İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi E.2023/4847 K.2024/2392

Dairemizde bulunan istinaf başvurusunun yapılan açık incelemesi sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ DÜŞÜNÜLDÜ; İstinaf isteminde usul işlemleri tamam olduğundan, ilk derece mahkemesinin dosyasındaki bütün belgeler ve dosya hakkındaki düzenlenen rapor incelendi, istinaf başvuru dilekçesinin ve davanın esası istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda dosyada dairemizce karar verilmesi için eksiklik bulunmadığı anlaşıldı.

İstinaf sebepleri: Davalı süresinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde; dava konusunun taraflar arasındaki karma nitelikteki sözleşmeye dayandığını, yerel mahkeme tarafından taşınır kiralaması tespiti üzerinden Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına atıfla görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğunu, zira Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının yerleşik içtihat olarak kabul edilmesi yargı örgütü ve içtihat düzeni yönünden hukuka aykırı olduğunu ve sözleşmenin yeniden incelenmesi gerektiğini belirterek usul ve yasaya aykırı olarak verilen mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yargılama konusu olayda: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında bir ekipman kiralama sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme çerçevesinde mülkiyeti kiraya veren davacı müvekkiline ait olan bir dizi taşınır inşaat ekipman ve makinesi davalı- kiracıya teslim edildiğini, müvekkilinin söz konusu kiralama akdi kapsamında 01.02.2023 tarih / 147.500,00 TL tutarlı, 01.03.2023 tarih / 147.500,00 TL tutarlı, 05.04.2023 tarih / 147.500,00 TL tutarlı, 03.05.2023 tarih / 5.900,00 TL tutarlı, 01.06.2023 tarih / 171.100,00 TL tutarlı olmak üzere 5 adet fatura düzenleyip davalıya gönderdiğini,

kesilen faturalar tebellüğ olmuş ve yasal süresinde itiraz edilmediğini, davalı temerrüde düştükten sonra bu borcu ifa etmekten imtina ettiğinin kesinleşmesinin akabinde, fatura ile sabit işbu alacağın tahsili için İstanbul .... İcra Dairesi ...

E. sayılı icra dosyası ile davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını, söz konusu takibe davalı tarafından itiraz edildiğini, takibin durduğunu beyanla icra takibine yapılan itirazın iptalini, davalı aleyhine yüzde %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Yargılama sonucunda; "benzer mahiyette olan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 2021/6 Esas, 2021/230 Karar Sayılı, 10.02.2021 Tarihli ilamı ve Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2022/1032 Esas, 2022/1073 Karar Sayılı, 11/05/2022 Tarihli ilamları da göz önünde bulundurulduğunda yerleşik içtihatlar uyarınca makine kiralama sözleşmelerinde görevli mahkemenin belirlenmesi için sözleşme içeriğinin incelenmesi gerekmekte olup bu kapsamda sadece makinelerin kiralanması halinde tek başına taşınır kira sözleşmesinin söz konusu olması sebebi ile görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi olmakta;

sözleşme kapsamında iş makinasının kiralanması yanında operatörün de kiralanması halinde bu sözleşme karma nitelikte bir sözleşme olarak kabul edildiğinden davaya bakma görevi tarafların tacir olması koşuluyla Asliye Ticaret Mahkemesi olmaktadır. Bu kapsamda taraflar arasında akdedilmiş olan sözleşmeler incelendiğinde sözleşme içeriğinde açıkça "Makine KİRACI'ya sözleşme başlangıç tarihi itibariyle teslim edilmiştir. ...

Ekipmanların operatörleri, bunların maaş, sigorta ve diğer giderleri KİRACI tarafından sağlanacaktır." şeklinde belirtilmiş olması sebebiyle somut olayda tek başına kira sözleşmenin bulunduğu, karma nitelikte bir sözleşmenin söz konusu olmadığı kanaatine varılmış olup İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesinin 2022/829 Esas, 2022/964 Karar Sayılı, 13/05/2022 Tarihli " ...

Taraflar arasındaki ihtilafın kira ilişkisinden kaynaklandığı, bir kira ilişkisinde her iki tarafın tacir olması halinde dahi ihtilafın çözümünde görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu, incelemesi yapılan davadaki ihtilafın temelinde de kira ilişkisi olduğu iddia edildiğinden, davaya bakmakta Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Dava Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmış olup bu mahkemenin verdiği görevsizlik kararının usul ve yasaya uygun olduğu, anlaşılmıştır." şeklindeki gerekçeli ilamı da göz önünde bulundurulduğunda HMK'nın dava şartlarını düzenleyen 114 ve 115.

Maddeleri uyarınca re'sen yapılan inceleme sonucunda somut olayda Sulh Hukuk Mahkemesinin davaya bakmaya görevli olması nedeni ile; mahkemenin görevli olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, davaya bakmaya İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevli olması nedeniyle mahkemenin görevsizliğine dair karar verilmiştir.

Dava; ticari nitelikteki taşınır kira sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkin olup, sözleşme konusunun; mülkiyeti kiraya verene ait olan seri, tescil, plaka numaralı ekipmanların kiracıya kiraya verilmesi ve ekipmanın elektrik, akaryakıt, operatör vb kullanımından doğan işletme giderlerinin kiracıya ait olduğu, ekipmanları kendisine bağlı olarak çalışan başka firma ve şahıslara ücretli veya ücretsiz kullandırılabileceğine yöneliktir.Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir.

Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

HMK 4/a maddesi gereğince "kiralanan taşınmazların İcra İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıklara konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların Sulh Hukuk Mahkemesinde" görüleceği düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki temel ilişkinin ve uyuşmazlığın konusunun kira sözleşmesine dayalı olması sebebiyle uyuşmazlığı çözme görevinin HMK nun 4. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğu, yerel mahkemece verilen görevsizlik kararının bu nedenle hukuka uygun olup, istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarını bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; dairemizce duruşma yapılmasına gerek olmadığı, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlara, yasal gerektirici nedenlere göre karar verilmiş olması sebebiyle, incelenen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, istinaf sebepleri yerinde olmadığından başvurunun HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M