İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/482 K.2024/1722

Taraflar arasındaki Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin ... Mahallesi, ...Sokak, No:... Ataşehir İstanbul adresinde ... Dış Ticaret Limited Şirketi isimli işletmenin sahibi ve yetkilisi olarak lojistik işi ile uğraştığını, müvekkilinin işi dolayısıyla sürekli yurt içi ve yurt dışı seyahatleri yaptığını, 23/08/2023 tarihinde Türkmenistan' dan İstanbul' a dönüş yaptığı sırada içerisinde şirket defter ve kayıtlarının bulunduğu çantasının çalınması sebebi ile kaybettiğini, olayla ilgili Esenyurt Polis Merkezinde şikayet tutanağı bulunduğunu bildirdiğinden bahisle müvekkilinin şirketine ait kaybolduğunu bildirdiği şirket defter ve kayıtları hakkında zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Zayi belgesi talebine konu defterler dava dışı ... Ticaret Ltd. Şti 'ne ait olup, davacı gerçek kişi kendi adına dava açmıştır. Bu durumda davacı bu davada aktif dava ehliyetine haiz değildir.( Yargıtay 11.Hukuk Dairesi' nin 02/05/2017 tarih 2015/15331 esas 2017/2581 karar sayılı ilamı )Aktif husumet ehliyeti 6100 sayılı HMK' nın 114. maddesinin (d) bendi gereğince dava şartı niteliğinde olup, aynı Yasa'nın 115. maddesi uyarınca da dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerektiğinden, davanın usulden reddine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davayı, Türk Ticaret Kanunu 82/7 uyarınca: “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.'' maddesi gereği dilekçemizde talep eden olarak ...

Ltd. Şti yetkilisi tacir ... adına başvurduklarını, mahkemenin bu talebi duruşma tarihine kadar tüm bilgi ve belgelerin toplanması sürecinde ... Loj.

Firması üzerinden işlemlere devam ettiğini, karar aşamasına gelen bu dosyada dava şartı yokluğu ile bu taleplerinin reddinin hatalı olduğunu, davanın yasanın belirlemiş olduğu şekilde açıldığını, mahkemenin gerekçeli kararı ile sonuç kısmının birbiri ile çeliştiğini, mahkeme gerekçesinde dava şartı olarak davanın usulden reddine kararı verilmesi kanısına ulaşıldığını belirtmiş ise de kararın sonuç kısmında usulden reddine değil talebin esastan reddine kararı verdiğini, mahkemenin dava şartı gerekçesinin doğru olduğu düşünsek dahi iş bu durumun davanın hemen reddini gerektirecek bir sebep olmadığını,

HMK 115/2 Maddesi gereği iş bu durumun dava şartının tamamlanmasının giderilebilecek bir durum olduğunu, mahkemenin bu eksiklikle ilgili taraflarına kesin bir süre vermediğini, Yerel Mahkeme kararının açıkça yasaya aykırı olduğunu, davacının hak arama hakkının ortadan kaldırılarak mağduriyetine sebep olduğunu beyanla, İlk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulü yönünde karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın aktif husumet nedeniyle reddine reddine karar vermiş, karara karşı davacı vekili istineaf yasa yoluna başvurmuştur.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun

bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Somut olayda; davacı Türkmenistan'dan İstanbul'a dönüş yaptığı sırada içerisinde şirket defter ve kayıtlarını bulunduğu çantasının çalındığı idiasıyla şirket kuruluş defterleri, pay defteri ,genel kurul toplantı ve müzakere defteri ve karar defteri için zayii belgesi verilmesi talep edilmektedir.

Dava dilekçesi ekindeki imza sirküsü ve incelenen ticaret sicil gazetesine göre davacının talebe konu şirketin yetkili müdürü ise de davacı eldeki davayı şirket adına değil kendi adına açmış olup bu hali ile eldeki davada aktif husumeti bulunmadığından mahkemece davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.