İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1514 K.2026/333

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacının ... yazılımının eser ve lisans hakkı sahibi olduğunu davalıya ait iş yerinde kullanılan bilgisayarda davacıya ait yazılımın kullanıldığının İstanbul Anadolu 1.FSHHM'nin 2019/39 d.iş sayılı dosyasında yapılan incelemede 1 adet 2015 versiyon ... yazılımının izinsiz olarak kullanıldığının tespit edildiğine, bu durumun FSEK den kaynaklanan mali haklarının ihlali niteliğinde olduğunu. FSEK.

68. Maddesi uyarınca şimdilik 20.000 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 04.03.2024 tarihli dilekçesinde özetle; kısmi dava şeklinde talep edilen 20.000 TL'yi delil tespitinin gerçekleştirildiği 21.03.2019 tarihinden itibaren hesaplanmak üzere ıslahla artırılan toplam tazminat talebi üzerinden işleyecek ticari avans faizi ile birlikte 1.672.117,65 TL’ye artırdığını beyan etmiş, harç yatırmıştır.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde; Davacıya ait olduğu iddia edilen programın tek başına çizim yapmaya elverişli program olmadığını. Çizimlerin ... isimli program ile yapıldığını, davacı tarafından yapıldığı iddia edilen tespitin gerçeğe aykırı olduğunu, sadece bir adet bilgisayarda rastlanıldığını, bu durumdan firma yetkililerinin haberdar olmadığını. Davacı şirketin başka lisanslı çizim programları kullandığını, Davacı tarafından 12.000 USD teklif yapıldığını. buna rağmen bunun üstünde talep edilecek bedellerin fahiş olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"... davacının ... isimli yazılımın hak sahibi olduğu, bu nedenle eser hakkından kaynaklı olarak buna yönelik maddi tazminat talebinde bulunabileceği, davalının işyerinde yapılan tespit neticesinde davacıya ait ... 2015 yazılımının 13/02/2017 tarihinde davalı bilgisayarına bağlandığı ve tespit tarihine kadar da kurulu ve çalışır vaziyette olduğunu, yine bu yazılım ile birlikte davacıya ait birçok modüllerinin de kurulu olduğunun tespit edildiği,

davalı kullanımlarının davacıdan izin alınmaksızın ve lisanssız olarak kullanılması sebebiyle eser hakkına yönelik tecavüz şeklinde olduğu bu nedenle davacının tecavüzün refi talebinde bulunabileceği davacı tarafından FSEK 68. Maddesi kapsamında maddi tazminat talebinde bulunulduğu davalı tarafından kullanılan yazılım ve modüllerinin rayiç bedelinin tespiti bakımından davacı tarafından dosyaya sunulan deliller ve bilirkişi heyetince yapılan resen araştırma sonucu toplam kullanım rayiç bedelinin 32.144 USD olduğu, versiyonun 2015 yılına ait olması sebebiyle %15 indirim yapıldığı,

mahkememizce de dosya kapsamına göre özellikle tazminat miktarının tespiti bakımından bilgisayara yüklü versiyonun 2015 yılı olması davalının esere yönelik kullanımının dosya kapsamına göre tespit edilen süresi ve niteliğide dikkate alındığında takdiren tespit edilen bedelden %20 takdiri indirim yapılmış buna göre de mahkememizce rayiç bedel 20.893,6 USD olarak kabul edilip bu bedele %18 KDV eklenmek suretiyle 24.654,448 USD üzerinden dava tarihi itibariyle kur karşılığı TL rayiç bedelinin 426.226,097 TL olarak hesaplandığı,

davacının bu bedelin 3 katını talep edebileceği bunun da 1.278,678,291 TL olduğu anlaşıldığından bu bedel üzerinden davanın kısmen kabulüne tespit tarihi olan 21/03/2019 tarihi itibariyle de ticari faiz avans faizi işletilmesine karar verilerek;-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, 1.278.678,291 TL' nin 21/03/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine," şeklinde karar vermiştir.

