İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/2136 K.2023/705

Taraflar arasındaki kıymetli evrak iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle kıymetli evrak iptali isteminin reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin keşidecisi olduğu ... Bankası A.Ş. Güngören Sanayi Şubesine ait, ... çek nolu, 2019 basım tarihli ve yine ... Bankası A.Ş. Güngören Sanayi Şubesine ait, ... çek nolu, 2018 basım tarihli çeklerin taşınma esnasında kaybolduğunu, tüm aramalarına rağmen bulunamadığını, kötüniyetli 3. şahısların ellerine geçmesi halinde müvekkilin mağdur olacağını, ibraz süresinin geçmiş olması ve keşidecinin muhatap banka nezdinde sicilinin düzeltilmesi için zayi kararı verilmesi gerektiğini iddia ederek, söz konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...TTK'nin 818/1-s maddesi hükmünün göndermesiyle aynı yasanın 757 vd. maddelerine göre çek iptalini çek hamili isteyebilir, ilgilinin istemine ve dilekçesinde belirttiğine göre iptali istenen çeklerin yetkili hamili olmayıp, çeklerin düzenleyeni olduğu anlaşıldığından, zayi nedeniyle çek iptali isteminde bulunmaya hakkının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, çek iptali isteminde bulunan ilgili, çeklerin hamili olmadığından isteminin kabulü olanaklı bulunmamış..." gerekçesiyle, talebin reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkeme kararının usul ve yasaya, Yargıtay içtihatlarına aykırılık içerdiğini, hiçbir araştırma yapılmadan davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, kıymetli evraklarının bankadan sorulmasını, sonrasında hamili olmayan çek yapraklarının son yetkili hamil olarak taraflarının nezdinde kaybolmuş olması nedeniyle iptalini talep ettiklerini, söz konusu çek yapraklarının imzalı ve kıymetli evrak niteliğine haiz çek olarak 3. kişilerin eline geçmesinden endişe duyduklarını belirterek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekilince, TC. ...

Bankası AŞ Güngören Sanayi/İstanbul Şubesindeki çek hesabından basım tarihi 2018 ve 2019 keşidecisi müvekkili şirket olan çeklerin taşıma sırasında kaybolduğunu, bulunamadığını, bankaya sunulmadığının teyit edildiğini, müzekkere yazıldığında basım tarihleri ve çek yapraklarına ilişkin bilgilerin teyit edilebileceğini, çeklerin zayi olduğunu ileri sürülerek TTK'nın 757 vd. maddeleri uyarınca çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Davacı vekilinin dava dilekçesindeki bu tanımlamasına göre, zayi nedeniyle iptali istenen çeklerin banka tarafından davacı hesap sahibine verilen çek yaprakları olduğu açıktır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651.ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

İptal kararı alan hamil, hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Yine yerleşmiş yargıtay kararları uyarınca boş çek yaprakları yönünden zayi nedeniyle çek iptal davası açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Buna göre davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde değildir.

İlk derece mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.ç maddesi uyarınca, çekişmesiz yargı işi olması nedeniyle karar kesindir.