İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/1731 K.2024/1626

Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen 01.03.2016 tarihli ve 5 yıl süreli Madeni Yağlar Satış ve Tedarik Anlaşması ile Ek Anlaşmalar gereğince, Müvekkili şirket, sözleşme süresince Türkiye portföyünde bulunan her nevi madeni yağ, gres ve özel müstahzar ürünlerini davalıya satıp teslim etmeyi ve davalı da bu ürünleri taahhüt miktarlarına uygun olarak,

münhasıran müvekkili şirketten satın alıp, bedellerini tam ve zamanında ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, 01.03.2016 tarihli Madeni Yağlar Satış ve Tedarik Anlaşmasının 2 no.lu eki olan Peşin İş Geliştirme Destekli Yatırım Protokolünün 1. maddesi gereğince, taraflar arasındaki ticari ilişki devam ettiği müddetçe sözleşme şartlarına uygun olarak geri ödenmek ve süresinden evvel sözleşmenin sona ermesi halinde, bakiyesi defaten iade edilmek üzere;

müvekkili şirket tarafından davalıya 6.292 $USD (Altıbinikiyüzdoksaniki Amerikan Doları) karşılığı 18.722,00-TL İş Geliştirme Desteği olarak ödeme yapıldığını, davalı kendisine ödenen İş Geliştirme Destek Tutarının 18.722,00-TL olduğunu ve Protokolün 2.maddesindeki tablo 1’de belirtilen miktarlardaki ürünlerden her yıl asgari o yıla tekabül eden toplam tonaj kadar satın almayı, başka kaynaklardan hiçbir şekilde ürünü satın almamayı, peşinen gayrikabili rücu olarak kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, burada sözü geçen protokol yılından kastedilenin 2.1.2 maddede yazılı beher yıl olduğu hususunda da mutabık kaldıklarını,

taraflar arasındaki anlaşmaya ekli, anılan protokolün 3.1 maddesi gereğince, davalının taahhüdüne uygun olarak satın alınan ürünlere karşılık, müvekkili tarafından, 2.1.2 maddesinde belirtilen her bir protokol yılı sonunda davalıya ödenecek olan satış ciro primi peşin iş geliştirme desteği taksitlerinden mahsup edileceği ve 4.1 ve 6. maddelerinde de gerçekleşmeyen satın alma taahhüdüne karşılık yatırımın hangi şartlarda geri ödeneceğinin de hükme bağlandığını, taraflar arasında aktedilen anlaşmadaki Taahhütname gereğince Davalı, 1. Yıl için 9.000,

2,3,4 ve 5. Yıllar için 11.000'er ve 6.yıl için 2.000 litre olmak üzere toplam 55.000 litre madeni yağ alma taahhüdünde bulunmasına rağmen, eksik alımlar yaptığını ve müvekkili şirketten aldığı madeni yağ bedellerini de tam ve zamanında ödemediğini, bu şekilde sözleşmeleri ve taahhüdü ihlal ettiğinin tespit edildiğini, bu sebeple davalıya, müteaddit defalar şifahen uyarılar yapıldığını, ancak bu uyarıların sonuç vermemesi üzerine,

Beyoğlu ...Noterliğinden keşide edilen 24.04.2019 tarihli ve ... yevmiye sayılı, 09.08.2019 tarihli ve ... sayılı ve 07.08.2019 tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnameler ile 26.792,97-TL tutarındaki mal bedeli borcunu ödemesi ve taahhüt edildiği halde o tarihe kadar satın almayan 20.724 litre ürünü 7 gün içinde satın alması, aksi takdirde sözleşmenin feshedilerek,

madeni yağ alım borcu ile taahhüde aykırılık sebebiyle tahakkuk eden bakiye 11.312,00-TL tutarındaki peşin iş geliştirme desteğinin iadesi için kanuni yola başvurulacağının ihtar edildiğini, buna rağmen, davalı şirket taahhüdüne uygun olarak madeni yağ mübayaasında bulunmadığı gibi, aldığı mal bedellerinin de bugüne kadar ödemediğini ve müvekkilinin zarara uğramasına sebep olduğunu, bu arada davalının yaptığı alımlar sebebiyle iş geliştirme destek borcu bugün itibariyle 10.199,00-TL olarak değişmiş olduğunu, bu nedenlerle davalının, taraflar arasındaki anlaşmayı ihlal ederek icra edilemez hale getirmesi sebebiyle,

anlaşmanın müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğinden, iade etmesi gereken ve 10.199,00-TL tutarındaki bakiye iş geliştirme desteğinin Protokolün 4.1.2 maddesi gereğince hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte taraflarına ödenmesini, peşin iş geliştirme desteği olarak davalıya ödenen meblağdan, 10.199,00-TL' nin, Protokolün 4.1.2 maddesi gereğince hesaplanacak gecikme zammı ve dava masraf ve vekalet ücreti ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa dava dilekçesi ekli usulüne uygun davetiye gönderilmiş, davalı yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde.

Dava, taraflar arasındaki sözleşmeden doğan gecikme zammı talebine ilişkindir.Dosya kapsamı incelendiğinde; taraflar arasında 01/03/2016 tarihli 5 yıl süreli Madeni Yağlar Satış ve Tedarik sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmeye göre davacının 18.722,00TL iş geliştirme desteği olarak davalıya ödeme yaptığı, bunun karşılığında davalının belirtilen miktarlardaki ürünlerden her yıl asgari o yıla tekabül eden toplam tonaj kadar satın almayı, başka kaynaklardan hiçbir şekilde ürünü satın almamayı taahhüt ettiği tespit edikmiştir.

