İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/800 K.2025/1613

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Davalının İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi ...Esas numaralı dosyası ile müvekkili aleyhine Kambiyo senetlerine mahsus icra yoluyla takip başlattığını, müvekkilinin çekin cirantalarını tanımadığını, bu şahıslarla herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını, müvekkili adına Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığına 2023/19595 soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, ayrıca çek ile ilgili Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1197 Esas sayılı dosyasında zayi nedeniyle iptal davası açıldığını ve davaya konu çek ile beraber 18 çek hakkında ödemeden men yasağı alındığını,

bahsi geçen dosyada adı geçen ...'in mezkur davada ki şirkete ortak olduğunu, çekin arkasında imzası bulunan şirketlerin gerçek şirket olmayıp ticaret hayatında bulunmadıklarını, müvekkillerinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline, davalının %20 kötü niyet tazminatı ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı süresi içinde davaya cevap dilekçesi sunmamış, beyan dilekçesinde ise çekin bir önceki ciranta olan ... ... ELEKTRONİK NAKLİYAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ'ne kullandırılan kredinin teminatı olarak alındığını, imzaların sıhhatinin bilinmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...1-Davanın KABULÜ ile; İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi ...Esas sayılı icra takibine konu ... Türk Katılım Bankası Kayseri Sanayi Şubesine ait 125.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesinin ...Esas sayılı takip dosyasına davacı tarafça ödenen toplam 184.475,00 TL'nin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-İhtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, bu hususta ilgili icra dairesine müzekkere yazılmasına,3-İhtiyati tedbir kararı kapsamında dosyaya sunulmuş olan teminat mektubunun davacıya iadesine,4-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine." Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf isteminde özetle;

Müvekkili bankanın temlik cirosu ile alıp, yetkili hamil olmuş olduğu dava konusu çek hakkında ibraz tarihinden önce ödemeden men yasağını bilmesi mümkün olmadığı gibi, müvekkili bankanın dava konusu çekteki imzaların sahte olup olmadığını bilmesi veya bilmesinin beklenmesi mümkünolmadığını, Davaya konu çekim Banka müşterisi ... ...

ELEKTRONİK NAKLİYAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ tarafından, kullandığı kredinin teminatı olarak temlik cirosu yapılmak suretiyle Müvekkiline teslim edildiğini, çekte birden çok ara cirantanın da bulunduğunu, takip açmakta kötüniyeti bulunmadığını,Basiretli tacirden, ciro ile çek temlik alırken, çekte bulunması gereken zorunlu unsurların varlığını, ciro zincirinin muntazamlığını, teslim aldığı son cirantanın imzasının sıhhatini incelemesi beklenebileceğini ancak, daha fazla inceleme yapması fiilen mümkün bulunmadığı gibi, hayatın olağan akışına da uygun olmadığını, çeki teslim alındığı tarihte herhangi bir risk görülmediğini,

Mahkemece verilen kararda, müvekkili bankanın taraf olmadığı dosyalara atıf yapılarak, bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiğini, bu davalardaki delil ve tespitleri bilmeyen müvekkilinin savunma hakları ihlal edildiğini, uyuşmazlığın bilirkişi raporu alınmasını gerektirecek özel ve teknik bir bilgiyi gerektirdiğini, işbu dosyada tarafların ticari defterleri incelenmeden, mahkemenin önceki dosyalarına atıf yaparak karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ve savunma hakkının ihlali suretiyle verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, menfi tespit istemi ile açılmış, yargılama sırasında istirdat davasına dönüşmüştür.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Mahkemenin kısa kararı ile gerekçeli kararı arasında çelişki olmaması gereklidir.

HMK'nın 298. maddesinin ikinci fıkrasında da “Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.” şeklinde özellikle düzenlenmiş ve 10.04.1992 gün ve 1991/7 E., 1992/4 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğinde, salt bu aykırılık dahi Yargıtay temyiz aşamasında bozma sebebi kabul edilmiştir.Somut uyuşmazlıkta; ilk derece mahkemesinin kısa kararında "Davanın KABULÜ ile. İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi ...Esas sayılı icra takibine konu ...

Türk Katılım Bankası Kayseri Sanayi Şubesine ait 125.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine", dair hüküm kurulmuş ise de, gerekçeli kararın hüküm fıkrasında ise; " İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesinin ...Esas sayılı takip dosyasına davacı tarafça ödenen toplam 184.475,00 TL'nin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine," ve "şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine" şeklindeki fıkralar eklenerek hüküm kurulmuştur.

Bu durumda HMK 298. maddesine aykırılık söz konusudur. HMK 305/A maddesi "ek karar" hususunda düzenlenmiş ise de; anılan madde kısa kararda yer almayan hususların gerekçeli kararda eklenmesine cevaz veren bir hüküm niteliğinde değildir. Bu nedenle kararın re'sen dikkate alınan sebepler ile HMK 355.maddesi gereğince kaldırılması gerekmiştir.Kamu düzeni yönünden diğer bir husus ise; harca ilişkindir.

Mahkeme taleple bağlı olup harçlandırılan dava değerine göre değerlendirme yapılması gerekir. Somut uyuşmazlıkta; dava değeri 138.169,52 TL üzerinden harçlandırılmıştır.

Mahkemece kısa kararda yer almayan istirdat hükmünün gerekçeli karara eklenmesi yerinde olmadığı gibi istirdadı talep edilen 184.475,00 TL yönünden eksik harç ikmali yapılmadan karar verilmesi de Harçlar Kanunu 30.maddesine aykırılık teşkil etmektedir.Açıklanan nedenle davacının istinaf isteminin re'sen dikkate alınan sebepler ile HMK 355.maddesi gereğince kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, kaldırma kararına göre davalının sair istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.