İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/1294 K.2025/515

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. Her iki davacı şirketin de ortağı/temsilcisi ... ile oğlu ... olduğunu, Keşidecisi davacı ... Şirketi olan,...bank...A.Ş ...şubesindeki ... iban numaralı hesaptan ... seri numaralı 23.06.2022 keşide tarihli 27.750,00 USD bedelli bir adet tacir çekiniN şirket yetkilisi ... tarafından düzenlenerek, temsilcisi bulunduğu diğer davacı ... Şirketi adına keşide edildiğini, ... Şirketinin kaşe ve imzasıyla işbu çekin dava dışı ...

Şirketi'ne mal alımı için avans ödemesi olarak teslim edildiğini, ... Şirketi'nin malzeme satışına avans olarak aldığı davaya konu çek karşılığında müvekkili... Şirketini taahhütünü yerine getirmediğini ve çeki de kaybettiğini iddia ettiğini, çek iptali davası açmaya yanaşmadığını, müvekkili ...

Şirketi, bahse konu çekin zayi sebebiyle iptali talebiyle Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/533 Esas sayılı dosyasıyla dava açıldığını ve 17.06.2022 günü ödeme yasağı verildiğini, çekin keşide tarihi olan 23.06.2022 tarihinde ... Şirketinin tek sahibi ve yetkilisi olan ... T.C.

Kimlik Numaralı ... isimli şahsın, kaybettiğini iddia ettiği davaya konu çeki tahsil için ...bank... şubesine şirket kaşe ve imzasından sonra şahsi imzasıyla ibraz ederek tahsile çalıştığını, ancak men kararı nedeni ile ibrazdan vazgeçtiğini, Davalı ...'ün, çekin ibrazında ödeme yasağı olduğunu öğrenmesi üzerine ihtiyati haciz kararı aldığını, takibe konu edilen çekin bedelsiz olması,

çekin tahsilinin kolaylaştırılması için muvazaalı şekilde davalı şahsa devri sebebiyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerektiğini, Davacıların davalıya ... sayılı icra dosyasından borçlu olmadıklarının ayrı ayrı tespitine, takip alacağının % 20'si oranında inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacılardan lehdar "..." ciranta sıfatı ile sırf ödemeden men kararı alınması adına kötü niyetli olarak Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/533 E. Sayılı dosyasından çek iptali davası açtığını, amacın tedavüle konulan çeke karşı bankanın "karşılıksızdır" işlemi yapmasının önüne geçmek ve keşideci şirketin Çek Kanunu'ndan ve Karşılıksız Çek Keşide Etmekten kaynaklanan sorumluluğunun bertaraf edilmesine yönelik olduğunu, çekin ödeme aracı olması nedeni ile, davacı keşideci tarafından tedavüle konulan çekin, sonraki cirantalar arasında yaşanan ticari ihtilaf nedeni ile ödenmemesi ve bu durumun defi olarak ileri sürülmesi,

kıymetli evrakın mücerretliği ve alt ilişkiden bağımsızlığı prensibine de gölge düşürdüğünü, bu nedenle, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının iddiasında bahsedildiği şekli ile, dava dışı cirantalardan "..." isimli şirketin taahhhüdünü yerine getirmediği varsayılsa dahi, işbu iddianın keşideci tarafından müvekkiline dermeyan edilebilmesine hukuki imkan bulunmadığını, anılan ilişki davacılardan lehdar "..." ile dava dışı ciranta "..." arasında çözümlenmesi gereken bir uyuşmazlık olduğundan, anılan durumun davacı keşideci tarafından davalı müvekkiline sirayet ettirilemeyeceğinin izahtan vareste olduğunu,

davacılar tarafından yaklaşık ispata dair herhangi bir yazılı delil sunulmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...uyuşmazlığın kambiyo vasfını haiz çekten kaynaklandığı dikkate alındığında davacı defterlerinin incelenmesine mahkememizce gerek duyulmamıştır.Aynı şekilde davalının tacir olmadığı, olsa bile davaya konu çekin kambiyo senedi olması nedeniyle illetten mücerret olduğu, ticari defterlerde kayıtlı olmamasının tespitinin yargılamaya katkısı olmayacağı kanaatine varılmıştır.Davaya konu çekin sahteliği söz konusu değildir.

Davacılar dava dışı ciranta ile arasındaki ticari ilişki nedeniyle davaya konu çekin bedelsiz olduğunu iddia etmekte olup, bu husus şahsi defi niteliğindedir. Şahsi defiler ancak ilişkide bulunan tarafları bağlayacak olup, iyi niyetli olduğunu iddia eden üçüncü kişilerin bu durumu bildiği ispat edilmediği müddetçe bu savunmaya değer verilemez.

Davalı ile dava dışı cirantanın birbirlerini tanıyor ve başka şirkette yetkili olmaları sırf borçlu zararına hareket edildiğinin ispatı için yeterli değildir. Bunun için ayrıca davacıların bedelsizlik iddiasını ispatlaması gerekmektedir.

Fakat olayımızda bedelsizlik iddiası olarak şahsi defi ileri sürülen dava dışı şirket ... şirketi dosyamızda taraf olmadığından bu iddiaya ilişkin inceleme yapılamayacağından itibar edilmemiştir.Gelinen aşamada davacın ispat yüküne bağlı olarak kendisine yemin delili hatırlatılmış, yemin delilini kullanmayacağını beyan etmiştir.

