İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1796 K.2024/1810

Taraflar arasında görülen değişik iş dosyası neticesinde ilk derece mahkemesince verilen ek kararın ihtiyati hacze itiraz eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati hacze itiraz eden ... vekili itiraz dilekçesinde özetle; hacze konu senetler sebebiyle Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyası ile takibe geçildiğini, hacze konu bonoların tamamının vade tarihinin 2019 olarak düzenlendiğini, hacze konu bonoların zamanaşımına uğradığını, zamanaşımına uğrayan bono alacağının, adi borca dönüşmesine imkan bulunmadığını ve zamanaşımına uğrayan bononun adi senede dönüşmesinin mümkün olmadığını, davalı müvekkilin karşı tarafa böyle bir borcunun bulunmadığını belirterek, itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını, yargılama gideri karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu 24.10.2024 tarihli ek kararı veren ilk derece Mahkemesi tarafından ihtiyati hacze itiraz hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda, ".. ihtiyati haciz talep eden açısından ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığı, ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından ileri sürülen sebeplerin İİK'nın 265. maddesinde belirtilen sebeplerden olmaması, itirazların açılacak menfi tespit davasında incelenerek karara bağlanması ve yargılamayı gerektirmesi nedeniyle ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin talebinin reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından, haksız ve hukuka aykırı olarak ihtiyati haciz kararı verildiğini, zaman aşımına uğramış ve kambiyo vasfını yitirmiş bonolara istinaden ihtiyati haciz kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, zaman aşımına uğrayan bono alacağının, adi borca dönüşmesine imkan bulunmadığı gibi zaman aşımına uğrayan bononun da adi senede dönüşmesi mümkün olmadığını, zaman aşımına uğrayarak kambiyo senedi vasfını kaybeden bono adi senede dönüşmemekle birlikte bu bonodan HMK'nın 202. maddesi kapsamında yazılı delil başlangıcı olarak yararlanılabileceğini,

doktrin ve uygulamada zaman aşımına uğrayan ve imzası inkar edilmeyen bir bononun adi senede dönüşmeyeceği ancak temel borç ilişkisi bakımından yazılı delil başlangıcı teşkil edeceği noktasında tam bir görüş birliği bulunduğunu, müvekkilinin karşı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığını, ayrıca ihtiyati hacze itiraz dilekçesi ile ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, Mahkemenin yetkisine ve teminata da itiraz edilmiş olup.

Mahkemece bu yöndeki itirazların değerlendirilmediği, hiçbir gerekçe bildirilmeden ihtiyati hacze itirazlarının reddedildiğini beyanla istinaf taleplerinin kabulü ile usul ve yasaya aykırı, Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2024 tarih, 2024/344 D.iş sayılı ihtiyati hacze yapılan itirazın reddi yönündeki kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak; talepleri gibi ihtiyati hacze yapılan itirazın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, İİK'nın 265. maddesi gereğince ihtiyati haciz kararına itiraz üzerine verilen kararın istinafına ilişkindir. İlk derece mahkemesince, ihtiyati haciz kararına yapılan itirazın reddine karar verilmiş; bu ek karara karşı, itiraz eden vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Uyuşmazlık, ihtiyati haciz şartlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

Dosya kapsamından, talep eden vekili tarafından ihtiyati hacze dayanak olarak 22.02.2019 tanzim tarihli 28.06.2019 vade tarihli 29.000 TL bedelli, 30.07.2019 vade tarihli 29.000 TL bedelli, 29.08.2019 vade tarihli 29.000 TL bedelli, 26.09.2019 vade tarihli 29.000 TL bedelli, 26.10.2019 vade tarihli 29.000 TL bedelli, 28.11.2019 vade tarihli 29.000 TL bedelli 6 adet senet gösterilmiş olup, bu senetlerde lehtar ...- ..., keşideci ..., aval ise ...'dır.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme İİK'nın 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır. Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir.

Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır. Müeccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir.

Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir. Öte yandan, İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı ve miktarı hakkında kanaate varılması yeterlidir.

Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken, alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulmasıdır.

İİK'nın 265/1.maddesi hükmü uyarınca ise borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

Somut olayda itiraz eden tarafından ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı itiraz edilmiş olup, bonodan kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde bononun keşide yerinde veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 776/1-d maddesine göre ödeme yeri bononun zorunlu unsurlarındandır.

TTK'nın 777/3. maddesinde açıklık bulunmadığı takdirde senedin düzenlendiği yerin, ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılacağı düzenlenmiş olup, TTK'nun 777/4.maddesi uyarınca düzenleme yeri bulunmayan bononun keşidecinin ünvanının yanında yer alan adreste düzenlendiği kabul edilir.

İhtiyati hacze konu bonolarda ödeme yeri Esenyurt, keşidecinin yerleşim yeri Başakşehir olup, Bakırköy Ticaret Mahkemelerinin yetki alanının Esenyurt'un bağlı olduğu Büyükçekmece adliyesi ve Başakşehir'in bağlı olduğu Küçükçekmece adliyesinin yargı çevresini de kapsaması nedeniyle ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz konusunda yetkili olduğu anlaşılmıştır. TTK'nun 778/3. Maddesinin atfıyla bonolar hakkında da uygulanan TTK'nın 702/1.

Maddesine göre aval veren kişi, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olur. Anılan maddenin ikinci fıkrasına göre ise aval veren kişinin teminat altına aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da aval verenin taahhüdü geçerlidir. İİK'nun 265. maddesinde, ihtiyati hacze itiraz nedenleri tahdidi olarak sayılmıştır.

Bunlar; mahkemenin yetkisine, teminata ve ihtiyati haczin dayandığı nedenlere ilişkin olup, İhtiyati haczin dayandığı sebepler ise aynı yasanın 257. maddesinde düzenlenmiş olup, bunlar da alacağın rehinle temin edilmemiş olması ve para borcuna ilişkin olmasıdır. Somut olayda itiraz eden vekili, bonoların zaman aşımına uğradığını ileri sürerek ihtiyati hacze itiraz etmiştir.

İhtiyati haciz kararına itiraz nedenleri şekli ve sınırlı olarak İİK'nun 265. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. İtiraz eden vekilinin zamanaşımına yönelik itirazı anılan madde kapsamında olmadığı gibi bu hususlar bir alacak ya da menfi tespit davasında incelenebilecektir.

Bu nedenle mahkemece ihtiyati haciz kararına yapılan itirazın reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesinin ek kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.