İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi E.2024/1170 K.2024/891

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sırasında verilen ara kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; mahkemenin 11.05.2022 tarihli duruşmada verdiği ara kararı ile İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/340 Esas sayılı dosyasının sonucunun bağlantılı olması nedeniyle bekletici mesele yapılmasına karar verdiğini, bekletici mesele yapılan mahkeme dosyasında yerel mahkemenin haklılıklarını kabul ettiğini, karşı tarafça yapılan haksız, kötüniyetli istinaf istemi üzerine verilen istinaf kararı ile de bir kez daha haklılıklarının ortaya konduğunu,

davalı tarafça haksız bir şekilde teminat mektubunun bozdurulması sonucu davalı tarafın müvekkiline borçlu hale gelmesinin ve müvekkilin hukuki menfaati gözetilerek hak ve alacağını korumak amacıyla teminatsız bir şekilde teminat mektubu tutarının asıl ve ferilerine ilişkin tutar kapsamında ihtiyati haciz kararı verilmesini, uygun görülmediği takdirde mahkemenin takdir edeceği teminat mukabilinde ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.Mahkemece,

dosya kapsamı değerlendirildiğinde bekletici mesele yapılmasına karar verilen İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/340 esas sayılı dosyasının henüz istinaftan dönmemiş olduğu, her ne kadar davacı vekili tarafından istinaf ilamı dosyaya ibraz edilmiş ise de, istinaf kararının Yargıtay yasa yolu açık olarak verildiği ve kararın henüz kesinleşmediği, dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların ve sunulan delillerin, davacının haklılığını yaklaşık ispat ölçüsünde ortaya koyacak nitelikte olmadığı, yaklaşık ispat koşulunun bu aşamada gerçekleşmediği, alacağın varlığı, muacceliyeti yargılamayı gerektirdiğinden,

İİK 257 ve devamı madde hükümlerinde öngörülen koşullar gerçekleşmediği gerekçesi ile İhtiyati haciz talebinin REDDİNE, karar verilmiş karara karşı, ihtiyati haciz talep eden davacı vekili istinafa başvurmuştur.İhtiyati haciz talep eden davacı vekili istinaf dilekçesi ile,

müvekkili tarafından imal edilmesi akabinde teslim edilen cihazların, yapılan muhtelif testleri başarı ile geçtiğini ve davalının diğer tüm bina ve kurduğu sistemleri ile birlikte cihazların da geçici kabulünün 26.07.2019 tarihinde asıl iş sahibi ... tarafından yapıldığını ve cihazların sorunsuz çalıştığını, müvekkili şirket tarafından, ...'e garanti süresi boyunca eksiksiz bir şekilde teknik destek verildiğini ve cihazlarla ilgili bakım ve garanti hizmetlerinin de sorunsuz bir biçimde sunulduğunu, cihazların geçici kabullerinin yapıldığı 26.07.2019 tarihinden itibaren 24 aylık garanti sürelerinin 26.07.2021 tarihinde dolduğunu,

cihazlarda hiçbir ayıp olmadığının İstanbul Anadolu 10 Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/340 E. Sayılı dosyasında görülen dava kapsamında alınan bilirkişi raporu ile de sabit hale geldiğini, davalı tarafın, müvekkili firmaya ödemesi gereken 900.000 EURO bedeli ödememesi sebebiyle hakkında başlattıkları icra takibine vaki itirazın iptali davası kapsamında, müvekkilinin işin ifası aşamasında hiçbir kusurunun olmadığının tespit edildiğini, davalı tarafın, maddi açıdan zor durumda olması sebebiyle müvekkiline olan borcunu ödemediği gibi teminatı haksız olarak nakte çevirmeye çalıştığını,

bunun üzerine tüm bu olguları önlemeye yönelik olarak dava dilekçesi ile ihtiyati tedbir talep edildiğini ancak mahkemece tedbir taleplerinin reddedildiğini ve teminat mektubunun davalı tarafça paraya çevrildiğini, hem İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/340 E. 2022/324 K. Sayılı kararı, hem de İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesinin 2022/2145 E. 2024/371 K. sayılı ilamının müvekkili lehine olan alacağı açıkça ispatladığını, hatta istinaf kararının ilk derece mahkemesi kararına ilave olarak davalı taraf aleyhine icra inkar tazminatına da hükmettiğini, davalının,

taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden kendisine teslim edilen teminat mektuplarını haksız bir şekilde nakde çevirdiğini, davalı tarafın temyiz başvurusunun reddine karar verilmesi ihtimalinde müvekkilin işbu tutarı tahsil edememesi halinde şirketin mahfına sebep olacak olmasıyla birlikte, huzurdaki dosya yönünden de teminatın bozdurulmuş olması dikkate alındığında müvekkili şirketin telafisi mümkün olmayacak zararlar yaşayacağını, bu nedenle ihtiyati haciz talebinin kabulü gerektiğini belirterek istinafa başvurmuştur.Talep,

eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubunun iadesi (bedelinin tahsili- istirdat) davasında teminat mektubu bedelinin tahsil edilmiş olması nedeniyle ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine ilişkindir.Taraflar arasında davaya konu sözleşmede davacı yüklenicinin sözleşme bedelinin %15 tutarında (373.800 Euro) gecici kabul + 24 ay garanti süresi sonunda iade edilmek üzere teminat mektubu vermesinin kararlaştırıldığı, davacı yüklenicinin iş bu teminat mektubunu verdiği,

