynaklandığını, müvekkili şirketin sigortalıya sadece vinç kiraladığını,cihazın nakliye işinin ...A.Ş. tarafından üstlenildiğini, sevk ve idarenin sigortalıya ait olması nedeniyle aparatların da ...A.Ş. tarafından verilmesi gerektiğini,sigortalı tarafından vinçlerin yükü indirmesi sırasında sevk ve idare edilmesi gerektiğini,kaza anında iki vinçle birlikte çalışıldığından yönlendirme elemanının öneminin çok fazla olduğunu, ayrıca yüke uygun 4 tarafına aparat temin edilmesi gerektiğini,

aparatların vinç hizmeti alan firma tarafından temin edilmesi gerektiğini, müvekkiline aparatların piyasadan temin edilmesi yönünde bir talimat da verilmediğini, sadece fotoğraflara bakılarak davada taraf olarak kendi özel ekspertizlerine yaptırdığı hasar ve fiyat değerlendirmelerini kabul etmediklerini, tanıkların ...A.Ş. yetkililerinin çağırdığı servis tarafından elektronik aksamının söküldüğünü, emtianın sadece şase kısmının hasar gördüğünü, 186.000-USD tamir bedelinin emtianın 80.156,41-USD olan değeri ile uyumlu olmadığını, sovtaj değerinin de gerçek sovtajı yansıtmadığını,

bilirkişi heyeti raporunda onarım bedelinin gerçek onarım bedeli olamayacak kadar yüksek olduğunun belirtildiğini, haksız fiile ilişkin zararlarda hesaplamanın olayın meydana geldiği tarihteki memleket parası üzerinden yapılması gerektiğini, son bilirkişi raporunu düzenleyen bilirkişinin hesap bilirkişi gibi tazminat ve faiz oranını hesaplayamayacağını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacının dava dışı sigortalısının deposunda stoklanan emtianın 12/10/2012 tarihinde davalıya ait vinçlerle kaldırılması esnasında halatların kopması neticesinde yere düşerek hasarlanması ile sigortacının sigortalısına yapmış olduğu ödemenin kusuru oranında davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Somut olayda; davacı sigorta şirketi tarafından 30/06/2011 - 30/06/2013 tarihleri arasında geçerli 3. Şahıs Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı dava dışı ...A.Ş. tarafından 3. şahıslara verilmesi muhtemel zararların teminat altına alındığı, poliçenin yürürlük süresi içerisinde 12/10/2012 tarihinde sigortalı firmanın açık hava deposunda bulunan dava dışı ...

A.Ş.'ye ait soğutma ünitesinin davalı firma tarafından vinçle yüklenmesi sırasında halatın kopması sonucunda yere düşerek hasar gördüğü, hasarın emtianın sahibi dava dışı ...

A.Ş. isimli firma tarafından davacıya 19/03/2013 tarihli 70.198,45-USD bedelli fatura ile yansıtıldığı, ekspteriz incelemesinde bahsi geçen ünitenin pert olduğunun tespit edildiği, emtianın 80.156,41-USD olan değerinden 9.957,96-USD sovtajın düşümü ile kalan 70.198,45-USD'den ise % 10 muafiyet tenzili sonucunda belirlenen 63.178,60-USD'nin hasar bedeli olarak dava dışı sigortalı ...A.Ş.'ye ödendiği, sigortalı ...

A.Ş. tarafından 63.178,60-USD'nin yönünden davacı sigorta şirketi adına ibraname ve temlikname düzenlendiği, davacının aktif husumetinin mevcut olduğu anlaşılmaktadır.

Dava konusu uyuşmazlıkta emtianın halat kopması sonucu meydana geldiği ihtilaf dışı olup; davalı taraf davacının sigortalısı ile aralarında yapılan sözleşme kapsamında iş sahasına gelen vinçlerin ve operatörlerin sevk ve idaresinin davacının sigortalısına ait olduğunu, yüklemede kullanılacak aparatların dava dışı sigortalı firma tarafından temin edilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Bu durumda uyuşmazlık hasarın meydana gelmesinde sorumlu olanların kim olduğu ve kusur oranlarına ilişkindir.

