İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/268 K.2024/1469

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava ... adlı şirketten 2 adet eskavatör alındığını, karşılığında elden 140.000,00 TL ödeme yapıldığını, kalan miktar içinde ...

Sarıgazi Şubesine ait, 31.05.2017 keşide tarihli, 135.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, yine davaya konu 30.06.2017 keşide tarihli, 135.000,00 TL bedelli ... seri numaralı keşidecisi davacı ... olan çeklerin dava dışı ... adlı şirkete verildiğini, elden alınan 140.000,00 TL hiç alınmamış gibi gösterilerek sadece çekler için fatura düzenlendiğini, noter harici yapılan araç satışlarının geçersiz olduğunu, dava ... adlı şirket davacının talebine rağmen araçların kaydını vermediğini, yine davacıya teslimi yapılan eskavatörlerin çalışmadığını, bu sebeple çeklerin iadesi istenmesine rağmen iade yapılmadığını,

dava dışı ... adlı şirket daha sonra davaya konu 30.06.2017 keşide tarihli, 135.000,00 TL bedelli ... seri numaralı çeki davalı ... adlı şirkete ciroladığını, çekte ödeme yasağı olmasına rağmen, takip yapması nedeniyle davalının kötü niyetli olduğu, yine davacının muamele merkezi dışındaki Şile'de bulunan makinalarının davalıca yeri bilinip haczettirildiğini, davalının iyiniyetli olmadığını, dava dışı ... adlı şirket ile işbirliği içinde olduğunu iddia ederek, 30.06.2017 keşide tarihli, 135.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti ile çekin istirdadını talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olduğunu, keşideci ile lehtar arasındaki şahsi defilerin davalıya karşı ileri sürülemeyeceğini, dava reddi ile, icra dosyasındaki paranın bloke edilmesi nedeniyle kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/10/2021 tarih ve 2017/901 Esas - 2021/1091 Karar sayılı kararıyla. "Somut olayda, davacı dava konusu çekin geçersiz bir satış sözleşmesi nedeniyle elinden çıktığını, bedelsiz olduğunu iddia etmiş ve çek nedeniyle borçlu bulunmadığının tespitini talep etmiştir. Davalı hamil ise, çeki düzgün ciro silsilesi yoluyla ticari ilişkiye binaen aldığını savunmuştur.

Davacı ile davalı arasında bir ticari ilişki mevcut olmayıp, davalı çekin yedinci cirantası olup son hamilidir, kambiyo senetleri illeten mücerret olup, bu kapsamda, hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispata yarar dosyaya yansıyan herhangi bir bilgi, belge ve delil bulunmadığı, yine davacının iddialarının bedelsizliğe dayandığı ve şahsi defi olduğu, davacıca şahsi definin davalı cirantaya ileri sürülemeyeceğinden sebeple davanın reddine karar verilmiştir.

İİK 72/4. maddesi gereğince dava konusu takibin davacının talebi ile ihtiyaten durdurulması ve daha sonra haksız çıkması nedeniyle, davalı alacaklı lehine %20 tazminata hükmedilmiştir" gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili dilekçesinde davanın konusu olan çekin arkasındaki temel ilişki müvekkili şirket ile dava dışı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki satış sözleşmesi olduğunu, sözleşmenin konusu iki adet ekskavatör olduğu , satış bedeli olarak elden 140.000,00 TL ödeme yapıldığı kalan miktar için ... Bankası Sarıgazi Şubesi'ne ait 31.05.2017 tarihli 135.000,00 TL bedelli ... seri nolu ve 30.06.2017 tarihli 135.000,00 TL bedelli 6975196 seri numaralı çekler keşide edilerek ...

San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verildiği borcunu ifa ettiği, satıcı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

Tarafından müvekkile 135.000 TL'lik iki adet fatura düzenlendiği davacını kabul etmediği ve savcılığa suç duyurusunda bulunduğu ekskavatörler, motorlu araç niteliğinde satışı ve devri noterde yapılmadığından geçerli olmadığı temel ilişkinin sakat olması kişisel defi olmasına rağmen davalıya karşı da ileri sürülebilineceği müvekkili şirketin ödeme yapmaktan kaçınabileceği Davalı tarafın kötü niyeti ve şirket zararına hareket ettiği olgusu sabit olduğu suç duyurusunda bulunduklarında ... yetkilisi ...'nin ifadesi alındığı ...