Taraflar arasında akdedilen anlaşma gereğince, 5 yıllık sözleşme süresi 6 döneme bölünmüş ve her bir dönemde davalının 1.yıl için 9.000 litre 2,3 ve 5. yıllar için 11.000'er litre ve 6.yıl için 2.000 litre olmak üzere toplam 55.000 litre madeni yağ alma taahhüdünde bulunmasına rağmen davalının eksik alımlar yaptığı, bu şekilde sözleşmeleri ve taahhüdü ihlal ettiği, davacı tarafından ihtarname gönderildiği anlaşılmaktadır.

Mahkememizce resen görevlendirilenMali Müşavir bilirkişi ..., Kimya Mühendisi bilirkişi ..., Nitelikli Hesap Uzmanı ...'den oluşan bilirkişi heyeti tarafından sunulan 29/03/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; '...davacı ...

A.Ş.‘nin yasal defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yapıldığı, dolayısıyla yasal defterlerin davacının lehine delil olarak kullanılabileceği, davalı şirketin ticari defterlerini incelemeye sunmadığı, dolayısıyla davacının lehine delil olarak kullanılamayacağı, davacının, davalıya ödemiş olduğu 'Peşin İş Geliştirme Desteği' bedelinden, yerine getirilmeyen alım taahhüdüne istinaden İadesi gereken bakiye 'Peşin İş Geliştirme Desteği' bedelinin Tablo-3’te belirtildiği gibi 7.054,00-TL olduğu,

dava tarihine kadar iadesi gereken 'Peşin İş Geliştirme Desteği' bedeline isabet eden gecikme zammı tutarının Tablo-3’te olduğu gibi 5.921,53-TL olduğuna, davacı tarafından 'Peşin İş Geliştirme Desteği' bedeline isabet eden gecikme zammı tutarının 3.148,00-TL olduğu,...' yönünde kanaat bildirilmiş, işbu bilirkişi raporu dosya içeriğine toplanan delillere uygun ve karar vermeye elverişli bulunduğu..." gerekçesiyle davanın kabulü ile 10.199,00 TL alacağın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkeme kararının lehlerine olan kısmına bir diyecekleri bulunmadığını, ancak dava dilekçesinde davalıya peşin iş geliştirme desteği olarak ödenen meblağdan, 10.199,00 TL'nin, protokolün 4.1.2 maddesi gereğince hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte tahsiline karar verilmesi talep edildiğini, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği halde, (tahsili tarihine kadar hesaplanacak) gecikme zammı talebimi hakkında bir karar oluşturulmadığını, kararın bu yönüyle eksik olduğunu, Dava dosyasında mevcut delilleri ve alınan bilirkişi raporunda da dava tarihine kadar gecikme zammı ile birlikte talep edilen meblağda haklı olduklarının sübut bulduğunu,

bu sebeple, talepleri gibi davanın kabulüne karar verilmişse de hüküm kısmında gecikme zammı ile birlikte tahsili yolundaki talepleri hakkında bir karar oluşturulmadığını, halbuki talebin kabulüne karar verildiğine göre, dava tarihinden tahsili tarihine kadar geçecek süre için alacağın gecikme zammı ile birlikte tahsiline hükmedilmesi gerektiğini, kararın, bu kısım itibariyle kaldırılması, dava ve taleplerinin gecikme zammı ile birlikte tahsili yönünden de kabulüne karar verilmesi gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, taraflar arasındaki madeni yağlar satış ve tedarik antlaşması ve ekleri uyarınca, davalının sözleşmeyi ihlali nedeniyle haklı nedenle sözleşmenin feshine dayalı olarak, davalının taahhüt ettiği hâlde satın almadığı mal tutarı nedeniyle iş geliştirme desteği için davalıya verilen peşin tutarın bakiyesinin tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı, ilk derece mahkemesince davalıya peşin iş geliştirme desteği olarak ödenen meblağdan 10.199,00 TL'nin, protokolün 4.1.2 maddesi uyarınca hesaplanan tutarın tahsiline ilişkin talebin kabulüne karar verilmekle birlikte, tahsil tarihine kadar hesaplanacak gecikme faizi talebi yönünden eksik karar verildiğini ileri sürerek, bu yönden kararı istinaf etmiştir.

İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporu içeriğindeki tespitler ışığında, davacının iade etmesi gereken peşin iş geliştirme desteği bedelinin protokolün 2.1.3 maddesindeki dönemsel alım taahhüdü ve amortizasyon bedelleri ile 4.1.1. maddesindeki formüle göre 4.1.2 maddesinde belirlenen gecikme zammına göre hesaplandığı, buna göre iadesi gereken tutarın 7.054,00 TL olup, bu tutara dava tarihine kadar hesaplanan gecikme zammının 5.921,53 TL olduğu hesaplanmış, mahkemece davacı talebi doğrultusunda 10.199,00 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Davacı bu tutarın tahsil tarihine kadar protokolün 4.1.2 maddesi uyarınca gecikme faizi ile tahsiline karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Protokolün 4.1.2 maddesi uyarınca iadesi gerekin peşin iş geliştirme desteği tutarının Tüfe+%5 oranında faizi ile tahsili düzenlenmiş olmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmüştür.

HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının düzeltilmek üzere kaldırılmasına ve davanın esası hakkında yeniden karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.