İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/147 K.2024/744

Yetki itirazının kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili tarafından çelik çubuk satın almak üzere davalıya toplam 31.574,12-USD ödeme yapıldığını,emtianın teslimi üzerine müvekkilince yapılan kontrol sonrasında teslim edilen ürünün sipariş edilenden farklı olduğu tespit edilerek durumun davalıya bildirildiğini, davalı ile yapılan görüşmeler sonucunda satış bedelinin müvekkiline iadesi ile satım konusu malların davalıya iadesi konusunda anlaşıldığını, bu kapsamda davalı tarafından müvekkiline toplam 262.377,79-TL ödeme yapıldığını,

davalının iade etmesi gereken tutarın USD cinsinden olması nedeniyle davalının yaptığı ödemelerin ödeme tarihindeki kur üzerinden USD borcundan mahsup edildiğini,mahsup sonucunda müvekkilinin 17.626,61-USD alacağı kaldığını, uyuşmazlık para alacağına ilişkin olduğundan TBK'nın 89. maddesi gereği müvekkilinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu belirterek, 17.626,61-USD'nin 24/04/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4.a maddesi uyarınca faiz işletilerek fiili ödeme günündeki kur üzerinden karşılığının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkili şirketin merkezi Samsun ilinde bulunduğundan, davada yetkili mahkemenin Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu belirterek, yetkisizlik kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davanın satım sözleşmesinden dönülmesi nedeniyle, sözleşme kapsamında ödenen bedelin, sözleşmenin hükümsüz kalması nedeniyle sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iadesine ilişkin alacak davası olduğu, davalının süresinde yetki itirazında bulunduğu,alacağın sebepsiz zenginleşme temelli olması nedeniyle sözleşmeye dayanan para alacaklarına ilişkin özel yetki kuralının uygulanma olanağı bulunmadığı, sebepsiz zenginleşmeye dayanan alacaklarda özel bir yetki kuralının bulunmadığı, genel yetkili mahkemelerde görülmesi gerektiği, bu mahkemenin de davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri olan Tekkeköy/Samsun olduğu gerekçesiyle, mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; taraflar arasında taşınır satış sözleşmesi kurulmuş olup, sözleşmesel bir ilişki bulunduğunu,tarafların, aralarındaki sözleşmesel ilişkiyi, malın ayıplı olması sebebiyle karşılıklı olarak sona erdirerek paranın iadesi sonrasında malın iadesinde mutabık kaldıklarını, davalının, mal bedeli olarak müvekkili tarafından ödenen 31.574,12-USD’nin bir kısmını TL olarak müvekkiline iade ettiğini, ancak müvekkilinin 17.626,61-USD alacağı kaldığını,sözleşmenin sona ermesinin, müvekkilinin alacağının sözleşmeden kaynaklandığını ortadan kaldırmadığını,sözleşmeye istinaden ödediği paranın iadesini talep ettiğinden,

TBK'nın 89. uyarınca para alacaklarında ifa yeri alacaklının yerleşim yeri olup, bu halde HMK'nın 10. maddesi uyarınca mahkemenin yetkili olduğunu, taraflar arasında sözleşme bulunması nedeniyle davanın sebepsiz zenginleşmeden kaynaklandığının kabul edilemeyeceğini belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesinden dönülmesi nedeniyle, davalı satıcıya ödenen bedelden iade edilmeyen kısmının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasında davalı tarafça davacıya çelik çubuk satışına ilişkin ticari satım akdi kurulduğu, satıma konu emtianın davacıya teslim edildiği,davacı tarafça bedelin ödendiği,emtianın teslimi sonrasında emtianın davalıya iadesi hususunda anlaşıldığı, bu doğrultuda davalı tarafça kısmi ödeme yapıldığı, ancak satış sözleşmesinin USD para cinsi üzerinden kurulmasına rağmen, davalının iadelerinin Türk Lirası üzerinden yapılmış olması sonucunda, davacı tarafça bakiye alacak iddiasıyla işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı vekilince yasal süresinde yetki itirazında bulunulmuştur. Genel yetki kuralını düzenleyen HMK’nın 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Aynı yasanın 10. maddesi uyarınca sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. Sözleşmenin ifa edileceği yer ise, 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesine göre tespit edilmelidir.

Buna göre borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir.

Somut olayda taraflar arasında ticari satıma ilişkin sözleşmesel ilişki bulunmakta olup, sözleşmeden dönülmesi nedeniyle iade edilmediği iddia edilen bakiye satış bedelinin tahsili talep edildiğinden alacağın sebepsiz zenginleşmeden kaynaklandığının kabulü doğru olmamıştır.Davacının seçim hakkı kapsamında davalının yerleşim yeri yanında, sözleşmenin ifa yeri davacı alacaklının yerleşim yeri de yetkili olup, davacı tarafça yerleşim yeri mahkemesinde dava açılmıştır.

Bu nedenle mahkemece davalının yetki itirazın reddine karar verilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken, yetki itirazının kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. (Yargıtay HGK nın 2013/630 esas 2014/332 karar sayılı 19.03.2014 tarihli emsal ilamı) Açıklanan nedenlerle, istinaf nedeni yerinde görülen davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.