İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi E.2022/442 K.2023/1236

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı karşı davalı vekili; davacı ... Ltd.Şti ile davalı ... Ltd Şti arasında ... İli, ... İlçesi, ... Pafta, ... Ada, ...

Parselde olan binanın "tüm projelerinin yapılması, inşaat izinlerinin alınması, Anıtlar Kurulu işlemlerinin takibi hizmetlerinin yerine getirilmesi" konulu 27.09.2012 tarihli sözleşme imzalandığını, avans olarak davalı şirkete 12.02.2013 tarihinde 300.000.- USD, 27.02.2013 tarihinde 100.000-USD olmak üzere toplam 400.000.-USD (Dört Yüz Bin Amerikan Doları) ödendiğini, sözleşme konusu binanın tadilat için içi boş olarak davalı şirkete teslim edildiğini, davalı ...

Ltd Şti ile 04.04.2014 tarihinde yapılan protokol ile. "01.12.2014 tarihine kadar müteahitin işin proje onay ve inşaat ruhsat izniyle alakalı olarak ilgili kurumlardan resmi imzalı yazılı bir evrak alıp iş için yol kat etmiş olması halinde kendisine işi tamamlaması için 01.12.2014 tarihinden sonra 6 ay ek süre verileceği, protokolün eki ve teminatı olarak müteahit tarafından işverene 400.000-USD tutarında senet verildiği,

işin ruhsat kısmı bitirilmediği takdirde bu senedin 01.12.2014 tarihinde tahsil edileceği, böylece iş için önceden verilmiş avansların iade edilmiş olacağı" nın kararlaştırıldığını, açıklanan eser sözleşmesi ve protokol gereğince davalı şirketin sözleşmenin kurulmasından itibaren geçen sürede ve 04.04.2014 tarihli protokolle taraflarına tanınan ek süre içerisinde verdiği taahüdü rağmen inşaat için gerekli izin ve ruhsatları alamadığı gibi,kendisine ödenen avansları da iade etmediğini, İstanbul 29. Noterliğinin 30.05.2016 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile;

"...sözleşmenin sona ermesi nedeniyle tarafınıza ödenen 300.000.-USD için 12.02.2013, 100.000-USD için 27,02.2013 tarihinden itibaren işlemiş ticari faizi ve ihtar tarihinden itibaren isleyecek faizleriyle birlikte, toplam ödenen 400.000-USD asıl alacağın 7 gün içinde ödenmesi " nin davalı şirkete ihtaren bildirildiğini, davalı şirketin Beyoğlu ....

Noterliğinin 17.06.2016 tarih ve ... yevmiye sayılı cevabi ihtarnamesi ile, "ihtarı kabul etmediklerini, bu sözleşme ilgili olarak keşideci şirkete karşı her hangi bir sorumlulukları olmadığını, bu sözleşme ile, işbu sözleşme ile muhataba, ... İli, ... ilçesi ... Ada ...

Parseldeki mevcut bina İle ilgili yapılacak projenin hazırlanmasında ve anıtlar kurulundaki işlemlerin takip edilmesinde danışmanlık yapılmasının kararlaştırıldığını, sözleşmeden kaynaklanan edimlerini bihakkın ifa ettiklerini ve etmeye devam ettiklerini, 17/25 Aralık operasyonu sebebiyle gecikmeler olduğunu, sözleşmenin 5/3 maddesi gereği bu durumda sürenin işlemeyeceğini ve sözleşmenin askıda kalacağını, bu sebebin 3 aydan fazla sürmesi halinde sözleşmenin tek taraflı olarak fesih edilebileceğini, ihtarı kabul etmediklerini,

ilgili sözleşmenin 5/3 maddesi gereğince çekilmez hale gelen sözleşmeyi fesih ettiklerini" bildirdiğini belirterek fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep haklar saklı kalmak kaydıyla. 400.000.-USD (Dört Yüz Bin Amerikan Doları)'nın 01.12.2014 tarihinden itibaren işleyecek USD faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,yargılama masrafları ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı karşı davacı vekili.

