İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/61 K.2024/312

İhtiyati haciz talebinin reddine ilişkin kararın talep eden vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

İhtiyati haciz talep eden vekili; aleyhine ihtiyati haciz istenilen ...nun, ihtiyati haciz talebine konu edilen Rus Bayraklı “...” IMO numaralı ...isimli geminin maliki ve donatanı, 2 numaralı ...'in ise gemi malikinin ticari faaliyetlerini Türkiye'de idare etmek için kurduğu geminin hem donatanı hem de gemi yöneticisi sıfatını haiz bir Türk şirketi olduğunu,

2 no'lu davalının gemi yöneticisi sıfatıyla ...isimli gemiyi davacıya 25.03.2022 tarihli zaman esaslı gemi kira sözleşmesi ile en az 24 ay+15 gün süre ile davacının seçimlik hakkında olmak üzere kiraya verdiğini ve geminin 1 no.lu davalı tarafından 27.05.2022 tarihinde davacının emrine tahsis edildiğini, 15.03.2023 tarihinde ... gemisinin ...'da tek taraflı ve tam kusurlu çatma hadisesine karışarak hasar gördüğünü, çatma neticesinde geminin klas sertifikalarının iptal edildiğini,sefere elverişsiz hale geldiğini,

geminin kira dışı kalması nedeniyle davacı tarafından 16 Mart 2023 tarihinde donatanlar nezdinde gönderilen ihtamame ile zaman çarter sözleşmesi hükümleri uyarınca geminin kira dışına (off-hire) bırakıldığının ihtar edildiğini, ihtara herhangi bir cevap vermeyen donatanların bu defa herhangi bir sebep göstermeden 25.03.2023 tarihinde gönderdikleri bildirim ile zaman esaslı gemi kira sözleşmesinin 21.03.2023 tarihi itibariyle tek taraflı olarak feshedildiğini ihtar ettiklerini, davacı tarafından gönderilen cevabi ihtarname ile erken fesih nedeniyle uğranılan zararların tazmininin talep edildiğini,

davalıların fesih nedeni olarak gösterdikleri kira bedelinin ödenmediği iddiasının yerinde olmadığını, tüm kira bedellerinin davacı tarafından vadesinde ödendiğini, çatma nedeniyle zarar gören Tayga gemisi malikinin talebi üzerine Ezine Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/11/2023 tarihli 2023/185 D.iş sayılı kararı ile ... gemisi hakkında ihtiyati haciz kararı verildiğini, geminin çatma nedeniyle kira dışı bırakıldığı 6 gün 21 saat süre için hesaplanan 34.776-USD'nin peşin ödenmiş olan kira bedelinden mahsup edilerek davacıya iadesinin gerektiğini,

sözleşmenin davalılar tarafından haksız feshedildiği tarihte gemi üzerinde 40,190 metrik ton fuel oil (...) ve 14,314 metrik ton dizel oil (MGO) yakıt kaldığını, geminin kira dışı bırakıldığı 14.03.2023 tarih itibariyle gemide bulunan yakıt miktarlarının gemi kaptanı tarafından da davacıya ve diğer gemi ilgililerine bildirildiğini, kalan yakıtın en son fatura bedeline göre karşılığının 60.646,72-Amerikan Doları olup davacıya iade edilmesi gerektiğini, kira sözleşmesinin süresinin bitiminden 461 gün önce haksız feshi nedeniyle müvekkilinin 2.458.052-Amerikan Doları kar kaybı oluştuğunu,

alacağın TTK'nın 1352/f maddesi gereği deniz alacağı olup davacıya geminin ihtiyati haczini talep hakkı verdiğini belirterek, 2.553.474-USD alacağın teminat altına alınabilmesi için ...

IMO numaralı ... isimli geminin ihtiyaten haczine, mahkeme aksi kanaatte ise gemide bulunan yakıtın feshin haklı ya da haksız olup olmadığına bakılmaksızın davacıya ödenmesi sözleşmesel zorunluluk olduğundan 60.646,72-USD yakıt alacağına ilişkin olarak ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; talep eden tarafça, davalı donatana ait ...

IMO nolu ... gemisinin zaman esaslı gemi kira sözleşmesi ile kiralandıktan sonra davalının kira sözleşmesini haksız ve kötü niyetli olarak feshettiği ileri sürülerek, sözleşmenin feshinden dolayı kira süresi içerisinde geminin karışmış olduğu çatma hadisesi nedeniyle tamirde kaldığı süre zarfından kira dışı bırakılmış olduğundan, bu süreye ilişkin önceden ödenmiş kira bedeli, fesih tarihinde gemide bulunan yakıt bedeli ile zaman çarteri sözleşmesinin süresinde önce feshedilmesi nedeniyle mahrum kalınan gelir kaybıyla ilgili zararlar bakımından geminin ihtiyaten haczinin talep edildiği,

