İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/1262 K.2024/1752

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Tarafların İddia ve Savunmaları:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının tüm yatırımının ...'deki ... işletmesine harcamış olmasına rağmen davalıların kapatma kararı ile daha kazanç elde edemeden zarar ederek kapatmak zorunda kaldığını, yatırım harcamalarına ek olarak bir de Franchise sözleşmesi ile birlikte davalı şirketlere verdiği teminat senetlerini geri alamadığı, banka kredileri ile başlayan süreçte bir de ...

AVM'deki işletmesi için de evini ipotek ettirerek kredi çekmek ve iş yeri aboneliklerini, restoranı işletebilmek için pos cihazı sözleşmeleri, abonelik ve tedarik sözleşmelerini imza edip mal satın almak durumunda kaldığını, işi öğrenmek bahanesi ile davacıya yanaşan davalı şahıs ve aile bireylerine işi öğretilirken, piyasadan mal tedariki ile İstanbul- Sakarya arası gel git ile koşturmaca içinde olan davacıya, ortak olmak istediğini ve davalı ... tarafından ortaklık teklifinde bulunulduğunu, davalı ...'nun ortaklık teklifine sıcak bakan davacının davalı şirket yönetimlerine de durumu aktardığını ve tanıştırdığını,

önce davalı şirket yönetimleri tarafından kabul görmeyen davalı ... ile ilgili, daha sonra resmi vergi açılışının yapılması ve davacı ile ortaklık sözleşmesi kurması istenildiğini, davacının davalı ... ile kuracağı ortaklık ile hem yaptığı yatırım bedellerinin yarısını davalı şahıstan alıp ekonomik olarak rahatlayabilecek hem de akraba gücü ile büyüme hedefini gerçekleştirebilmesini amaçladığını, ancak kısa süre içinde davacının tüm yatırımları yaptığı işletmesinden ansızın parasız ve izinsiz uzaklaştırılarak adeta ortada bırakıldığını,

davacının iş sebebiyle İstanbul'da olduğu sırada işbu davadaki tüm davalı tarafların bir araya gelerek işletmenin izinsiz ve bilgi dışı ...'ya devri ve davacı müvekkilin uzaklaştırılması konusunda anlaştıklarını, bu nedenle ticari işletme sözleşmesinin haksız feshi ve işletmenin davacının rızası olmaksızın haksız ve hukuka aykırı olarak devrinden kaynaklanan müspet zarar ile manevi zararın tazmini ile davalı şirketlerin elinde bulunan tarihsiz ve bedeli yazılı olmayan senetlerin iadesine veyahut işbu senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece.

"Davanın REDDİNE, Davalı ... yönünden HMK'nın 114 ve 115 maddeleri gereğince görev dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden REDDİNE, " karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın franchise sözleşmesinin ihlali nedeniyle davalı şirketler ile davalı şahıs aleyhine açılan tazminat talepli bir dava olduğunu, mahkemenin eksik inceleme ile görevsizlik kararı verdiğini ve verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili ile davalı arasında imzalanan Franchise sözleşmesinin15.08.2026 tarihinde sona erdiğini, ...

AVM’de bulunan ve ... adıyla faaliyete geçen restoranın ve davacı tarafından işletilen işletmenin- müvekkilin bilgi olmaksızın, onayı almaksızın ve bedel ödenmeksizin- davalı şirketler ile diğer davalı şahıs ...'nun kendi aralarında anlaşılarak davalı ...'ya devredilmesi ile sonuçlanan ticari ilişkiden kaynaklı zararın oluştuğunu, davaya konu uyuşmazlık ticari iş niteliğinde olduğunu, dosyaya sunulan deliller ve beyanlarının değerlendirilmeden hatalı olarak karar verildiğini, mahkeme 01.02.2024 tarihinde davanın usulden REDDİNE karar verdiğini,

daha sonra 26.01.2024 Tarihli ek karar ile "Sehven karara geçmeyen ve hakkında pasif husumet nedeniyle reddine karar verilen davalılar ile ilgili hükmün iş bu dava dosyamızdan ayrılmasına(tefrikine), iş bu karardan sonra dosyada ayırma(tefrik) işlemi yapılarak yeni numara alınarak dosyada davalılar .... Şirketi ve ...

Şirketi yönünden davanın usulden reddine karar verdiğini, dosyaya yaptıkları istinaf taleplerinin İstanbul BAM 16. HD 12.06.2024 Tarihli, 2024/721 Esas ve 2024/1103 Kararı ile kabul edildiğini, ve dosyanın mahkemesine iade edildiğini, mahkemenin dosyayı ayrı karar numarası ile ayırmasının istinaf sebebini ortaya çıkardığını, dava konusu ticari işletmeden kaynaklı tazminat davasınında davalıların birlikte hareket etmesi ile müvekkili davacının zararı doğduğunu, mahkemece verilen görevsizlik kararı ile 05.07.2024 tarihli ek kararının kaldırılmasını, davanın ilk açılış şekli ile dosya taraflarının tek dosyada birleştirilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç:HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava, franchise sözleşmenin haksız feshi nedeniyle maddi ve manevi tazminat ile sözleşme kapsamında verilen senetler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacı, tüm yatırımları yaptığı işletmesinden ansızın parasız ve izinsiz uzaklaştırıldığını, davalı tarafların bir araya gelerek işletmenin izinsiz ve bilgisi dışında ...'ya devri konusunda anlaştıklarını, ticari işletme sözleşmesinin haksız feshi ve işletmenin rızası olmaksızın haksız devrinden kaynaklanan müspet zarar ile manevi zararın tazmini ile, Franchise sözleşmesi ile birlikte davalı şirketlere verdiği teminat senetlerini geri alamadığı,