25/08/2015 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; emtianın ağırlığı ve oluşacak gerilmeye uygun halat seçilmesi gerektiği, yüklemede görev alan iki vince göre yapılan değerlendirmede her bir vincin 18.455 kg kapasiteli halat kullanması gerekirken 10000 kg'lik halat kullandıkları, davalı ...'ın yönetmeliklere aykırı halat kullanmış olması ve halatların yük aşımı nedeniyle koptuğu dikkate alındığında kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu,

depo elemanlarının vinç operatörlerini yönlendirmesinin beklenilmeyeceği, vinç operatörlerinin yönlendirilmesi gerekiyorsa vinç firmasının yönlendirici göndermesi gerektiği, soğutma ünitesinin halattan kurtulması/kayması nedeniyle düşmesi halinde aparat kullanılmamasının önemli olabileceği, ancak hiçbir aparatın kaldırılan yüke karşı mukavemeti yetmeyen halatın kopmasını engellemeyeceği yönünde görüş bildirilmiştir.

İstanbul Anadolu 2 ATM'nin 2013/399 esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda dengesiz kaldırmadan dolayı halatlara gelen yüklerin dengesiz olması nedeniyle halatların sırasıyla kopup cihazın yere çarparak kazaya neden olunduğu ve davalının zararın tamamını ödemekle yükümlü olduğu kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davalı tarafından sigortalının yönlendirme görevini yerine getirmediğini, yüklemeye uygun aparatları vermediği iddia edilmiş ise de iş sahibi pozisyonunda olan ...'ın davalı ile aralarındaki sözleşme kapsamında vinçlerin ve operatörlerin sevk ve idaresini üstlendiğine dair bir sözleşme hükmü ibraz edilmemiştir.

Emtianın incelemesi, işin niteliğinde uygun kapasitedeki halat veya aparatların seçilmesi, emtianın emniyetli ve dengeli bir şekilde kaldırılması için halatların nasıl bağlanacağı, yüklemeyi yapacak vinç firmasının elemanlarının görevidir.

Yükleme işinin davalı şirket tarafından üstlenildiği dikkate alındığında, kendi aralarındaki iç ilişkide, davalının yükleme işine uygun aparat seçmemesi ve kullanmamasından kaynaklanan hasardan dolayı dava dışı sigortalıya kusur atfı mümkün görülmemiştir. Davalı tarafça sovtaj bedeline itiraz edilmiş ise de ekspertiz incelemesinde "sovtaj.com" isimli siteden en yükseği 8.555-TL olmak üzere, yine başka bir yerden 18.000-TL olmak üzere teklif alındığı anlaşılmaktadır.

25/08/2015 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile 11/11/2020 tarihli bilirkişi raporlarında emtiaların önemli parça ve kısımlarının hasarlandığı, hasarlanan kısımların yenisi ile değiştirilmesi ile tamirin mümkün olabileceği, ancak yenilecek parçanın çok fazla olması nedeniyle tamirin ekonomik olmayacağı, dolayısıyla soğutma ünitesinin pert sayılması gerektiği belirtilerek hasar ve sovtaj bedeli noktasında ekspertiz raporu teyit edilmiştir.

Muafiyet nedeniyle ödenmeyen kısma ilişkin sigortalı tarafından açılan İstanbul Anadolu 2. ATM'nin 2013/399 esas sayılı dava dosyasında alınan 07/03/2017 tarihli kök ve 12/04/2018 tarihli ek heyet raporunda da aynı tespitlere yer verildiği dikkate alındığında aksi yöndeki 26/07/2019 tarihli bilirkişi raporuna itibar edilmemiş, mahkemece tamiri ekonomik olmayan emtianın pert kabul edilmesinde ve belirlenen sovtaj bedelinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bunun dışında, dava dışı zarar gören alıcı firmanın USD cinsi bedelle ithal ettiği emtia nedeniyle dava dışı sigortalıya zararın USD olarak yansıtıldığı, bu şekilde sigortalının USD cinsinden oluşan zararının davacı sigorta şirketi tarafından USD olarak tazmin edildiği dikkate alındığında, davalının hasarın olayın meydana geldiği tarihteki Türk Lirası üzerinden hesaplanması gerektiğine dair istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararında bir isabetsizlik görülmediğinden davalı vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.