İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/778 K.2024/427

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 356. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma açılarak yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin tasarımcısı olduğu 2016/ 01313 tescil no'lu tasarım tescil belgesindeki 2.1 sayılı tasarımın Ocak 2018 tarihi itibariyle izinsiz ve bedelsiz olarak 1000'i aşkın konsept mağazası olan davalılardan ...

A.Ş.'ye ait konsept mağazalarda reklam aracı olarak teşhir edilmeye başlandığını, ilgili tasarımın diğer davalı tarafından üretilip satıldığının tespit edildiğini, müvekkiline ait tescilli ve hukuki koruma altında olan bir tasarımın hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak davalılar tarafından ticari menfaat elde etmek amacıyla izinsiz olarak kullanıldığını, müvekkilinin oldukça yüksek bir kazançtan mahrum kaldığını, emeğinin istismar edilmesinin psikolojik olarak da kendisini yıprattığını ileri sürerek,

davalıların davacıya ait markaya tecavüzünün önlenmesine ve menine, davacının tescilli tasarımının kullanıldığı mağazalardan ürünlerin toplatılmasına, masrafı davalıdan alınarak hükmün ilanına, şimdilik 10.000-TL maddi, 50.000-TL manevi tazminatın ticari faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ....Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu tasarlanan ürünlerin projelerinin müvekkili şirkete ... A.Ş. tarafından gönderildiğini ve müvekkili şirket tarafından söz konusu ürünlerin üretilerek müvekkilinin anlaşma yaptığı ... firmasına fatura edildiğini, müvekkili şirket tarafından üretimi yapılan ürünler arasında ...

AŞ. için sadece "..." isimli ürün bulunduğunu ve bu üründen dört adet üretildiğini, bu ürünün dava dışı ... ait olduğunu, davacının tasarım hakkına yönelik bir aykırılık olduğunun tespiti halinde dahi müvekkili şirketin bu aykırılık ile ilgili bir kusuru bulunmadığını, müvekkili şirketin söz konusu ürünün kısmen veya tamamen takliti suretiyle meydana getirildiğini bilmediği gibi, bilmesi de gerekmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı ...

AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin mağazalarının dış alanları için müşterilerinin ... ile arasında oluşan sevgi ve güven bağlarını yansıtabilecekleri fotoğrafların çekilebilmesi amaçlı bir totemi ortak çalışma yürüttüğü ...

Ajanstan çalışma yapılmasını talep ettiğini 60. yıl kampanyası için hazırlanan kalpli logonun ... ve ... numaralar ile tescilli olduğunu, söz konusu tasarımın herhangi bir ticari işleme, ticari kazanç sağlama amacına konu olmadığını, hatıra fotoğraf çekmek amacıyla tasarlandığını, kalp şeklinin harcıalem bir şekil olduğunu, söz konusu figür üzerinde tekel hakkı kurulmasının mümkün olmadığını, kalp tasarımlarının bir çok tasarımda kırmızı renkte olduğunu, davacının tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacı adına tescilli ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın 2.1 numaralı tasarımının davalı ... tarafından üretilip, diğer davalı ... A.Ş. tarafından satış mağazalarında totem olarak kullanıldığı tüm tarafların kabulünde olduğu, davalı ... kullanımının tescilli markalardan kaynaklanan hakları kapsamında kalmadığı, davalı .... Tic.

A.Ş.'nin bu ürünleri sipariş üzerine üretmiş olsa bile, basiretli bir tacir olarak tasarımın hak sahibini araştırmakla yükümlü olduğu, davalıların eylemlerinin davacıya ait tasarımdan kaynaklanan haklarına tecavüz niteliğinde olduğu, davacının ve davalı ... Tic. A.Ş. tarafından lisans bedelinin hesaplanabilmesi için incelenmesi gereken ticari defter ve belgeler dosyaya sunulmadığından lisans bedelinin kesin olarak hesaplanamadığı, davalı ...

A.Ş.'nin daha çok beyaz eşya ve elektronik eşya üretimi ve satışı yaptığı, davaya konu tasarımın yalnızca reklam ve tanıtım amacıyla kullanıldığı dikkate alındığında, alanında oldukça tanınan bir şirket olan davalı ...

Şirketi'nin tüm ticari faaliyetlerinden elde ettiği cironun lisans bedelinin hesabında dikkate alınamayacağı, bu nedenle maddi tazminatın TBK'nun 50. maddesi uyarınca mahkemece hesaplanması gerektiği, davalıların kusur dereceleri, davacının tasarımıyla ilgili hiç lisans verilmemiş olması, satış cirosunun bilinmemesi, tecavüzün devam ettiği süre, davalı ... ticari hacmi dikkate alınarak talep edilen 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olacağı kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile,

davalıların davacıya ait 2016 01313 tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın 2.1 numaralı tasarımına yaptıkları tecavüzün önlenmesine ve men' ine, davacının tescilli tasarımının kullanıldığı davalılara ait tanıtım malzemesi ve ürünlerin toplatılmasına, karar kesinleştiğinde masrafın davalılardan alınmak suretiyle İMHASINA, karar kesinleştiğinde masrafı davalılardan alınarak hükmün tirajı en yüksek ulusal bir gazetede 1 kez ilanına, 10.000,00 TL maddi tazminatın ve 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; -Müvekkilinin daha önce yapmış olduğu herhangi bir lisans sözleşmesinin bulunmaması, müvekkilinin tacir olmaması nedeniyle defter sunmasının mümkün olmaması nedeniyle, yerel mahkemenin, maddi tazminat hesaplaması için örnek lisans sözleşmesi ve defter sunmadıklarına dair gerekçesinin yerinde olmadığını,-Ankara 3. FSHHM'nin 2015/29 Esas, 2019/511 Karar sayılı dosyasında Mahkemenin talep etmiş olduğu emsal lisans sözleşmeri mevcut olduğunu, yerel Mahkeme bu sözleşmeleri bu defa da aynı konu olmadığı gerekçesi ile hükme esas almadığını, -25/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda,

