İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/376 K.2024/1997

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP:Talep eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkili banka müşterilerinden, ... Şirketi tarafından tahsil amacı ile müvekkili bankaya tevdi edilen ... Şti. olan 30/07/2023 keşide tarihli, lehtarı ... Şirketi olan 500.000,00 TL bedelli, "... Şti. olan 19/08/2023 keşide tarihli, lehtarı ... Şirketi olan 550.000,00 TL bedelli, "... Şti olan 12/08/2023 keşide tarihli, lehtarı .... A.Ş. olan 734.590,00 TL bedelli, "...

Şti olan 15/07/2023 keşide tarihli, lehtarı ...Şirketi olan 100.000,00 TL bedelli, "... Şirketi olan 03/11/2023 keşide tarihli, lehtarı ... Şirketi olan 70.000,00 TL bedelli, "... Ltd. Şti olan 31/08/2023 keşide tarihli, lehtarı ... Şirketi olan 500.000,00 TL bedelli, "... Şti olan 31/08/2023 keşide tarihli, lehtarı ... Şti olan 500.000,00 TL bedelli, "Keşidecisi ... olan 29/08/2023 keşide tarihli, lehtarı ...

Şti olan 130.000,00 TL bedelli 8 adet çekin ... aracılığıyla kargolandığını ve kargo aşamasında kaybolduğunu, ... tarafından yapılan tüm aramalara rağmen mezkur çeklerin bulunamadığını, bu haliyle çeklerin müvekkili bankanın rızası olmaksızın elinden çıktığını, çekin suiniyetli kişiler tarafından kullanılması,

hatta çeke istinaden, keşideci, avalistler ve müvekkili banka aleyhine icra takibi dâhil bilcümle işlemlerin yapılmasının her zaman için mümkün olduğunu, müvekkili bankanın rızası olmaksızın elinden çıkan çeklerden dolayı ödenmemesi gereken bir bedelin ödenmek zorunda kalınması veya da haciz gibi istenmeyen bir durumla karşılaşılması telafisi imkânsız zararların doğmasına sebebiyet vereceğini, bu itibarla herhangi bir zararın önlenmesi bakımından öncelikle çeklerin bedellerinin ödenmemesi için ihtiyati tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini, müvekkili bankanın dökümü yapılan çeklerden; ...

Şirketi, Miktarı 70.000-TL (yetmişbintürklirası), Keşide Tarihi : 03/11/2023, Lehtar ... Şirketi olan çekin bedelinin ödenmemesi için öncelikle ihtiyati tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesine, ifası için ... Şirketi, ... Şirketi adreslerine ve ciranta ve lehdarların e-tebligat adresine ödeme yasağı kararının tebliğine, dökümü yapılan çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki talep hakkında yapılan yargılama sonunda, "somut olay yönünden davacının müşterisinden tahsil amacıyla aldığını beyan ettiği çeklerin kaybolduğu iddiasına dayalı zayi nedeniyle açtığı çek iptali davasında davacının çeklerin yetkili hamili olmadığı anlaşıldığından dava konusu çekler yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu nedenlerle davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan HMK 114/1-h, HMK 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı bankanın iş bu davayı açmakta hukuki yararı olduğunu, dava dilekçesindede belirtildiği üzere davacı banka müşterilerinden ...Şti. taarfından tahsil amacı ile davacı bankaya tevdi edilen çeklerin ptt aracılığıyla kargolanmış ve kargo aşamasında kaybolmuş, tüm aramalara rağmen çeklerin bulunamadığını, bu çeklerin tahsil olduğunu, dava dilekçesi ekinde sunulan çek tevdi bordrolarından görüleceği üezre çeklerin zayii olmadan önce davacı bankanın yetkili hamil olduğundan hem ziyledi hem de çek de hak sahibi olduğundan davacı bankanın hukuki yararı bulunduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve talebinin kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile TTK'nın 757 vd. Maddeleri uyarınca çek iptali davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık, talep edenin yetkili hamil olup olmadığı ve hukuki yararının bulunup bulunmadığı noktasındadır.Talep eden taraf, isteme konu çeklerin banka müşterilerinden ... Şti.

Tarafından tahsil amacıyla bankaya tevdi edilen çeklerin PTT aracılığıyla kargolandığı ve kargo aşamasında kaybolduğundan bahisle çeklerin iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki davayı açmıştır.İradesi dışında çek elinden çıkan kişi tarafından, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.Mahkeme, çekin hamil elinde iken zıyaa uğradığına dair verilen açıklamalar inandırıcı bulunursa, verilecek ilanla, çeki eline geçireni, çeki belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.

Elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, çekin iptaline karar verilir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757. ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Somut olayda, iptali talep edilen çeklerin dava dışı ... Şti. Tarafından tahsil amacıyla davacıya gönderilmek üzere kargoya verildiği ve henüz davacıya teslim edilmedin kargoda kaybolduğu davacının beyanından anlaşılmaktadır.

Bu durumda, talebe konu çeklerin henüz davacıya teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre davacının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Davacının hamili olmadığı çekler yönünden iptal davası açması mümkün olmayıp, eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.

Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından talep eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.