EK KARAR

İlk derece mahkemesinin 16.07.2024 Tarihli ek kararında; "Mahkememizin 05/07/2024 tarihli gerekçeli kararında sehven fazla yazılan (3) numaralı bendindeki "davanın kabul edilen miktarı yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 431.867,83 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine," kısımlarının "davanın kabul edilen miktarı yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 170.654,613 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine," şeklinde düzeltilmesine hükmün bu şekilde TASHİHİNE" şeklinde karar verilmiş, karar taraflara tebliğ edilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde özetle;

kararda soyut bir yorumla 2015 versiyon olan yazılımın rayiç bedellerinden %15 oranında bir indirim yapılmak sureti ile tayin edilen rayiç bedelin dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun düşmediğini, ek rapordaki bu tespite itiraz ettiklerini, Kararda ise; ek rapordaki soyut bir şekilde gerçekleştirilen %15 orandaki indirimin yanında bu kez de %20 takdiri indirim yapılmış olması,

mükerrer ve hukuka aykırı bir şekilde indirim yapıldığı anlamına geldiğini, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre de rayiç bedelin saptanması sırasında piyasa şartlarına göre indirimli bedel tayini mümkün ise bundan başka (müterafik kusur söz konusu değilse) hakkaniyet indirimi adı altında indirim gerçekleştirilmesi,

FSEK madde 68 hükmüne aykırı olduğunu, yargıtay kararlarının bu yönde olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı vekili istinaf isteminde özetle;Tespit edilen esere tecavüz iddiasına ilişkin itirazların değerlendirilmediğini, sözde yazılımın yüklü olduğu bilgisarlarda keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmamış, aktif olmayan yazılım üzerinden eser hakkına tecavüz edildiği,

hiç bir araştırma yapılmaksızın hükme esas alındığını, müvekkili firmanın operasyon kapasitesi hakkında inceleme ve beyanların dikkate alınmadığını, bu durumda da yine tüm modülleri kullanma kapasitesi olmadığının ortaya konulacağını, Bilirkişi kök raporunda tüm modüllerin yüklü olup olmadığını tespit edemediğini ve teknik inceleme yapılması gerektiğini beyan etmiş, ancak herhangi bir teknik inceleme yapılmaksızın, tüm modüller yüklü imişçesine ek rapor hazırlanmış olduğunu, karar gerekçesinde dahi tüm modüllerin yüklü olduğuna değinemediğini,

"yazılım ile birlikte davacıya ait birçok modüllerinin de kurulu olduğunun tespit edildiği " şeklindeki kısım incelendiğinde gerekçede dahi hükmün hatalı olduğu, tüm modüllerin yüklü olmadığı ortaya çıktığını, çünkü hükmedilen tazminat bedeli tüm modüllerin yüklü olduğu varsayımı üzerinden hazırlandığını,Sözde yazılım 13/02/2017 tarihinde yüklenmiş bulunduğuna dair tespit değişik iş dosyasında yer almakta ise de mahkeme tarafından davacının ibraz ettiği 2019 olan dava tarihindeki emsal sözleşme bedelleri ve teklif formları üzerinden indirim yapılmak suretiyle 13/02/2017 tarihindeki sözleşme bedeline ulaşılarak tahmini bedel hesaplandığını,

13/02/2017 tarihine yakın sözleşme asılları, davacının ticari defterleri, bu tarihe ait teklif formları temin edilmesi talep edilmesine tarafından mahkeme tarafından bu hususta herhangi bir araştırma yapılmaksızın dava tarihi olan 21/03/2019 tarihli sözleşme örnekleri ve teklif formları üzerinden hesaplama yapılarak liste fiyatına fahiş bir yöntemle ulaşıldığını,

Davacı tarafın dava dilekçesinde "bilirkişi raporunun 3. sayfasında (değişik iş dosyasındaki rapordan bahsedilmektedir.) .... yazılımın lisans bitiş tarihi "unlimited" yani "limitsiz/süresiz" gözükmektedir. ... yazılımlarının lisansları belirli sürelerde aktif kullanilebilmekte olup süresiz bir lisans ile kullanılması mümkün değildir" beyanı bulunmasına rağmen yıllık abonelik bedeli hususunda seçenek hesaplaması yapılmamış, sadece süresiz lisans bedeli üzerinden hesaplama yapılarak itirazlarımız dikkate alınmadığını, tüm iddiaların gerçek olduğu kabul edilse bile sözde yazılımın kullanıldığı iddia edilen toplam sürenin çok kısa olduğunu,

uygulanan hakkaniyet indirimi de çok düşük kaldığını, zamanaşımı itirazının değerlendirilmediğini Müvekkili firmanın, gerekli yazılımları ücretini ödemek suretiyle satın alarak kullanmakta olduğunu, davacının iddia etmekte olduğu dönem içerisinde de müvekkil firma tarafından ... yazılımdan satın aldığı lisanslı ... ve ... programalarını kullanmakta olduğunu, bu yazılım 2011 tarihinde satın alınmış olup buna ilişkin fatura ve sözleşme dosyada mevcut olduğunu, müvekkilinin daha yüksek bedeller ödeyerek satın aldığı başka programlar mevcut iken davacıya ait yazılımı kullanması hayatın olağan akışın aykırı olduğunu, Davacı her ne kadar 1 adet ...