Müvekkili şirketin sözleşmeyi 5/3. madde gereğince haklı olarak fesh ettiğini, müvekkilinin tüm edimlerini yerine getirmiş olması nedeniyle davacı-karşı davalının İş bedeli 1.000.000,00 USD +KDV ve 354.000,00 USD masrafı ödemesi gerektiğini, (Zarar ve muhasebe hatalarından kaynaklanan talep hakları saklı olmak üzere) alacak değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak kaydıyla, şimdilik 15.000,00 USD alacağın,

17.06.2016 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış 1yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte fiili ödeme günündeki TL karşılığının karşıdavalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; davacı şirket tarafından 27.09.2012 tarihli sözleşmenin 5. Maddesine uygun olarak binanın davalı firmaya teslim edildiği, teslimden itibaren 260 iş günü olan işin süresinin dolduğu, tarafların 04.04.2014 tarihli yazılı protokol ile süreyi 01.12.2014 tarihine kadar uzattıkları, ancak davalı-karşıdavacının 27/09/2012 tarihli sözleşmenin 6. maddesinde belirlenen sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediği, davacı-karşı davalı ...

Ltd.Şti tarafından sözleşmenin haklı nedenle fesih edildiği , 04.04.2014 tarihli yazılı protokol ile davalı-karşıdavacı 400.000 USD aldığını, bu bedel karşılığında davacı-karşıdavalıya senet verdiğini, işin ruhsat kısmı bitirilmediği takdirde bu senedin tahsil edileceğini kabul ettiği, davalı-karşı davacının protokolü kabulü, protokolde tarafın davacı Realstar Sultanahmet Otelcilik Turizm Ltd.Şti olması( davalının bahsettiği diğer grup şirketlerinin isimleri, imzası kaşesi bulunmaması) ve işin "Sultanahmet" isimli iş olduğunun açıkca yazılması karşısında davalı-karşı davacının 300.000 USD nin bu iş için alınmadığı,

100.000-USD nin alınmadığı savunmaları yerinde bulunmadığı gerekçesiyle, asıl davanın kabulü ile 400.000,00 USD nin 17/06/2016 tarihinden itibaren (davalı-karşıdavacının ihtara cevap verdiği ve temerrüde düştüğü tarih) 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince TCMB tarafından USD mevduata uygulanan en yüksek faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, karşı davada; davalı-karşı davacı ...

Ltd Şti taşınmazda sözleşme dışı inşaat yaptığını ve sözleşme gereği üstlendiği edimleri yerine getirdiğini ispatlayamadığı gerekçesiyle karşı davanın reddine karar verildiği görülmüştür. Davalı-karşı davacı vekili istinafında.

04.04.2014 tarihli tutanakta 400.000-USD avans verildiğine dair açıklık olmadığını, bu avansın vatan caddesi ile ilgili olduğunu, oranın işverenlerinin imzası olduğunu, 27.02.2013 tarihli evrakta 100.000-USD avans verildiği belirtilse de ... tarafından imzalandığını, bu kişiyle alakalarının olmadığını, 12.02.2013 tarihli evrakın doğru olduğunu, ancak bu avansın sultanahmet işi için değil de vatan caddesi işi için verildiğini, işi yaptıklarına dair üç klasör evrak sunduklarını, mahkeme ve rapora göre bunların sahte olduğu anlamı çıktığını, kök rapora itirazda bulunduklarını, bilirkişilerin davalının işini yaptığını kabul ettiklerini,

tasfiye hesabı yapılması gerektiğini bildirdiklerini, ancak hesaplama yapmadıklarını, ek işler yaptıklarını, bilirkişilerin ek işlerin yapılmadığı yönündeki tespitlerinin hatalı olduğunu, binanın altındaki kazıları çıkarılmadan kazı ve hafriyat işinin yapılamayacağını, ibraz edilen faturalarda sevk adreslerinin olduğunu, sultanahmet olarak gösterildiğini, hak ediş düzenlemesinin şart olmadığını, bilirkişilerin kök rapordaki görüşlerinde ısrar ettiklerini, ek raporda da ibraz edilen evrak ve projelerin incelenmediğini.