"Evrakta bahsi geçen makineleri ...'dan satın aldım ve ... şirketine sattım.... Şirketinden aldığım çeki ciro edip ...'a verdim. Ben iki adet makineyi 270.000 TL'ye almıştım. 135.000 TL'lik kısmını nakit ödedim, kalan kısmını ise... şirketinin çekini ciro ederek ödedim. Makineleri aldıktan sonra da yaklaşık 70.000 TL'lik bakım yaptım ve... Şirketine devrettim. ... faturaları işlemediği için ...'dan girişini almadık.

Zaten girişini isteseydikte çek ödenmediği için ... da fatura kesmezdi." beyanlarında bulunduğu Beyanlarda bahsi geçen ..., ... Tic. Ltd. Şti. Yetkilisi olup, satış sözleşmesi konusu makineler bu kişiden alındığı daha sonra müvekkili şirkete satıldığı satış işleminden alınan çekleri yine ciro edip ...'a verildiği davalı taraf işbu ticaretin içerisinde olup, satıcı ... Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

İle birlikte müvekkili şirketi zarara uğratma amacı güderek hareket ettiği Müvekkilinin adresi Ataşehir / İstanbul olmasına rağmen Şile Karakiraz mevkiinde bulunan adresine hacze gelindiği, satılan makineler bulunmakta olup davalı tarafın, alelade bir üçüncü kişi olarak bu hususu bilmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğunu kişisel defi, TTK m.687/1 hükmü gereği davalı şirkete ileri sürülebilecek nitelikte olmasına rağmen, yerel mahkeme davalının amacını irdelememiş ve kambiyo ilişkisinin sebepten soyut olmasına dayanarak dava reddine karar verdiğini belirtmiştir.

Bu nedenle işbu kararın istinafen incelenmesini satış sürecine ilişkin ihtiyati tedbir kararının verilmesini istemiştir.

DELİLLER

İCRA TAKİP DOSYA NO: İstanbul ....İcra Müdürlüğü’nün... E. sayılı dosyası İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/103664 Soruşturma sayılı dosyasında şüpheliler ... hakkında özel belgede sahtecilik Dolandırıcılık Hırsızlık Bedelsiz Senet kullanma suçlarından... hukuki mahiyetteki uyuşmazlık .. KYOK verilmiştir.

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/103664 Soruşturma sayılı dosyasında (dosyada uyaptan gelen 24/01/2024 tarihli yazı cevabı) ...'e talimatla alınan ifadesinde İstanbul 7.Asliye Ticaret mahkemesinde 2017/701 Esas sayılı benzer iddialar ile açılan dava olduğunu belirtmiştir. İstanbul Ticaret Odasından gelen 28.11.2019 tarihli yazı cevabından 2 adet eskavatör 2019 davacı davalı ve dışında ... San. ve Tic. Ltd. Şti. şirket adına kayıtlıdır.

İstanbul 12. İcra Hukuk Mahkemesini 03/07/2018 tarih 2017/624 Esas 2018/1013 Karar sayılı yetki ve borca itiraz davsında... .. Davasının reddine karar verilmiştir. İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesine Davacı şti. yetkilisinin açtığı çek iptali (hasımsız) davasının reddine karar verilmiştir. 30.06.2017 keşide tarihli, 135.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, çek fotokopisi incelendiğinde keşidecinin davacı, lehtarın sonraki cirantaların ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. ...olduğu hamilin bankaya 10/07/2017 tarihinde ibraz ettiği ve ödeme yasağı olduğundan işlem yapılmadığı şerhi verildiği anlaşılmıştır.

GEREKÇ E

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu, İİK'nın 72. maddesine göre açılan menfi tespit davasıdır. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiştir. Bedelsizlik iddiası, TTK’nın 599.

(6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı TTK) m.687) maddesi anlamında bir kişisel def’idir. Bedelsizlik bir kişisel def’i olduğundan düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin çeki bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def’ini ileri sürebilir. Somut olayda Davalı hamil, çeki düzgün ciro silsilesi yoluyla aldığını savunmuştur.

Davacı ile davalı arasında bir ticari ilişki mevcut değildir. Davalı çekin cirantası olup son hamilidir, kambiyo senetleri illeten mücerret olup, bu kapsamda, hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispata yarar dosyaya yansıyan herhangi bir bilgi, belge ve delil bulunmadığı davacı ve davalı yan beyanları göz önünde bulundurulduğunda ispat yükümlülüğünün davacıda olduğu, ispat yükümlülüğünü yerine getiremediği anlaşılmıştır.

Buna göre, ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M