İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1662 K.2025/1764

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında personel taşımacılığına yönelik anlaşma olduğunu, davacının anlaşmaya riayet ederek personel taşımacılığı yapmaya devam ettiğini, buna ilişkin olarak da 29.02.2024 ve 31.03.2024 tarihlerinde fatura kestiğini, faturalardan ilkinin bedelinin 289.378,80 TL iken ikincisinin bedelinin ise 38.808,00 TL olduğunu, davacının faturaya ilişkin alacaklarını davalıdan istediğinde kısmi bir ödeme yapıldığını, bakiye fatura bedellerinin tamamının ödenmediğini, Küçükçekmece İcra Müdürlüğünün... Essas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının takibe haksız şekilde itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptaline ve %20 oranında icra inar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dosya, Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2025/101 Esas- 2025/122 Karar sayılı görevsizlik kararı ile Mahkememize gönderilmekle eldeki esası almıştır.

Dava, itirazın iptali davasıdır. Mahkememizce davacı vekiline, "Dosyada yeterli gider avansının bulunmadığı anlaşılmakla,Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-g maddesi gereğince Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesine göre belirlenen 210,00 'er TL Tebligat Masrafı ve 100,00 TL posta ve müzekkere masrafı olmak üzere eksik olan toplam 310,00 TL gider avansını atırmak üzere davacı vekiline 1 haftalık kesin süre verilmesine,

kesin süre içerisinde eksik gider avansının yatırılmaması halinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115/2 Maddesi uyarınca dava şartı yokluğunu nedeniyle davanın usulden reddedileceği..." ihtar edilerek süre verilmiş olup, gider avansının yatırılmasına ilişkin ihtaratın davacı vekiline tebliğ edildiği, verilen 1 haftalık süre içerisinde gider avansının yatırılmadığı anlaşıldığından dava şartı yokluğundan davanın reddine dair aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir. " gerekçesiyle, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; her ne kadar kesin süre verilmesine rağmen gider avansının yatırılmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de, bahse konu huzurdaki davanın adli yardım talepli olarak açıdığını, adli yardım taleplerine istinaden bir ara karar kurulmadığını, direkt olarak dosyaya istinaden masraf istendiğini,

adli yardım talebine ilişkin olarak bir karar verilmeden direkt olarak masraf istenmesinin hukuka ve usule aykırı bir durum oluşturduğunu,dosyanın ilk açıldığı yer olan ve yetkisizlik ile gönderilen Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2025/101 Esas sayılı dosyasında da adli yardım taleplerine ilişkin bir karar kurulmadığını, tevzi formuna bakıldığında da sadece vekalet harcının yatırıldığının görüleceğini, UYAP sisteminde adli yardım talepli açılmasına yönelik yer işaretlendiğinde bahse konu durum ortaya çıktığında,

bundan dolayı dosyanın adli yardım talepli olduğu açıkça ortadayken adli yardım talepli olmaması nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan reddinin hukuka aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin kararının hukuka aykırı bir başka durum oluşturmasının da, gider avansının herhangi bir şekilde celse atlanmasına sebebiyet verilmemesi ve yargılamayı uzatmaması nedeniyle ilk duruşma günü verilmiş iken duruşma zaptında ara karar verilerek gider avansının istenebilmesi mümkün iken salt tebligat ile yaptıktan sonra usulden reddedilmesinin de hukuka aykırı olduğunu,

kaldı ki verilmiş olan karar ile müvekkilinin adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, satıma ilişkin bakiye fatura alacağının tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili 14.03.2025 tarihinde Küçükçekmece Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği dava dilekçesi ile davacının davalıdan bakiye fatura alacağı olduğunu, bu sebeple icra takibi başlattıklarını, başlatılan iilamsız icra takibine yapılan davalı yanca itiraz edildiğini, itirazının haksız olduğunu ileri sürmüş ve itirazın iptalini talep etmiştir.

Davacı vekilince dava açılırken dava değeri 71.497,60 TL olarak gösterilmiş, ancak başvuru harcı ile karar harcı yatırılmamıştır.