Dosya kapsamına göre davacıların iddialarını ispatlayamadığı, yargılama sırasında her ne kadar mahkememiz tedbir kararı kaldırılmış ise de tedbirin uygulanmış olduğu gözetilerek hem ispatlanamayan davanın esası hem de İİK madde 72/4 gereği;1-DAVANIN REDDİNE,2-İİK Madde 72/4 uyarınca mahkememizce daha önce tedbir kararı verilmiş ve bu tedbir kararı uygulanmış olduğundan asıl alacağın %20'sine tekabül eden tazminatın DAVACILARDAN TAHSİLİ İLE DAVALIYA KARAR KESİNLEŞTİĞİNDE ÖDENMESİNE,"Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacılar vekili istinaf isteminde özetle;Dava dilekçesini tekrarla ...'ün çek arkasına el yazısıyla, T.C. Kimlik Numarası ve GSM numarası yanında adresin ... Limited Şirketi'nin ticaret sicilde kayıtlı merkezi olduğunu,...

Şirketi ... ile davaya konu çeki bankaya ibraz edip icra takibi başlatan davalı ...'ün arasında muvazaa olduğunu, ...'ın çek hakkındaki ödeme yasağı nedeni ile ibrazdan imtina ederek çeki geriye teslim aldığını, çekin görüntüsünün eklendiğini, ...'ın çeki tahsil için bu tek sahibi yetkilisi bulunduğu, ...

Şirketinde şirket yetkilisi olarak çalışan davalı ...'e teslim ederek iyiniyetli 3. şahıs izlenimi vermek suretiyle çekin yazılmasını sağladığını, Tarafların aynı şirkette yetkili olarak görev aldıkları ticaret sicil kaydı ile sabit olduğunu, davalı...'ün çeki bankaya ibrazında adres olarak ...Şirketi'nin adresinin şerh edildiğini, kambiyo evrakında ciro silsilesinin koptuğunu,Davalı... ile çeki ciro yoluyla iktisap eden ...

Şirketi sahibi ..., arasındaki ilişki davaya konu çekin bedelsiz olduğu bildiğini açıkça gösterdiğini, ...'ün çeki ciro yoluyla iktisap ettiği ...'ın sahibi ve yetkilisi bulunduğu, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... sicilinde kayıtlı,...

Şirketi'nin de ortağı olduğunu, çekin tahsilinde birlikte hareket ettiklerini,Mahkemece delillerin eksik toplandığını, ...bank ...A.Ş tarafından verilen cevaplarda, çekin şubeye ibraz edildiği tarih belirtilmiş ancak ...'ın şubeye çeki tahsil için hangi saatte yazıldığı belirtilmemiş olduğunu, çekin muhatap bankaya iki kez ibraz edilmiş olup, davalı ... tarafından yapılan ikinci ibrazın usûl ve kanuna uygun olmadığını, ibraza ilişkin görüntü kayıtlarının hangi saatte olduğuna dair açıklama gönderilmesi gerektiğini,Davacılar aleyhine tazminata hükmedilmesinin doğru olmadığını, İİK 72/4 maddesinin Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu,

3. Ve 4.fıkranın iptali için ANayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiğini, davalı ile önceki ciranta arasındaki ilişki nazara alındığında, ... tarafından çekin bankaya ibrazında mahkemece ödeme yasağı bulunduğu görülünce bedelsiz bir çeki tahsil için danışıklı bir ciro ilişkisiyle el değiştirdiği dosyaya sunulan delillerle açıkça ortaya konulmasına rağmen müvekkili aleyhine inkar tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu,Mahkemece tedbir kararına davalının itirazın reddedildiğini, ancak kararın istinaf mahkemesince kaldırıldığını ve karşı tarafın icra dosyasına ödenen paranın tamamını tahsil ettiğini,

davalının herhangi bir zararının olduğunun iddia edilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; davacılardan ...ŞTİ çekte keşideci, ...ŞTİ ise çekte lehtar konumda olup davacılar çekteki imzalarını inkar etmemişler, çekin ...ŞTİ tarafından dava dışı ...ŞTİ'ye avans olarak verildiğini, ancak cirantanın edimini yerine getirmediğini, ...ŞTİ'den sonraki ciroların ise muvaazalı olduğunu ileri sürmüşlerdir.

Çek, bir ödeme aracı olup davacılar çekin bedelsiz olduğunu, davalı hamilin iktisapta ağır kusurlu ve kötüniyetli olduğunu ispatla yükümlüdür.

Bununla birlikte davacıların iddialarına göre çek ... şirketi ile dava dışı ciranta olan ... şirketi arasındaki ticari ilişkiye dayalı olarak verildiğinden bu defi mutlak defi değil şahsi defi olmakla davacı keşidecinin çekin bedelsizliği define dayanması mümkün değildir. ...BANK'ın cevabi yazıları ve çek suretine göre TTK 720 maddesi anlamında ikinci kez çek ibrazından bahsedilemeyecek olup davalı, görünürde düzgün ciro silsilesine göre çeki iktisap eden yetkili hamil konumundadır.

Dosyada mevcut delil durumuna göre davacı davalı ile dava dışı ...şti ve yetkilisi olan dava dışı ... arasındaki muvaaza iddiasının sabit olduğundan da söz edilemeyeceğinden mahkemece neticeten davanın reddine karar verilmesi yerindedir.Davacılar vekilinin kötüniyet tazminatına ilişkin istinaf istemlerine gelince; davacıların ihtiyati tedbir isteminin ilk derece mahkemesince kabul edildiği ve istinaf mahkemesinin kaldırma kararına değin uygulandığı, davanın reddi ile birlikte davalı lehine tazminata hükmedilmesinin yerinde olduğu,

davacılar vekilinin Anayasa'ya aykırılık iddiası yönünden başvuru yapılması talebinin Dairemizce yerinde görülmediği dikkate alınarak bu hususlardaki istinaf isteminin de reddi gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacılar vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.