İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1618 K.2024/1848

Çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davaacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı asil, dava dilekçesinde özetle; ... bank Zeytinburnu Merkezefendi Şubesi'nde ... adına Kayıtlı hesabına ait tacir, cirosu ... İnşaat, ... Makine İnşaat, ... Nakliyat ve ... cirolu 15/09/2018 vade tarihli 92.000 TL bedelli ... seri numaralı çekin creditwest factoringçe İstanbul .. İcra Dairesi'nde ... esas kaydı ile takip başlatıldığını, borcun ödenip infazen kapatıldığını, çek aslının icra kasasında bulunamadığını, çekin bulunamaması nedeniyle iptali davası açmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının dava dilekçesi içeriğine göre iptalini talep ettiği çekin keşidecisi olduğunun anlaşılması; kıymetli evrak iptali davasının ancak meşru hamil tarafından açılabileceği, keşideci olan davacının huzurda görülen davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından, hasımsız açılan bu davada HMK'nın 320/1. maddesi göz önüne alınıp toplanması gereken delil söz konusu olmadığından duruşma yapılmaksızın dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda hukuki yarar yokluğuna ilişkin dava şartı eksikliği..." gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı asil tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı asil, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Çekin icra dairesinde tahsil edilmiş bir çek olduğunu, alacaklı avukatının feragat dilekçesi verdiğini, çeke dair ne alacaklı avukatın ne de icra dairesinin hiçbir alacağı kalmadığını, bu çek ya icra dairesince kaybedilmiş ya da alacaklı avukat olan son hamil ... avukatlarınca kaybedilmiş bir çek olduğunu, ilgili icra dairesi dosyanın infaz olduğunu ancak çekin bulunamadığına dair taraflarına yazı verdiğini, her defasında alacaklı avukatı aramalarına rağmen kendileri defalarca çekin icra dairesince kaybedildiğini, kendileri ile alakası olmadığını, bu yüzden yapabilecekleri bir şey olmadığını bana ilettiklerini,

Son hamil olan alacaklı avukatına bu çekle alakalı kayıp başvurusunda bulunmasını dava açmasını söylemelerine rağmen oralı olmadıklarını, icra dairesi dosyada fiziki yer olmadığı için çeki almadığını önceki müzekkerelerde belirttiğini, alacaklı avukatına bunu söylediklerinde, kendisine çek aslını icra dairesi almadan takibi başlatmayacağını söylediklerini, sonuç olarak bu çekin icra dairesince ya da alacaklı avukatça kaybedildiğini, burada mağdur olanın kendisi olduğunu ve bu çek ile ilgili borcunun bulunmadığını, ticari sicilini düzeltmek ve çek yasağımın kaldırılması için bu kayıp çekin mahkemece düşülmesi gerektiğini,

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇEDava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı asil tarafından , yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince, dava konusu çeklerin keşidecisi olan davacının dava açma ehliyeti olmadığından, yani davacının aktif husumeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Talepte bulunan davacı, dava konusu çekin keşidecisi olup, iddianın ileri sürülüş biçimine göre çekin hamil tarafından icra takibine konu edildiğini, çek tutarının kendisi tarafından ödendiğini, ancak çekin gerek takip alacaklı vekili gerekse icra dairesince kendisine iade edilmediğini, çekin takip alacaklı vekili veya icra dairesinde kaybolduğunu, bu konuda takip alacaklı vekilince de bir işlem yapılmadığını ileri sürerek, çekin zayi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin (çek karnesi sahibinin) TTK'nın 757 ve 818/s maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Davacı keşideci olarak imzalı çekin zayi olduğunu iddia etmiştir. Bu nedenle, ilk derece mahkemesi gerekçesinde de işaret edildiği üzere, çekin hamili olmadğından eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Kanunda, bu talebin ancak çekin hamili tarafından ileri sürülebileceğini düzenlediği, bu tür bir talebin hiç bir şekilde keşideci tarafından ileri sürülemeyeceği, bu kapsamda keşidecinin zayi nedeniyle talepte bulunmasındaki amaç ve saikinin bir öneminin bulunmadığı anlaşılmakla, davacı asilin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı tarafça ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.