Küçükçekmece 5.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2025/101 Esas, 2025/122 Karar sayılı ve 14.03.2025 tarihli gönderme kararı ile dava dosyası Bakırköy Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş, Bakırköy 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/260 Esas sayılı dosyasına kaydedilen eldeki davada mahkemece, davacı vekiline '' Dosyada yeterli gider avansının bulunmadıgı anlasılmakla,

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun114/1-g maddesi geregince Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesine göre belirlenen 210 TL Tebligat Masrafı ve 100,00 TL posta ve müzekkere masrafı olmak üzere eksik olan toplam310,00 TL gider avansını yatırmak üzere davacı vekiline 1 haftalık kesin süre verilmesine, kesinsüre içerisinde eksik gider avansının yatırılmaması halinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun115/2 Maddesi uyarınca dava sartı yoklugunu nedeniyle davanın usulden reddedilecegi hususu ihtar olunur.'' ihtaratını içerir tebligat çıkarılmış, davacıya 310.00 TL gider avansını 1 haftalık kesin süre içinde yatırılması ihtar edilmiştir.

Davacı vekilince 12.06.202525 tarihinde yani 1 haftalık süreden sonra gider avansı yatırıldığından mahkemece davanın usulden reddine karar verilmiş, bu karar davacı vekilince istinaf konusu edimiştir.

Somut olayda, davacı tarafça harç ve gider avansı yatırılmaksızın açılan eldeki davada, mahkemece, sadece gider avansı yatırılması için iki haftalık kesin süre verildiği ve bu süre sonunda davanın 6100 sayılı HMK'nın 115/1-2. maddesi uyarınca usulden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

HMK'nın 120/1. maddesinde gider avansı ve harcın dava açılırken mahkeme veznesine yatırılması zorunluluğundan bahsedilmekteyse de, gider avansı yatırılmamasının sonuçları yine bu yasada düzenlenmesine rağmen harç yatırılmamasının sonuçları Harçlar Kanununun 27. ve 32. maddesinde düzenlenmektedir. Bu hükümlere göre yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz.

Ancak ilgilisi tarafından ödenmiyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır.

Madde metninden eksik nispi karar ve ilam harcının çıkartılan muhtıraya rağmen tamamlanmaması halinde HMK'nın 150. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi, yasada belirtilen süre içerisinde eksik harcın tamamlanarak davanın yenilenmemesi durumunda da davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda, öncelikle harcın yatırılıp yatırılmadığı, daha sonra gider avansının yatırılması ve sonuçlarının değerlendirilmesi zorunluluğu karşısında ve Harçlar Kanunu'ndaki düzenleme ile harcın tamamlanmaması, yatırılmaması durumunda müteakip işlemlerin yapılamayacağı göz önüne alınarak, harcın tamamlanması konusunda ara karar oluşturulması, sonra belirlenen sürede bu hususun yerine getirilmemesi durumunda HMK'nın 150. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi,

harç yatırılarak dava yenilenmediği takdirde anılan maddedeki yasal sürenin dolmasından sonra davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, müteakip işlem mahiyetinde görülmesi gereken gider avansının yatırılmaması ve bunun müeyyidesi dikkate alınarak dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi, usule aykırı olmuştur.

(Emsal nitelikteki Yargıtay 11.HD 23.05.2016 tarihli ve : 2015/15427 Esas, 2016/5549 Karar sayılı kararı ile 13.05.2014 tarihli ve 2014/3348 Esas, 2014/9157 Karar sayılı kararları da bu yöndedir).

Bu durumda mahkemece; öncelikle davacının harç (başvuru harcı ile nispi karar harcı) yatırmadığı dikkate alınarak Harçlar Kanununun 27. ve 32. maddesi uyarınca harcın yatırılması için davacıya süre verilmesi, yatırılmaması halinde dosyanın işlemden kaldırılması, yatırılması halinde eksik gider avansının bulunduğu anlaşılırsa gider avansının yatırılması için gerekli ara kararın oluştrulup sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.

Davacı vekili vekili her ne kadar adli yardım talp ettiğini belirtmiş ise de dava dilekçesinde ve dosya kapsamında bu yönde bir talebine rastlanmamıştır.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 353/1.a hükmü uyarınca karar kesindir.