İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/344 K.2024/1528

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerden dava dışı ... İnşaat San ve Tic A.Ş, ... ve ... ile yine dava dışı ...arasında 01.01.2018 başlangıç tarihli kira sözleşme ile ...

Hotels & Resorts'un Bostancı ve Pendik otellerinde; video, fotoğraf, görüntü ve kamera hususlarında sözleşme yapıldığını, sözleşme bedeli olan 500.000,00-TL'nin 400.000,00-TL'sinin çek ile, 90.000,00-TL'si senet ile, 10.000,00-TL'si de banka havalesi ödenmesi hususunda anlaştıklarını, 02.02.2018 tarihinde 10.000,00-TL'lik ilk çekin ödenerek iade alındığını ve ...

Bankası Altıntepe Şubesine iptal edilmek üzere sunulduğunu, 10.05.2018 tarihinde 100.000,00-TL'lik çek bedelinin ise haricen hamil muhataba banka kanalı ile ödendiğini, 10.08.2018 tarihinde 100.000,00-TL'lik çek bedeli de müvekkilleri tarafından muhatap alacaklılara aynı şekilde haricen ödendiğini, 10.05.2018 ve 10.08.2018 tarihli çeklerin ödendiği halde davalı tarafça müvekkiline iade edilmediğini, icra takibinin ve menfi tespit talepli davanın konusu olan ve kira sözleşmesinde belirtilen 10.10.2018 tarih ve 100.000,00-TL'lik çekin müvekkili şirket ...

Kimya Nak İnş San ve Tic A.Ş tarafından ... lehine tanzim edilerek diğer imza yetkilisi ... tarafından davalı ...'a ciro edildiğini, bankaya ibraz ile davalı tarafından 1.600 TL'sinin tahsil edildiğini, borçlu olmadıkları halde 112.500,00-TL'nin daha bizzat akit ve otel işleticisi şirket yönetim kurulu başkanı ...'a ödendiğini, dava konusu olayın nitelikli dolandırıcılık, tefecilik ve savcılıkça vasıflandırılacak suç mahiyetinde olduğunu, İstanbul CBS'de takip edildiğini, ödenen çekleri iade etmeyen ...'ın İstanbul CBS'ye dolandırıcılık, bedelsiz senedi kullanma, mükerrer tahsilat teşebbüs,

tefecilik ve sair suçlardan yapılan tahkikatın halen derdest olduğunu iddia ederek taraflar arasındaki Bostancı-Pendik ...

Park Oteldeki video, fotoğraf, kamera, görüntü çekilmesi için yapılan sözleşme gereğince davacılar tarafından otel yetkili ve sahiplerine teslim ve ciro edilen 400.000,00-TL çek ve 100.000,00-TL'lik senet nedeniyle davalı ve ortaklarının sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmedikleri halde bu çek ve senetlerin ödendikleri halde mükerrer olarak tahsilata konulmak ve haksız fiil ile 100.000,00-TL'nin fiilen tahsilatına rağmen bir defa daha bu bedelin tahsilatına teşebbüs sebebiyle işlenen suç nedeniyle ödeme belgeleri de dikkate alınarak davalıya borçlu olmadıklarının tespitini,

haksız eylem ile tahsil edilen 100.000,00-TL ve davalı ile yetkililerine sözleşme bedelinin tamamen ödenmesine rağmen yapılan aşkın tahsilata rağmen davalı tarafından 100.000,00-TL'lik 10.10.2018 tarihli çeke dayalı İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ...

E sayılı dosyası ile yapılan takipte İstanbul Anadolu 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/55D.İş sayılı ihtiyati tedbir kararına müsteniden icra dosyasına dosya borcunun tamamı ve teminatı olarak 31.01.2019 tarihinde ödenen 133.048,49-TL'nin borçlusu olmadıklarının tespiti ve 133.048,49-TL'nin ödeme tarihinden itibaren yıllık %10,50 ve artan orandaki ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Tur ve İnş. San. Tic. A.Ş'nin ... San Tic A.Ş ile akdedilen 05.01.2018 tarihli kira sözleşmeleri ilie Pendik ve Bostancı ...

Park Otellerinde 2018 yılı içinde yapılacak düğün, nişan gibi organizasyonlarda fotoğraf çekimlerini yapmak üzere senelik toplamda 600.000,00-TL+KDV (708.000,00-TL) bedelle kiralandığını, davacı ... ve ...'ın bu sözleşmelere kefil olduklarını, kira bedelinin Şubat ayından başlamak üzere 2'şer ay ara ile yekûn 600.000,00-TL olacak şekilde 100.000,00-TL olduğunu, yine kira bedeline mahsuben aralık ayı vadeli 90.000,00 TL'lik senetin alındığını, 15.01.2018 tarihine kadar 10.000,00 TL ödenmesinin de özel olarak düzenlendiğini ve bedelin ödendiğini, davacıların kira ödemelerinin hiçbir zaman zamanında ve tam olarak ödeme yapmadıklarını,