bekletici mesele yapılan İstanbul Anadolu 10 ATM'nin 2020/340 E. Sayılı dosyasında, davacı yüklenici tarafından davalı iş sahibi aleyhine iş bedeli alacağının tahsili için yapılan takibe itirazın iptali davası açıldığı, bu mahkemece yapılan yargılama sonunda itirazın iptali davasının kısmen kabulüne karar verildiği, alınan bilirkişi raporunda davacı yüklenicinin sözleşme kapsamında edimini eksiksiz ve ayıpsız olarak yerine getirdiğine ilişkin görüş bildirildiği, bu mahkemece verilen kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine, İstanbul BAM 15 HD'nin 2022/2145 E., 2024/371 K. Sayılı kararı ile davalının istinaf talebinin reddedildiği,

davacı tarafın istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırıldığı, takipte talep edilen asıl alacak yönünden davanın kısmen kabulüne karar verildiği, verilen kararın temyize açık olması nedeniyle kesinleşmediği sabittir.İİK'nın 257. maddesinde ihtiyati haciz talep edilebilmesinin koşulları sayılmıştır. İİK'nın 257. maddesine göre, ihtiyati haciz istenebilmesi için alacağın vadesinin gelmesi ve rehinle temin edilmemiş olması yeterlidir.

İİK'nun 258’nci maddenin 1’nci fıkrası uyarınca, “…Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur….” Bu hükme göre, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat yeterli olup, kesin bir ispat aranmamaktadır.

Gerek Yargıtay gerekse BAM'ın yerleşik kararlarında, ihtiyati hacze konu alacağın kesin olarak ispatı gerekmeyip, yaklaşık ispat yeterli kabul edilmektedir.Eser sözleşmelerinde iş sahibi, işin sonunda eserin eksik ve ayıplı yapılması, süresinde teslim edilmemesi veya sair sözleşmeye aykırılıklar nedeniyle uğrayacağı olası zararlar karşılığı alacağını garanti altına almak için sözleşme ile yükleniciden teminat mektubu, teminat senedi (bono veya çek) veya KKİS' lerinde yükleniciye bırakılan bağımsız bölümler üzerine ipotek tesis etmek suretiyle çeşitli teminatlar alabilir.

Eğer ileride zarar gerçekleşir ve bunu da iş sahibi ispat ederse bu zarar teminattan mahsup edilerek varsa artan yükleniciye iade olunur.Kesin teminat mektubu, bankalarca veya finans kuruluşlarınca düzenlenen ve yüklenici tarafından muhatap iş sahibine verilen bir belgedir. Teminat mektubu bankaya ibraz edildiğinde, ilgili banka iş sahibinin alacaklı olup olmadığına bakmaksızın derhal ödeme yapması gerekir.

Bu niteliği gereği teminat mektubunun diğer teminatlardan bariz farkı icra takibi yapılmasına gerek duyulmadan doğrudan tahsil edilebilmesidir. Başka bir ifade ile tahsilde kolaylık sağlamasıdır. Ancak böyle de olsa iş sahibince teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrilmemesi gerekir.

Teminat mektubunun her an nakde çevrilebiliyor olabilmesiyle ilgili özelliği sadece alacağın tahsili safhasıyla ilgili olup, diğer teminatlardan farklı olarak ayrıca bir hak sağlamaz.Bunun için teminat mektubunun iadesine yönelik açılan davalarda talep edilen ihtiyati tedbir/hacizlerle ilgili verilecek kararlarda, işin tamamlanarak teslim edilip edilmediği,

sözleşmede iade şartları düzenlenmiş ise bu şartların hangi oranda gerçekleştiği, sözleşmede bu yönde bir hüküm yoksa işin sözleşmeye uygun ifa edilme durumu, iş sahibinin zararının bulunup bulunmadığı varsa miktarı gibi hususların birlikte değerlendirilmesi gerekir.Somut olayda dava teminat mektubunun iadesi (tahsil edilmiş olması halinde istirdat) istemine ilişkin olup, kesinleşmemiş olsa da bekletici mesele yapılan İstanbul Anadolu 10 ATM'nin 2020/340 E. Sayılı davasında,

davacı yüklenicinin işi eksiksiz ve ayıpsız tamamlayarak teslim ettiği ve iş bedeli alacağı olduğuna karar verilmiş olması genel hükümlere göre teminatın iadesi şartlarının yaklaşık ispata yeterli oranda gerçekleştiği kabul edilmelidir.

Dava dayanağı sözleşmede teminatın iadesi için başka şart öngörülmemiş ise mahkemece sadece İstanbul Anadolu 10 ATM'nin 2020/340 E. Sayılı dosyasının kesinleşmediğinden bahisle talebin reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.Mahkemece yapılacak iş teminat mektubunun iadesi ile ilgli sözleşmede bir düzenleme var ise tarafların buna yönelik iddia ve savunmaları da değerlendirilerek yaklaşık ispat koşullarının buna göre değerlendirilmesi,

başka koşul öngörülmemiş ise bekletici mesele yapılan davaya göre yaklaşık ispat koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek karar verilmesi gerekir.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme ara kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.