davalı şirketlerin elinde bulunan tarihsiz ve bedeli yazılı olmayan senetlerin iadesi veyahut işbu senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiştir.Mahkemece eldeki 2023/587 esas sayılı dava dosyasından davalılar ... Şirketi, ... Şirketi, ...Şirketi aleyhine açılan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davası dosyadan tefrik edilerek 2024/94 sırasına kaydının yapıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, "Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/758 E 2022/1338 K sayılı dosyada yapılan inceleme neticesinde davalı ....'nun tacir olmadığı anlaşılmıştır. Somut olayda; davanın ...

AVM de bulunan ... isimli işletmenin davalı ...tarafından haksız olarak el konulup konulmadığı hususuna ilişkin olduğu, davanın konusu itibariyle mutlak ticari dava olmadığı, tarafların her kisinin de tacir olmadığı bu durumda nispi ticari davanın da söz konusu olamayacağıı, dolayısıyla davaya bakma görevinin genel görevli asliye hukuk mahkemelerine ait olduğu, mahkememizin görevsiz olduğu" gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

11/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, delil tespiti yapılan tarihte ... AVM'de bulunan dükkanın ... adıyla ... vergi dairesine kayıtlı olarak ... vergi numarasıyla ... restaurantı olarak ... tarafından işletildiğinin tespit edildiği, dosya içerisinde ... AVM'deki dükkan için davacının davalılardan ... Şirketi ile akdedilmiş, alt kira sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin sona erdiğine dair bir belgenin dosyada bulunmadığı ancak dosya içerisinde ...

AVM'deki dükkan için davacının taraf olduğu franchise sözleşmesine rastlanmadığı, dolayısıyla taraflar arasında dükkanının kiralanması için mevcut bir sözleşme ilişkisi kurulmuş olmasına rağmen franchise sözleşmesi bulunmadığından, davacı tarafın ihtarnamede belirtildiği gibi alt kira sözleşmesi yapılan ...

AVM'deki dükkan için diğer bir davalı ile ... markası adı altında ... ilişkisinin devam ettiği yönündeki iddianın yargılama sırasında ortaya çıkabileceği yönünde görüş bildirilmiştir.Dosya kapsamına göre, 11/12/2023 tarihli bilirkişi raporu ile; delil tespiti yapılan tarihte ... AVM'de bulunan dükkanın ... adıyla ... restaurantı olarak .... tarafından işletildiği, ...

AVM'deki dükkan için davacının dava dışı ...Şirketi ile akdedilmiş alt kira sözleşmesi bulunduğu, davacının bu dosyadan tefrik edilen davalılar ile franchise sözleşmesi düzenlediğini ve teminat senetleri verdiğini, davalı şirketlerin ... ile franchise sözleşmesi düzenlediklerini ileri sürdüğü bu durumda ticari nitelikte sözleşmenin haksız feshinde birlikte hareket ettikleri ileri sürülen davalılar hakkında birlikte açılan davanın tefrikinin yargılamanın sağlıklı yürütülmesi bakımından usule uygun olmadığı ve tefrik edilen dava ile bu dava arasında sıkı bağlantı bulunduğu,

davaların birlikte görülmesi gerektiği, tacirler arasında ticari işletmeyi ilgilendiren ticari nitelikteki franchise sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talebi ile açığa düzenlenen teminat senedi verildiği iddiasına göre kambiyo senedine dayalı menfi tespit talebi bakımından kambiyo senetleri TTK'da düzenlenmiş oup, bonoya dayalı davalar 6102 Sayılı TTK'nun 4/1-a maddesi uyarınca mutlak ticari dava olduğundan tarafların sıfatının öneminin olmadığı gözetildiğinde 6102 Sayılı TTK'nun 5/3 maddesi uyarınca bu tür davaların asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiği,

mahkemesinin görevli olduğu davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine dair kararın usul ve yasaya uygun olmadığı anlaşılmıştır.Kaldı ki aralarında bağlantı bulunan davalılar hakkındaki davada, talebin bir bölümü genel mahkemenin, diğer bölümü hakkında ise özel mahkemenin görevli olması halinde, taleplerden birisi yönünden verilecek karar diğerini doğrudan ilgilendirecek nitelikte ise ve söz konusu özel mahkeme ile genel mahkeme arasında “yargılama usulüne” ilişkin esaslı farklılıklar bulunmuyorsa, bütün talepler hakkında özel yetkili mahkemenin yargılama yaparak uyuşmazlığı çözmesi,

hukukun öngörülebilir olmasının, usul ekonomisinin ve davaların makul süre içinde bitirilmesi yükümlülüğünün gereğidir. (Yargıtay 20.HD., 06/10/2015, 2015/4463E. - 2015/8562K.)Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a-3-6, maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, ve davanın görülmesi için dosyanın görevsizlik kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

24/10/2024