İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/111 K.2024/211

İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı dava dilekçesinde özetle; taraflarına ait karar defterinin taşınma sırasında kayboduğunu belirterek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 29/11/2023 tarih ve 2023/756 Esas - 2023/1086 Karar sayılı kararı ile; " Dava, karar defterinin kaybolması nedeniyle zayi kararı verilmesi istemine ilişkindir.

TTK.nın 82/7. maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz (eski düzenleme: onbeş) gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklindedir. Somut olayda. Davacı karar defterinin kaybolarak zayi olduğunu gerek dava dilekçesinde gerekse 29.11.2023 tarihli duruşmada beyan etmiştir. Dava hak düşürücü sürede açılmıştır. Talebin dayanağı olan TTK. 82/7.

Maddesi her zayi durumunda değil, tacirin elinde olmayan, kendisinden beklenen tüm özen ve dikkati gösterip, gerekli önlemleri almasına rağmen olası bir dış etken neticesinde belgelerin zayi olması halinde ziya belgesi verilmesine icazet vermektedir.

Basiretli bir tacir gibi hareket etme yükümlülüğü altında bulunan davacı, söz konusu karar defterlerin muhafazası için sıradan bir kişiden daha yüksek düzeyde bir özen ve dikkat göstermek zorunda olmakla davacının zayi talebi için 1 aylık hak düşürücü sürenin dolmadığı, kimsenin kendi kusuruna dayanarak hukuki koruma talebinde bulunamayacağı, defterin kayıp olmasının İİK 82 maddesinde düzenlenen sebeplerden olmadığı, somut olayda TTK.82/7. maddesinde belirtilen davacının kusurundan kaynaklı olmayan ve dış etmenlerin sebebiyet verdiği bir durumun söz konusu olmadığı,

davacının defterin muhafazası için bir tacirden beklenen özeni göstermediği , zayi belgesi verilmesi için gereken yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebeblerinin oluşmadığı değerlendirildiğinden talebin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verildi. " gerekçeleri ile; " 1- Açılan davanın reddine ... " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı tarafından istinaf dilekçesinde özetle. Yerel mahkeme kararının haksız ve mesnetsiz olup istinaf incelemesi neticesinde kaldırılması gerektiğini, Dava dilekçesi dikkatle incelendiğinde bahse konu ticari defterin “Çalınma” gerekçesine istinaden Silivri Polis Merkezi Amirliğinde 26/07/2023 tarihinde ifade tutanağı tanzim edildiği,

gereken ihbarda bulunulduğu ve ticari defterin çalınma gerekçesine dayalı olarak huzurdaki davanın ikame edilmiş olduğunun görülebileceğini, fakat yerel mahkemenin dava dilekçesine ek yapılan çalınma gerekçesine dayalı polis ifade tutanağı ve yine dava dilekçesinde yer verilen çalınma iddiasının mevcudiyetine rağmen davanın dış etmenlerin sebebiyet verdiği bir durumun söz konusu olmadığından bahisle reddine karar verdiğini, verilen karar ifade tutanağı ve buna dayalı kaleme alınmış dava dilekçesi karşısında haksız olduğundan işbu karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf başvurusunun yapılması hasıl olduğunu beyanla.

Açıklanan ve re'sen nazara alınacak sebepler doğrultusunda istinaf başvurularının kabulü ile Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/756 E- 2023/1086 K sayılı ve 29/11/2023 tarihli kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava. TTK'nun 82/7 fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

TTK'nın 82/7 fıkrasında; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, bu davanın hasımsız açılacağı, mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebileceği, düzenlenmiştir.

Somut davada; davacı taşınırken yanında olan karar defterinin sarf edilen tüm dikkat ve çabaya rağmen kaybolduğunu sonradan anladığını ve Silivri Polis Merkezi Amirliği'ne vermiş olduğu beyanında taşındıktan sonra karar defterini kaybettiğini fark etiğini ve bulunması için müracaatta bulunduğunu belirtmiştir. Davacının istinaf gerekçesinin aksine kolluktaki ifadesinde de karar defterinin çalındığı iddia edilmemiş, kaybolduğu iddia edilmiştir.

Kaldı ki çalıntı olduğu iddia edilse dahi şirketin zayi belgesi verilmesi talep edilen karar defterinin korunması için gerekli dikkat ve özeni gösterdiğinin ispat edilmesi gerekmektedir.

Zayi belgesi verilmesi talep edilen şirketin tacir olduğu, tacirin saklamak ile yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle muhafaza etme yükümlüğünün bulunduğu, ancak talep eden şirketin gerekli dikkat ve özeni göstermemesi ile özenle koruma ve basiretli davranma yükümlülüklerine aykırı davranmak suretiyle şirkete ait karar defterinin kaybolmasına sebep olduğu, şirketin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait karar defterinin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediği ve kaybolmasına sebep olduğu anlaşılmıştır.

Bunun yanında zayi belgesi verilebilmesi için ileri sürülen sebebin de yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, şirketin iradesi dışında defter ve belgelerin kaybolması veya yok olması gerekmektedir. Şirketin gerekli dikkat ve özeni göstermeyip karar defterini kaybederek ihmali davranışta bulunması ise bu sebepler kapsamında değildir.

Somut davada zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmamıştır. Mahkemece belirtilen hususlar gözetilmek suretiyle davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacının aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.