bilirkişiden tazminat hesabı istenmiş olmasına rağmen hesaplama yapılmadığını, eksiklik dolayısı ile dosyanın hesabı yapabilecek ehil bir bilirkişiye tevdi edilmesi yönündeki taleplerinin mahkemece reddedildiğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunun açık olduğunu,-Davalı ... gibi ünlü markalar, ticari ürünlerinin tanırtımını ve yüksek cirolarını reklam faaliyetlerine borçlu olduklarını, müvekkiline ait tasarım ...

A.Ş'nin yıllardır " ..." sloganına konu olmuş tanıtımları için kullanıldığını, markanın reklem bütçesi, reklam öncesi-sonrası gelir artışı, davalılar arasındaki reklam anlaşması ve tüm bunlara ek olarak binlerce konsept mağazada kullanılmış parça başı ürün bedelinin öncelikli olarak tespit edilip hesaplamaya konu edilmesi gerekirken, davayı ıslah hakkının ellerinden alınarak, yine eksik inceleme ve eksik raporlar ile kurulan hükmün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ....Ltd.Şti. vekili istinaf dilekçesinde cevap dilekçesindeki savunmalarını tekrar ederek; -İlk derece mahkemesinin kısmen kabul kararı olarak verdiği taleplerin hukuki değerlendirilmesinin eksik ve haksız olarak yapıldığını,-Husumet itirazları bulunduğunu, talep doğrultusunda üretilen ürünlerin hukuki sorumluluklarının müvekkile yüklenilmesinin kabul edilemez olduğunu, -Diğer davalı ...

AŞ. 'nin istinaf sebeplerinin tamamına katıldıklarını, tasarımlar arasında bariz ayırt edici farklar varken sadece kalp totemi şeklinde olması orta kısmında bir oturma düzeni olması sebebiyle hak ihlal edildiğinin kabulünün mümkün olmadığını, sıradan bir vatandaşın bile dava konusu ürünlerin farklı tasarımlarda olduğunu bilecek durumda olduğunu, -Bilirkişi raporlarının kesin delil niteliği taşımayıp, hakime uzmanlık gerektiren alanlarda yol gösterici nitelikte olduğunu, hakimin itirazları değerlendirip tekrardan rapor alması gerekirken bu rapor doğrultusunda karar vermesi eksik ve hatalı olduğunu,

ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı ... AŞ. vekili istinaf dilekçesinde cevap dilekçesindeki savunmalarını tekrar ederek.

Müvekkili tasarımı ile davacı tasarımından farklılıkların, iki tasarımın ayırt edilmesini sağlayacak nitelikte olduğunu, davacının tasarımının yeni ve ayırt edici olduğunu söylemenin mümkün olmadığını,-Mahkeme kararının dayandığı bilirkişi raporunun eksik incelemeler içerdiğini, müvekkil tasarımının içerdiği yukarıda açıklanan davacı tasarımından farklılıkları da iki tasarımın ilk bakışta ayırt edilmesini sağlayacak nitelikte olduğunu, ancak, bilirkişilerce ve yerel mahkemenin gerekçeli kararında hiçbir şekilde davacı tasarımının ne kadar özgün ve ayırt edici olduğunun değerlendirilmediğini,

mahkeme kararına esas teşkil eden raporun eksik incelemeye dayandığını,-İddiasını ispatla mükellef olan, davacının dosyaya ne bir emsal lisans sözleşmesi, ne de ticari defter ve kayıtları mahkemeye sunduğunu, bu durumun açıkça davacının tazminat talebinin dayanaksız kalmasına sebebiyet verdiğini ve bu nedenle zararını ispat edemeyen davacının tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğini, -Müvekkil tarafından kullanılan bankın davacı tasarımına tecavüz etmediği gibi, davacının tazminat talebine konu iddialarını ispatlayamamış olması nedeniyle, tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekirken,

yerel mahkeme tarafından verilen karar hukuka aykırı olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, dava, davacı adına tescilli ... numaralı endüstriyel tasarıma konu ürünün davalılar tarafından taklit edilmek suretiyle kullanılması sebebiyle meydana geldiği iddia edilen tecavüzün önlenmesi ve men'i ile maddi ve manevi tazminata ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, hükme esas alınan kök ve ek raporda, davacı taraf adına tescilli ... numaralı tasarıma ait ürün ile davalı tarafa ait ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalı ... firmasının kullanımının marka hakkına dayandırılamayacağı sonucuna varıldığı,

alınan raporun denetim ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, ürünleri sipariş üzerine üreten davalı ... Ltd.Şti'nin basiretli bir tacir olarak tasarımın hak sahibini araştırmakla yükümlü olduğu, bu nedenlerle davalılar aleyhine maddi ve manevi tazminata karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, davacının tacir olmaması nedeniyle defter sunamaması, davacının aynı konuda lisans vermemiş olması, davalı ...

Ltd.Şti'nin ticari defterlerini sunmamış olması ve oldukça yüksek ticari hacme sahip diğer davalı ... AŞ'nin tüm ticari faaliyetlerinden elde ettiği cirosu üzerinden lisans bedelinin hesabında dikkate alınamayacak olması nedeniyle, maddi tazminatın TBK'nun 50. maddesi uyarınca belirlenmesinde, hükmedilen maddi ve manevi tazminat tutarlarında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.