Harç ve yargılama giderlerinin hatalı hesaplandığını belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı karşı davalı iş sahibi, davalı karşı davacı yüklenicidir.

Davacı karşı davalı iş sahibi asıl davada, davalı yüklenici ile yaptıkları eser sözleşmesi kapsamında, işin gecikmesi ve süresinde ifa edilmemesi ayrıca sözleşme ve protokolle kendisine yüklenen sorumlulukları yerine getirmemesi sebebiyle yükleniciye ödediği 400.000 USD nin tahsilini talep etmekte, davalı karşı davacı yüklenici ise; işin gecikmesinde kusuru olmadığını, sözleşme dışı işler yaptığını iddia ederek karşı davasında bakiye bedel alacağı ile birlikte ilave işler bedelinin tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin konusunun; "... ili, ... ilçesi, ... pafta, ... ada, ... parselde yapılmış olan mevcut binanın toplam 2.908 m2 inşaat alanlı (binaların tüm ayak basılan kapalı alanları, balkon, teras, bodrum, çatı arası vs. dahil) olacak şekilde tüm projelerinin (mimari, statik, elektrik, mekanik, röleve, restitüsyon, restorasyon) yapılması, inşaat izinlerinin alınması, anıtlar kurulu işlemlerinin takibi hizmetlerinin yerine getirilmesi ile ilgili olarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin ve konu ile ilgili diğer şart ve hususların düzenlenmesinden ibaret olduğu,

İş bedelinin 1.000.000,00 USD' +KDV olup, iş bedelinin otel açıldıktan sonra ayda 100.000 USD ödemeler olacak şekilde, toplam 10 parça ve 10 ayda ödeneceği,İşin süresinin inşaat ruhsatının alındığı tarihten itibaren 260 (ikiyüzaltmış) iş günü olup, yer teslim tutanağının imzalanmasından sonra işlemeye başlayacağı, yer tesliminin sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç 45 gün içinde ve yazılı bir tutanakla olacağı belirtildiği görülmüştür.

Taraflar arasında 04.04.2014 tarihli yazılı protokol yapıldığı, 04.04.2014 tarihli yazılı protokol ile davalı-karşı davacının davacı iş sahibinden 400.000 USD aldığı, bu bedel karşılığında davacı-karşı davalıya senet verildiği, işin ruhsat kısmı bitirilmediği takdirde bu senedin tahsil edileceği kabul edilmiştir. Davalı yüklenici karşı davasında sözleşmeyi haklı olarak feshettiklerini beyan etmiştir. Asıl davada iş sahibi de ödediği bedelin tahsilini talep etmektedir.

Somut olayda, asıl davada davacı iş sahibi işin süresinde ve gereği gibi yapılmadığından bahisle ödediği bedelin tahsilini istemiş olmakla sözleşmeden döndüğü davalı yükleni de sözleşmeyi feshettiğinden sözleşmenin feshinde taraf iradelerinin uyuştuğu anlaşılmaktadır.Gerek mahkemece gerekse tarafların irade birleşmesiyle sözleşmenin geriye dönük olarak sonlandırılması halinde, taraflar ifa yükümlülüğünden kurtuldukları gibi sözleşmenin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tasfiye edilmesi gerekir.

Sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre taraflar aldıklarını geri vermekle yükümlüdür. Bunun için kusurlu olup olmadıklarının bir önemi yoktur. Kusurlu olmaları halinde ise, hiçkimse kendi kusuruna dayanarak talepte bulunmayacağından, kural olarak yapılan masraflara kusurlu taraf katlanmak zorundadır. Ancak kusurlu taraf karşı tarafın uhdesine geçen, sökülüp aynen alınma ihtimali de bulunmayan yasal ve yararlı imalatlar bedelini isteyebilecektir.