talebe konu alacağın TTK'nın 1352/1-f bendine göre deniz alacağı niteliğinde sayılsa da, kira sözleşmesinin feshinin haksız sayılıp sayılamayacağı, çatma hadisesi sonrasında geminin tamirde kaldığı süre için kira bedeli ödenip ödenmeyeceği ile fesih tarihinde gemideki yakıt miktarı ve bundan kaynaklanan zararın yargılamayı gerektirdiği, ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle, ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili; feshin haksız olup olmadığının yargılamayı gerektirdiği tespitinin hatalı olduğunu, davalı tarafın kira bedelinin ödenmemesini fesih nedeni olarak gösterdiğini, ancak kira bedellerinin eksiksiz ödendiğini, bu durumda feshin haksızlığının kesine yakın ispat edildiğinin kabulünün gerektiğini, gemide kalan yakıtın feshin haklı veya haksız olduğuna bakılmaksızın davacıya ödenmesinin sözleşmesel zorunluluk olduğunu, kaldı ki bu alacak kalemine ilişkin davalının ikrarı söz konusu olduğundan yaklaşık ispatın sağlandığını,

ayrıca geminin kira dışı bırakıldığı döneme ilişkin fazladan ödenen kira bedelinin davacıya iadesinin gerektiğini belirterek, kararın kaldırılarak geminin 2.553.474-Amerikan Doları alacak bakımından ihtiyaten haczine, mahkeme aksi kanaatte ise gemide bulunan yakıt bedeli olan 60.646,72-USD alacağa ilişkin olarak geminin ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, TTK'nın 1352 vd. maddeleri uyarınca geminin ihtiyaten haczi istemine ilişkindir. İİK'nın 257/1. maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

İİK'nın 258/1. maddesinin 2. cümlesine göre: "İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacaklı, alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermeye mecburdur." Bu madde uyarınca ihtiyati haciz talep eden, İİK'nın 257/1. maddesi kapsamında bir para borcunun alacaklısı olduğunu, borcun rehinle temin edilmediğini ve vadesinin gelmiş olduğunu yaklaşık olarak mahkemeye kanaat getirecek tarzda ispat etmek durumundadır.

Dolayısıyla ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için, muaccel bir para alacağının bulunması ön koşuldur. Varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olan bir alacak talebi yönünden ortada muaccel veya müeccel bir bir para alacağı bulunduğu söylenemeyecektir. TTK'nın 1352. maddesi uyarınca, bir geminin ihtiyati haczi, sadece kanunda sınırlı olarak sayılmış olan deniz alacakları için istenebilir.

Aynı maddenin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca, bir çarter parti düzenlenmiş olup olmadığına bakılmaksızın, geminin kullanılması veya kiralanması amacıyla yapılmış her türlü sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlık, deniz alacağı teşkil etmektedir. Bu nedenle, talebe konu alacak için geminin ihtiyati haczinin talep edilmesi mümkündür. Ancak bunun için talep edenin, alacağının varlığını gösteren belgelerini sunması ve alacağını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir.

Somut olayda; talepte bulunan ile gemi maliki ve yöneticisi olan karşı taraf arasında ... isimli gemiye ilişkin olarak 25.03.2022 tarihli zaman esaslı gemi kira sözleşmesi akdedildiği, geminin 15.03.2023 tarihinde çatma olayına karıştığı, gemi kira sözleşmesinin karşı tarafça 21.03.2023 tarihi itibariyle tek taraflı olarak feshedildiği anlaşılmaktadır.

Talepte bulunan tarafça; geminin 15.03.2023 tarihinde karıştığı çatma hadisesi nedeniyle kira dışı kaldığı döneme ilişkin daha önce peşin ödenmiş olan kira bedeli, sözleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle oluşan kar kaybı alacağı ihtiyati haciz talebine konu edilmiştir.

Bu aşamada sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı belirlenemediğinden kar kaybı alacağı talebi bakımından karşı tarafın kira sözleşmesini feshetmekte haksız sayılıp sayılmayacağı ve ayrıca geminin karıştığı çatma hadisesi nedeniyle tamirde kaldığı süre için talepte bulunanın kira bedeli ödeme yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı hususları yargılamayı gerektirmekte olup, bu alacak kalemleri bakımından yaklaşık ispatın sağlandığının kabulü mümkün değildir.

Bu nedenle kar kaybı talepleri bakımından mahkemece ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Sözleşmenin feshi tarihinde gemide 40,190 metrik ton fuel oil (VLSFO) ve 14,314 metrik ton dizel oil (MGO) yakıt kaldığı, karşı tarafça gönderilen 25.03.2023 tarihli ihtarname ile sabittir. Taraflarca imzalanan sözleşmenin 15. maddesi hükmüne göre sözleşmenin feshi halinde gemide kalan yakıtın kiracıya iadesi gerekmektedir.

Ne var ki TTK nın 1136(3)maddesinde "Tahsis eden zaman çarteri sözleşmesinden doğan bütün alacakları için tahsis olunana ait taşınır ve kıymetli evrak üzerinde Türk Medeni Kanunun 950 ile 953.maddeleri uyarınca hapis hakkına, tahsis olunana ödenecek navlun üzerinde aynı kanunun 954 ile 961.madde uyarınca alacak rehinine ve bu navlunu teminat altına almak üzere 1201.maddeye göre tanınan hapis hakkına sahiptir"hükmünü haizdir.Kanunen hapis hakkına konu emtianın bedeli için ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğinden bu alacak bakımından da ihtiyati haciz talebi yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle; ihtiyati haciz talebi yargılamayı gerektirir hususa ilişkin olup, koşulları oluşmadığından ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş,ihtiyati haciz isteyen vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.