dava konusu 100.000,00 TL'lik çekin kira ödemesi kapsamında davacı asillerce cirolanarak müvekkiline verildiğini, çekin 19.10.2018 tarihinde ibraz edilerek 1.600,00 TL'nin bankaca ödendiğini, bakiye 98.400,00 TL bakımından karşılıksız olduğu çek arkasına şerh olarak düşüldüğünü, bakiye kısım yönünden davacılar aleyhine İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davacıların mesnetsiz olarak bu davayı ikame ettiklerini, taraflar arasındaki ilişkiyi kuran 05.01.2018 başlangıç tarihli yalnızca 2 adet kira sözleşmesi olduğunu, davacıların iddia ettiği gibi 506.960,00-TL'lik bir meblağın ödenmediğini, müvekkiline yalnızca 296.960,00-TL ödeme yapıldığını, davacı tarafın mükerrer ödeme iddiasının sahte bir kira kontratı olduğunu ve müvekkile olan borcundan kurtulmaya çalışıldığını iddia ederek takip çıkışı olan 109.497,63-TL üzerinden dava açılabileceğini,

davacının ise tüm güncel hesap ve yatırdığı teminatı da dahil ederek 133.048,49-TL borcu olmadığına dair dava açtıklarını,bu kısım yönünden davanın reddi ile alacağın %20'sinden az olmamak üzere gösterilen teminattan müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2022 tarih ve 2021/695 Esas - 2022/818 Karar sayılı kararıyla; "...

Menfî tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat takibe konu çek, kambiyo senedi vasfında olup illetten mücerret olduğu, bu durumda çek nedeni ile borçlu olunmadığına dair ispat yükümlülüğünün davacıya ait bulunduğu, senede karşı senetle ispat kuralı gereğince, davacı borçlunun, takip ve dava konusu edilen çekin bedelsiz kaldığını yazılı delille kanıtlaması gerekmekte olup, buna ilişkin bir delilin dosya içerisinde yer almadığı gibi davacı vekilince dava dilekçesinde yemin deliline de dayanılmadığı, davacının iddiasını yazılı delille ispatlayamadığı,

senede karşı ileri sürülen hukuki işlemlerin HMK madde 200'deki düzenleme uyarınca senetle ispatı zorunlu olduğundan davacının üzerine düşen senedin bedelsiz olduğun ilişkin ispat yükümlülüğünü yerine getiremediği, dava dilekçesinin ekinde bulunan soruşturma dosyası ve hesap kayıtları incelendiğinde çekin yetkili hamili olmayan dava dışı ...'e elden verildiği anlaşılan ödemenin icra takibine konu çekten dolayı ödendiğinin yazılı delille ispatlanmadığı anlaşıldığından açılan davanın reddine ve davalının kötü niyetli olduğu ispatlanamadığını, kötü niyet tazminatı şartları oluşmadığından talebin reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; Davaya konu çek ödendiği halde mükerrer olarak tahsilata konulmak sebebiyle tüm ödeme belgeleri, tahrifat yapılmış kira sözleşmeleri, aynı gün hesaba yatırılmış çek bedeli, bankadan gelen müzekkere cevabı, bilirkişi raporu ile davalıya borçlu olmadıkları 100.000 Tl tahsilata rağmen bir defa daha bu bedelin tahsilatına teşebbüs edildiği bu sebeple davanın kabul edilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi nedeni ile kararı istinaf ettiklerini bildirmiştir.

DELİLLER

İlk derece mahkemesince alınan 13/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava dışı ... İnşaat San. Tic.

A.Ş’nin, 2017-2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerden yevmiye ve kebir defterinin açılış ve kapanış onaylarının yasal sürelerde yaptırıldığı, envanter defterinin ibraz edilmediği, bu sebeplerle 2017-2018-2019 yılları dava dışı firmanın ticari defterlerinin HMK. m. 222 çerçevesinde dava dışı firma lehine delil teşkil edip edemeyeceğinin mahkemenin takdirinde olduğu, dava dışı ... ve Turizm San. Tic.

A.Ş’nin 2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarının yasal sürelerde yaptırıldığı, bu sebeplerle dava dışı firmanın ticari defterlerinin HMK. m. 222 çerçevesinde dava dışı firma lehine delil teşkil edip edemeyeceğinin mahkemenin takdirinde olduğu, dava dışı ... Turizm Ve İnşaat San. Tic. A.Ş’nin ticari defter, kayıt ve belgelerin incelenmesi sonucu 22.11.2018 takip tarihi itibari ile 309.450,00 TL., 04.02.2019 dava tarihi itibarı ile davalı ... San.

Tic. A.Ş’den 300.010,00 TL alacak kaydettiği, dava dışı ... San. Tic. A.Ş’nin ticari defter, kayıt ve belgelerin incelenmesi sonucu 22.11.2018 takip tarihi itibari ile 7.657,10 TL. borç, 04.02.2019 dava tarihi itibariyle dava dışı ... San. Tic.