Somut olayda, davacı şirket tarafından 27.09.2012 tarihli sözleşmenin 5. Maddesine uygun olarak binanın davalı firmaya teslim edildiği, teslimden itibaren 260 iş günü olan işin süresinin dolduğu, tarafların 04.04.2014 tarihli yazılı protokol ile süreyi 01.12.2014 tarihine kadar uzattıkları, ancak davalı-karşıdavacının 27/09/2012 tarihli sözleşmenin 6. maddesinde belirlenen sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediği, mahkemece keşif üzerine alınan bilirkişi kök ve ek raporları ve dosya kapsamı ile anlaşılmaktadır.

Yüklenici bir takım işler ile ilave işler yaptığını iddia ederek karşı davasında bunların bedelini talep ettiğini belirtmiş, gecikmesinde kendi kusurunun bulunmadığını, idareden ve davacıdan kaynaklı sebepler yüzünden geciktiğini iddia etmiştir.

Taraflar arasında düzenlenen 27.09.2012 tarihli sözleşme ve 04.04.2014 tarihli protokol içeriği incelendiğinde sözleşme konusunun davacıya ait arazi üzerinde kaçak olarak bulunan yapıya ilişkin, otel işletilmesine uygun hale getirilmesi amacıyla gerekli projelerin yapılması, izin ve ruhsatların alınmasına ilişkin olduğu, davalı tacir olup basiretli davranması gerektiğinden arazinin fiili durumunu araştırarak sözleşme yapması gerektiği, somut olayda dava konu arazi üzerinde kaçak yapı yapıldıktan sonra davacının taşınmazı bu haliyle devraldığı ve sonrasında davalı yüklenici ile sözleşme imzalandığı,

davalının arazinin fiili durumunu bildiği ve bilmesi gerektiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin hemen ardından arazinin koruma amaçlı uygulama imar planı hükümlerine bağlı olduğu ve arazi ile ilgili karar yetkisinin artık Kültür Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunda olduğu ,daha önce kaçak olarak yapılan yapının da kurul onayı beklemeden yapıldığı ve proje ve ruhsat işleminin bulunmadığı, tüm bu hususların yüklenici tarafından araştırılarak bilinmesi gerektiğinden , işin gecikmesinde yüklenicinin kusuru bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davalı yüklenici karşı davasında yaptığı iş bedelini ve ilave işleri talep etmiş, keşif ve alınan bilirkişi raporuna göre, yüklenici tarafından sözleşme dışında ilave iş yapılmadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre, somut olayda sözleşmenin feshinde taraf iradeleri birleşmiş ise de, sözleşmenin davalı yükleniciden kaynaklanan sebeplerle ifa edilemediği, çünkü mevcutta kaçak yapı bulunduğu, dosya kapsamına göre de, bunun yasal hale getirilemeyeceğinin anlaşıldığı, bu nedenle sözleşmenin ifa kabiliyetinin bulunmadığı , basiretli tacir olan yüklenicinin bunu bilmesi gerektiği, bu nedenle kusurlu olduğu anlaşılmaktadır.

Sözleşme feshedildiğine göre, ,bu durumda taraflar ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre verdiklerini geri alabilirler. Davacı iş sahibi sözleşme kapsamında davalı tarafa 400.000-USD verdiği sabit olup, mahkemece bu bedelin iadesine karar verilmesi doğru olmuştur. Davacı yüklenici karşı davasında yaptığı işlere ve ilave işlere karşılık bedel talebinde bulunmuş ise de; ilave işlerin yapılmadığı anlaşılmakla buna yönelik talebin reddine karar verilmesi doğru olmuştur.

İlave işler dışındaki talebe konu iş ve işlemlere gelince; her ne kadar bu hususa ilişkin bilirkişi heyeti arasında çelişki var ise de, belirtilen iş ve işlemlerin niteliği gözetildiğinde bu işlemler nedeniyle karşı tarafın uhdesine geçmiş bir zenginleşme bulunmadığından kusurlu olan yüklenicinin bu masraflara katlanması da tabiidir.

Bu nedenle davalı karşı davacı yüklenicinin asıl ve karşı davaya yönelik istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf talebinin reddine dair karar vermek gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle, davalı-karşı davacı vekilinin asıl ve karşı dava yönünden istinaf talebinin gerekçe yönünden kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2. bendi gereğince kaldırılarak asıl davanın kabulü ile karşı davanın reddine dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.