İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2024/758 K.2024/1974

Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Dava, kasko sigortacısı davacının, dava dışı sigortalısına ödediği tazminatı, zarar sorumlusunun işleteninden rücuen tahsili için başlanan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesinin davanın kısmen kabulüne, davalının Gaziosmanpaşa ... İcra Dairesinin ...

(E) sayılı icra takibine itirazının kısmen iptaline, takibin 147.500,00 TL asıl alacak, 10.836,21 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 158.336,21 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden davacının tazminat talebinin reddine ilişkin 2/6/2017 gün ve 2015/485 (E) - 2017/516 (K) sayılı kararın, davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Dairemizin 28/9/2021 gün ve 2019/2583 (E) - 2021/1280 (K) sayılı kararıyla, mahkemece davalı ...

İhracat Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı ... arasında akdedildiği ileri sürülen kira sözleşmesinin, uzun süreli ve 3'üncü kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olup olmadığı, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin Maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği,

gerektiğinde işletenin ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan kanıtlarla desteklenip desteklenmediği saptandıktan sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355/1-a/6'ncı maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilmesinin ardından sürdürülen yargılamada, davalının Gaziosmanpaşa ...

İcra Dairesinin ... (E) sayılı icra takibine itirazının kısmen iptaline, takibin 147.500,00 TL asıl alacak, 10.836,21 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 158.336,21 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden davacının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili dilekçesinde özetle; uzun süreli araç kira sözleşmesi yönünden, 30/6/2012 tarihli 1 ay süreli araç kira sözleşmesi ile 30/6/2012 gün ve ... numaralı faturanın dosyada bulunduğunu, aracın kaza tarihini kapsar biçimde kiralanması yönünden, kazanın 1 aylık kira dönemi içinde 12/7/2012 günü meydana geldiğinin polis tutanağıyla sabit olduğunu; kaza anında kiralanan aracın dava dışı ...'ın fiili hakimiyetinde bulunduğunu; vergi kayıtlarının yeniden incelenmesi durumunda müvekkili şirketin araç kiralama işi yaptığının tespit edilebileceğini; ilk derece mahkemesinin aracın ... tarafından ...

Limited Şirketi adına söz konusu şirketin faaliyetlerin yürütülmesi için ekonomik yararlanma amacıyla kiralandığı hususunun göz ardı edildiğini; müvekkili şirketin ise yasal saklama süresi 10 yılı aşan ticari defterlerini muhasebecisinden temin edemediğinden dolayı kanıt sunamadığını, dosya kapsamında fatura ve kira sözleşmesi sunulmuş olmakla müvekkili şirketin uzun süreli araç kiralama işi yaptığının ispatlandığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

HMK 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede: Dosyaya eklenen İstanbul ... İcra Dairesinin ... (E) sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davacı ... AŞ tarafından, 12/7/2012 günü meydana gelen kazadan kaynaklanan 150.112 TL asıl alacak, 10.836,21 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 160.948,21 TL alacağın tahsili amacıyla, davalı takip borçlusu ...

İnşaat İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı sürücü ...'a karşı 28/1/2013 günü haciz yoluyla icra takibine başlandığı, ödeme emri 6/2/2013 günü tebliğ edilen davalı ... İnşaat İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketinin vekili vasıtasıyla 7/2/2013 günü verdiği dilekçeyle, icra dairesinin yetkisine ve borca itiraz ettiği; takip dosyasının gönderildiği Gaziosmanpaşa ... İcra Dairesinin ...

(E) sayılı takip dosyasının incelenmesinde ise, ödeme emri 22/8/2014 günü tebliğ edilen davalı ... İhracat Ticaret Limited Şirketinin vekili vasıtasıyla 24/8/2024 günü verdiği dilekçeyle borca itiraz etmesi üzerine Gaziosmanpaşa ... İcra Dairesinin 3/9/2014 gün ve ...

(E) sayılı kararıyla takibin 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 62'nci ve 66'ncı maddeleri uyarınca takibin durdurulmasına karar verildiği, eldeki itirazın iptali davasının ise aynı Kanunun 67'nci maddesinde öngörülen 1 yıllık süre içinde 11/5/2015 günü açıldığı anlaşılmıştır. Davalı ... İnşaat İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından sunulan dilekçede, müvekkili şirkete ait olan ... plakalı aracın dava dışı sürücü ...'a kiralandığını savunmuş.

15/12/2015 tarihli dilekçe ekinde ise, adı geçen şirket vekili tarafından kazaya karışan ... plakalı otomobilin dava dışı ...'a kiralandığına ve faturanın ... Limited Şirketi'ne kesildiğine ilişkin fatura ve sözleşmenin onaysız tıpkıçekimi sunulmuş.

Dairemizin 28/9/2021 gün ve 2019/2583 (E) - 2021/1280 (K) sayılı kararından sonra sürdürülen yargılamada, incelemenin yapılacağı 3/2/2023 günü saat:14.00'da 2012 yılına ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerini ve cari hesap ekstrelerini hazır etmesi uyarısını içeren belgenin davalı ...

Ticaret Limited Şirketi vekiline elektronik tebligat yoluyla 1/1/2023 günü tebliğ edildiği anlaşılmış bilirkişiler kurulu tarafından düzenlenen raporda ise davalı şirketin inceleme günü hazır olmadığı gibi ticari defterlerin yerinde incelenmesine ilişkin herhangi bir talep dilekçesi de bulunmadığından davlı şirkete ait ticari defterler üzerinde usul ve hesap incelemesi yapılamadığı belirtilmiştir.

Diğer yandan Gaziosmanpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğünün 1/6/2022 tarihli yazısında, ... Ticaret Limited Şirketi tarafından ekte yer alan araç kiralama sözleşmesine ilişkin bildirimde bulunulduğuna dair herhangi bir kayda rastlanmadığı bildirilmiştir.

Bilindiği gibi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3'üncü maddesi uyarınca, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişi işletendir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır. Bu itibarla trafik sicil kaydı işleteni kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir.

Diğer yandan HMK'nin 190'ıncı maddesinin 1'inci fıkrası gereğince ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, davalı ...

Limited Şirketi trafik sicilinde adına kayıtlı olan ... plakalı otomobili kazanın meydana geldiği tarih itibarıyla uzun süreli kiraya verdiğini, buna göre de işleten sıfatının dava dışı kiralayan üçüncü kişi de olduğunu kanıtlayamamıştır. Bu itibarla ... İhracat Ticaret Limited Şirketini işleten olarak kabul edilip KTK'nin 85'inci maddesi uyarınca davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

31/12/2024