İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/989 K.2025/1271

Zayi nedeniyle çek ve bono iptali talebinin ilk derece mahkemesice yapılan yargılaması sonucunda davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvrulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği düşünüldü.

DAVACININ İDDİASININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının yetkilisi olduğu ... San. Tic. Lim. Şir.'nin klima satışı yaptığı dava dışı ... San. Ve Tic. Lim. Şir'nden ... Bankası Şirinevler Şubesi'nin ... seri nolu 400.000,00 TL bedelli çeki aldığını, ... Bankası Şirinevler Şubesi’nin ... seri nolu 400.000,00 TL bedelli çekinin, 12.04.2025 tarihinde müvekkili tarafından kaybedildiğini, henüz ciro edilmeksizin zayi olduğunu belirterek, çekin iptaline ve karar tarihine dek muhatap bankanın çek bedelini ödemekten men edilmesine karar talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...-Mahkememizin 17/04/2025 tarihli ara kararı ile "Davacı vekiline ...

Bankası T.A.O Şirinevler Şubesi'ne ait, ... çek seri numaralı, keşidecisi ... ve Ticaret Limited Şirketi olan, 12/04/2025 keşide tarihli, 400.000,00 TL bedelli, in meşru ve son hamili olduğunu ispata elverişli bilgi, belge ve delillerini okunaklı şekilde ibraz etmek üzere iş bu ara kararın tebliğibnden itibaren 1 haftalık kesin süre verilmesine,

kesin süre içerisinde istenilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmemesi halinde tekrar bu hususta delil bildirme hakkından vazgeçmiş sayılacağının ve dosyanın mevcut haliyle karara çıkartılacağının ihtarına" karar verilmiş, davacı tarafça bu doğrultuda beyan dilekçesi ibraz edilmiştir. -6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesi uyarınca, iptal davasını bononun zayi olduğu veya ziyaın meydana geldiği zamanda bono üzerinde hak sahibi olan kimse açabilir.

Aynı zamanda bonoda mündemiç hakkın sahibi de olmak gereklidir. -Dava dilekçesi ve davacı tarafından ara karar doğrultusunda sunulan beyan dilekçesi ve eklerinin incelenmesinde; çek keşidecisinin ... San. Ve Tic. Limited Şirketi olduğu, çek lehtarının ise ... San. Tic. Limited Şirketi olduğu, çekin arka yüzünün davacı tarafça sunulmadığı, yine davacı tarafça çekin lehtar ya da cirantalardan teslim alındığına ilişkin çek teslim belgesi vs.

Evrakların dosyaya ibraz edilmediği görülmektedir.

Bu haliyle ek üzerinde davacının iptali istenen çekin meşru ve son hamili olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı görülmüştür. -Bu kapsamda ile zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin meşru hamilinin davacı yan olduğunun tespiti mümkün değildir. -Bu doğrultuda davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği çek yönünden hak sahibi olduğunu ispata elverişli bilgi ve belgeleri ibraz edemediği, bu nedenle mevcut haliyle zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkının bulunmadığı,

Türk Ticaret Kanununun 757 ve izleyen maddeleri hükümlerine dayalı olarak zayi nedeniyle çek iptali talep edemeyeceği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilşitir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinini hukuka aykırı olduğunu, mahkemenin istediği belgelerin ve çekin arka yüzünün fotokopisinin istinaf dilekçesi ekinde sunulduğunu, keşideciden alınan çek tevdi bordrosunun ekte olduğunu, çekin davacının yetkilisi olduğu ...Ltd. Şirketi lehine keşide edildiğini, çekin ciro edilmeksizin müvekkili tarafından kaybedildiğini, usul ekonomisi ilkesi ve çekişmesiz yargı kuralları dikkate alınarak, istinaf dilekçesi ekinde sunulan delillerin değerlendirilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GFEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Somut olayda iptal talep eden gerçek kişinin, çekin yasal hamili olmadığı anlaşılmaktadır. Zira görüntüsü sunulan çek örneğine göre, çekin keşideci ... San. Ve Tic. Lim. Şti. tarafından, davacının yetkilisi olduğu ... San. Tic. Lim. Şti. lehine keşide edildiği anlaşılmaktadır.

Çekin, lehtar şirket tarafından davacıya ciro edildiğine dair bir iddia ileri sürülmediği gibi, davacı açıkça çekin ciro edilmeden zayi edildiğini beyan etmiştir. Bu durumda, talebe konu çekin meşru hamili davacı gerçek kişi değil, dava dışı .. Tic. Lim. Şti.'dir. Zayi nedeniyle iptal talep etme hakkı bu şirkete aittir. Davacı gerçek kişi, hamil şirketin yetkilisi olduğunu beyan etmekte ise de davayı kendi adına açtığı, şirketi temsilen açmadığı anlaşılmaktadır.

Avöukat verilen vekaletnamenin dahi davacı gerçek kişinin kendi adına verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının çekin hamili olmadığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usule ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararı usul ve yasaya uygun olup davacı tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.