A.Ş’nden 1.872,90 TL alacak kaydettiği, ticari defter kayıt ve belgelerinin incelenmesinde, dava dışı ... firmasının dava dışı ... firmasından 14 adet toplamı 209.450,00 TL bedelli fatura aldığı ve ticari defterine borç olarak işlediği, dava dışı ... firmasının dava dışı ... firmasına 15 adet toplamı 209.632,90 TL bedelli fatura düzenlediği ve ticari defterlerine alacak olarak işlediği, her iki dava dışı firma arasındaki faturalardan doğan uyuşmazlığın, dava dışı ... firmasının ticari defterlerinde yer alan, ancak dava dışı ... firması ticari defterlerinde yer almayan, 06.11.2018 tarihli 182,90 TL bedelli faturadan kaynaklandığı,

dava dışı ... firması ticari defterlerine dava dışı ... firmasına 509.460,00 TL ödeme kaydı işlediği, ancak dava dışı ... firması ticari defterlerine dava dışı ... firmasından 207.760,00 TL tahsilat işlediği, aradaki farkın 301.700,00 TL olduğu,

her iki dava dışı firma arasındaki ödeme ve tahsilat farkının, dava dışı ... firması ticari defterlerinde olan dava dışı ... firması ticari defterlerinde olmayan toplam 400.000,00 TL çek bedeli, dava dışı ... firması ticari defterlerine, 3.460,00 TL işlenen ödemenin, dava dışı ... firması ticari defterlerine 3.450,00 TL tahsilat işlendiği ve 10,00 TL fark oluştuğu, dava dışı ... firması ticari defterlerinde yer alan 98.310,00 TL tahsilat kaydının, dava dışı ... firması ticari defterlerine ödeme olarak işlenmediğinden kaynaklandığı, Davacı tarafın dava dilekçesinde ekli listede detayları yazılı 509.460,00 TL ödeme yapıldığının bildirildiği,

davalı taraf dosya içerisine sunulan cevap dilekçesi ile, davacıların kira bedeline mahsuben sadece 296.960,00 TL ödendiğinin bildirildiği, aradaki farkın 212.500,00 TL olduğu, sunulan dökümlere göre farkın sebebinin davacı tarafın sunmuş olduğu ödeme dökümlerinde yer alan, 30.09.2018 tarihli “Eylül ayı boyunca parça parça elden ödemeler - evrakları kayıp – suleyman” açıklamalı 100.000,00 TL., 23.10.2018 tarihli “... Bank Şb ...

Huzurunda - ifadesinde yazıyor” açıklamalı 100.000,00 TL., 23.10.2018 tarihli “... Bank Şb ... Huzurunda - ifadesinde yazıyor” açıklamalı 12.500,00 TL. olmak üzere toplam 212.500,00 TL. ‘den kaynaklandığı, Davacı tarafın dosya içerisine sunmuş olduğu ödeme dökümünde ve davalı taraf cevap dilekçesinde yer alan, ... Bankası 15.01.2018 tarihli banka dekontu ile ... tarafından... hesabına gönderilen 10.000,00 TL ...

Bankası 14.02.2018 tarihli ... tarafından ... hesabına gönderilen 50.000,00 TL 17.10.2018 tarihli el yazısı ile yazılmış 29.200,00 TL.

Olmak üzere toplam 89.200,00 TL her iki dava dışı firma ticari defterlerinde yer almadığı, hangi tarafın defterlerindeki kayda değer verilip verilemeyeceğinin mahkemenin takdirinde olduğu, davacı ifadesinde davada söz konusu edilen çek karşılığını tanık banka müdürü ... önünde verdiğini ileri sürmekte olup, banka müdürünün alınan ifadesinde de aynı durum beyan edildiğinden ve bankanın cevap yazısında 23.10.2018 tarihinde 112.500,00 TL ... tarafından yatırıldığı belirtildiğinden,

10.10.2018 vade tarihli takibe konu çekin ödendiği sonucuna varılmakta olup bu konuda hukuki takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde tespitlerde bulunulduğu görülmüştür.

GEREKÇ E

Dava, çeke dayalı menfi tespit istirdat istemine ilişkindir. ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş verilen karar, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, Taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu ve çekin davalıya kira sözleşmesi kapsamında verildiği anlaşılmaktadır. Dava dilekçesi ile 100.000,00-TL bedelli 10.10.2018 tarihli çekten kaynaklı İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile yapılan takipte İstanbul Anadolu 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/55D.İş sayılı ihtiyati tedbir kararı nedeniyle icra dosyasına dosya borcunun tamamı ve teminatı olarak 31.01.2019 tarihinde ödenen 133.048,49-TL'nin çek bedelinin ödendiği ancak çekin iade edilmediği davacıların bu çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespiti ve 133.048,49-TL'nin ödeme tarihinden itibaren yıllık %10,50 ve artan orandaki ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep edilmiştir.

İspat yükü kendisinde olan davacılar vekilinin 6100 Sayılı HMK 200. Madde gereğince iddialarını ispat yönünden yazılı delil sunması gerekir. ...'a yapılan ödemenin davaya konu çek nedeni ile yapıldığının yazılı delil ile ispatlanamadığı, bu nedenle mahkemece ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M