2015 versiyon yazılımın lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğunun tespit edildiğini iddia etse de bu durum gerçeğe aykır olduğunu, toplama niteliğindeki bilgisayar içerisinde müvekkili firmanın bilgisi dahilinde olmadan söz konusu yazılım bulunsa dahi, çalışır vaziyette olması mümkün olmadığını, Müvekkili firma tarafından ... firmasından satın alınan ... marka yazılım kullanılmakta olduğunu, 2019/39 Değişik iş no'lu dosyada bildirildiği üzere program bilgsayarda yer alsa dahi aktif çalışır vaziyette olmadığını, Firma bünyesinde çok sayıda bilgisayar yer almakta olup farklı bir yazılım kullanılmakta olduğunu,

çok sayıda cihaz içerisinden yalnızca bir bilgisayarda yazılımın var olduğunun iddia edilmesi söz konusu yazılımın aktif olarak kullanılmadığını göstermekte olduğunu, İstanbul Anadolu 1. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2019/39 D.İş sayılı dosyasında yapılan tespitlere katılınmasa da, davacı tarafın sözde haksız eylemi öğrendiği tarih, Değişik İş dosyasına başvuru tarihi olduğunu, 2019/03 döneminde yapılan başvuruya dair alacak taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davanın HMK 109 gereği kısmi dava olduğu da gözetildiğinde zamanaşımı sebebiyle davanın reddi gerektiğini,

İlk derece mahkemesince davacı taraf lehine "431.867,83-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine" karar verilmişse de davacı lehine hükmedilecek vekalet ücreti tutarı 170.654,613-TL olduğunu, tashih ve düzeltme hususunda dilekçe sunulmasına rağmen talebin dikkate alınmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sahipliğinden kaynaklanan haklara tecavüz iddiası ile FSEK 68.maddesine dayalı olarak maddi tazminat istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili ve davalı vekili yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; davalının adresinde yapılan delil tespiti ile bir adet bilgisayarda ...

2015 yazılımının kurulu olduğu, çalıştığı ve aktif olarak kullanıldığının tespit edildiği, mahkemece alınan ek bilirkişi raporunda ... yazılımı ile birlikte kurulu olan modüllerin hangileri olduğu da belirtilerek yazılımın 13/02/2017 tarihinde yüklendiğinin açıklandığı, tespit tarihine göre yazılımın lisanssız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında davacı eser sahibinin FSEK m.22 uyarınca çoğaltma hakkının ihlal edildiğinin kabulü yerinde görülmüştür.

Yazılımın kurulumu ile çoğaltma gerçekleşmiş olup, ihlalin varlığı için ticari amaçla kullanılmasının şart olmadığı, davalının kullanımından maddi fayda sağlamış olup olmamasının ihlalin varlığını ortadan kaldırmayacağı da dikkate alındığında davalının istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

Davacının eserden kaynaklanan mali hakkı ihlal edilmiş olduğundan FSEK 68 maddesi gereğince tazminat talep hakkı bulunmakta olup bilgisayar mühendisinin de yer aldığı bilirkişi kurulu raporunda; yazılımın 2015 yılında piyasaya sürülen eski sürüm olduğu dikkate alınarak toplam fiyattan %15 düşülerek delil tespit tarihi itibarı ile değerin belirlendiği görülmektedir.

Bu durumda bilirkişi raporunun yeterli ve hükme elverişli olduğu dikkate alınarak davanın ıslah edilen değer üzerinden tam kabulü gerekirken, kısmen kabulü yerinde görülmemiş, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davalı vekili istinafında alacağın zamanaşımına uğradığını ileri sürmüş ise de.

FSEK 68.maddesi gereğince varsayımsal bedel veya telif tazminatı talebi, farazi sözleşme ilişkisine dayandırıldığından, alacağın TBK'nın 146 vd maddeleri uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, delil tespiti tarihinin 21/03/2019 olduğu, dava ve ıslah tarihi dikkate alındığında alacağın zamanaşımına uğradığından söz edilemeyeceği anlaşılmakla bu yöndeki istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin kabulüne, kararın HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına, davalı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.