İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/2419 K.2025/2308

Ası dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ... ile ...arasında 08.01.2016 tarihinde Kartal 9. Noterliği'nde ... yevmiye numarasıyla düzenleme şeklinde ön ödemeli konut satış vaadi sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme ile satıcı İstanbul İli Kartal ilçesinde mevcut ...Kartal Projesi kapsamında ... numaralı bağımsız bölümü 31.12.2017 tarihinde alıcıya teslim etmeyi, alıcının da toplamda 992.500 TL tutarındaki bedeli 445.000 TL'si nakit, 547.500 TL'si barter çeki (... olarak 08.01.2016 tarihinde ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini,

müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve ödemeleri tam ve zamanında ifa ettiğini, buna rağmen davalı yanın teslim tarihi geldiğinde taşınmazı teslim edemediğini belirterek İstanbul İli, Kartal İlçesi, ...numaralı bağımsız bölüme ilişkin müvekkili ...adına tesciline karar verilmesini ve geç teslimden dolayı şimdilik 5.955,00 TL’nin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle, İstanbul İli Kartal ilçesinde mevcut ...Kartal Projesi kapsamında ...numaralı bağımsız bölüm üzerindeki hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İstanbul Anadolu 9.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/4 E, 2025/580 K sayılı kararı ile,

“Somut olayda; davacının davalı şirket tarafından yapılan projeden konut edinme amacıyla taşınmaz satın aldığı, satış vaadi sözleşmesinde ve tapu kayıtlarında dava konusu bağımsız bölümün mesken olduğu, davalının gerçek kişi olduğu,

satın alınma bedelinin ödemesinin bir kısmının salt barter çekiyle yapılması davacının tüketici konumunu değiştirmeyeceği zira tacirlerinde işletme faaliyetleri dışındaki alanlarda tüketici işlemi yapabilecekleri, ayrıca davacı vekilinin 18/10/2022 tarihli beyan dilekçesi ile davacının taşınmazı ticari amaç ile almadığı konut olarak kullanmak niyetiyle satın aldığı da belirtilmekle davada görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğu (emsal kararlar için bkz. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 2025/1194 Esas 2025/1268 Karar;

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 2024/2724 Esas 2024/2745 Karar sayılı ilamları) anlaşılmakla mahkememizin karşı görevsizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.” Şeklindeki gerekçe ile,

“1-Davanın Tüketici Mahkemesi'nin görev alanında olması nedeniyle HMK'nın 114/1-c, 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddi ile, MAHKEMEMİZİN KARŞI GÖREVSİZLİĞİNE, 2-Dosyanın yetkili ve görevli İstanbul Anadolu 1. Tüketici Mahkemesi'ne gönderilmesine, 3-Dava dosyası hakkında İstanbul Anadolu 1. Tüketici Mahkemesi ile Mahkememiz arasında görev uyuşmazlığı olduğundan, mahkememizin görevsizlik kararı istinaf edilmeksizin kesinleştiğinde, HMK 21/1-c maddesi gereğince dosyanın görev uyuşmazlığının halli ve merci tayini için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesine resen gönderilmesine,” karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı şirket vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle, ilk derece mahkemesinin, barter çekinin hukuki niteliğini araştırmaksızın hüküm kurmak suretiyle hukuka aykırı bir karar tesis ettiğini, barter çekinin yalnızca şirketlerin, sisteme üye olmak suretiyle kullanabildiği,

özel hukuk tüzel kişileri tarafından kullanımı hukuken mümkün olmayan bir ödeme aracı olduğunu, bu nedenle, söz konusu ödeme şekli ve davacının taşınmazı gelir elde etme amaçlı satın alması dikkate alındığında görevli mahkemenin Asliye ticaret mahkemeleri olduğunun açık olduğunu, davacı tarafın taşınmazı konut ihtiyacını karşılamak için değil, yatırım ve ticari kazanç elde etmek amacıyla satın aldığını, tüketici olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, düzenleme şeklinde ön ödemeli konut satış vaadi sözleşmesi nedeni ile tapu iptal ve tescil, olmadığı halde gecikme tazminatı istemine ilişkindir.

Eldeki davada, İstanbul Anadolu 1.Tüketici Mahkemesi’nin 2018/253 E, 2022/1054 K sayılı kararı ile, davaya konu somut olayda davacının dava konusu taşınmaz için 547.500,0-TL'lik ödemeyi ...Bankasına ait barter çeki kullanarak yapmış olduğu,

dava dışı banka ile yapılan Barter sistemi sözleşmesinin incelenmesinde davacının sözleşmeyi sahibi olduğu şirket olan ...ve Ticaret A.Ş adına imzaladığı dolayısı ile tacir sıfatının bulunduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiş, İstanbul Anadolu 9.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/4 E, 2025/580 K sayılı kararı ile de davacının davalı şirket tarafından yapılan projeden konut edinme amacıyla taşınmaz satın aldığı, satış vaadi sözleşmesinde ve tapu kayıtlarında dava konusu bağımsız bölümün mesken olduğu, davalının gerçek kişi olduğu,

satın alınma bedelinin ödemesinin bir kısmının salt barter çekiyle yapılması davacının tüketici konumunu değiştirmeyeceği zira tacirlerinde işletme faaliyetleri dışındaki alanlarda tüketici işlemi yapabilecekleri belirterek karşı görevsizlik kararı verilmiş, davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nun 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır.

Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK’nın 4/1 maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2 maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hâle getirmez. Nitekim, TTK’nın “Ticari iş karinesi” başlıklı 19.maddesinde “(1) Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır.

(2)Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda, uyuşmazlık ön ödemeli konut satış vaadi sözleşmesinden kaynaklanmakta olup. anılan bu tür uyuşmazlıklar 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde tahdidi olarak sayılan mutlak ticari davalardan değildir. Davanın taraflarından davacı gerçek kişi olup, işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olup olmadığı, vergi dairesinden bilanço esasına göre defter tutup tutmadığı ve esnaf sınırını aşıp aşmadığı araştırılarak ve değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle Davalı ...y İnşaat ve Gayrimenkul Yatırım Anonim Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a/3 maddesi ve 353/1-a gereğince kesin olmak üzere kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve açıklanan nedenlerle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.